Nơi in sách quốc ngữ đầu tiên ít người biết đến nhất

Nhà in Làng Sông - Nơi in sách quốc ngữ đầu tiên nằm cách trung tâm Tp. Quy Nhơn khoảng 10km. Là một trong 3 cơ sở in sách quốc ngữ đầu tiên gồm nhà in Tân Định, nhà in Ninh Phú và nhà in Làng Sông (Bình Định).

Tên chính xác của nhà thờ nơi đặt nhà in là Tiểu chủng viện Làng Sông. Một số tài liệu ghi trên bản đồ hiện nay ghi là Lòng Sông, do đọc theo giọng của những người địa phương nơi đây.

Khuôn viên của Tiểu chủng viện Làng Sông rộn đến 2.000m2. Căn nhà duy nhất có trên mảnh đất hình chữ nhật bên trái của viện là nền móng của nhà in. Khu vực này từng được biết đến là trung tâm truyền giáo đầu tiên của miền Trung. Nó do các giáo sĩ truyền giáo Bồ Đào Nha thành lập khi đặt chân lên đây, khoảng 400 năm về trước.

Cho đến nay, chưa ai có thể xác định được danh tính cũng như mốc thời gian, hình ảnh cụ thể của nhà in ban đầu. Bởi vì nơi in sách quốc ngữ đầu tiên này từng bị đốt phá vào năm 1885. Vào năm 1904 nhà in mới bắt đầu được tái thiết và hoạt động trở lại. Vào năm 1936 thì được dời về Quy Nhơn.

Ở trên nền nhà in sách quốc ngữ đầu tiên này có căn phòng được xây mới để trưng bày các tư liệu, bản gốc cũng như bản sao của các ấn phẩm quốc ngữ đã từng được đăng tải, xuất bản nơi đây. Để tham quan được phòng trưng bày này, các du khách cần phải liên hệ trước với nhà thờ để được sắp xếp. Sau đó, khi bạn đến sẽ có người hướng dẫn nhiệt tình.

Nhà in Làng Sông - nơi in sách quốc ngữ từng nhận được sự đầu tư lớn về máy móc, thiết bị. Năm 1904 nhà in đã phát triển mạnh và có tiếng dưới sự điều hành của linh mục có tên là Paul Maheu. Những cây bút lớn ở miền Nam thời bấy giờ như Trương Vĩnh Ký hay Lê Văn Đức đã gửi bản thảo ra nhà in này.

Nơi in sách quốc ngữ đầu tiên này cũng từng in sách tiếng Latinh, tiếng Pháp. Hiện nay chúng đều được lưu giữ nguyên bán, tái xuất bản hoặc còn lại các bìa sách. Vào năm 1910, nhà in xuất bản tới 25 đầu sách Quốc Ngữ. Đến năm 1922 thì ra đời hơn 18.000 bản báo định kỳ vào có hơn 1.000 bản sách các loại, 32.000 ấn phẩm khác. Nơi đây cũng lưu giữ tờ Lời Thăm được 1.500 bản phát hành ở cả vùng Đông Dương.

Tiểu chủng viện Làng Sông đã được thành lập từ năm 1841 - 1850. Nơi đây ban đầu chỉ là nhà máy tranh, vách phên tre. Vào năm 1925 - 1927, nó được xây dựng trở lại. Nhà Nguyện của tiểu chủng viện mang lối kiến trúc Gothic và được trùng tu sơn lại nhiều lần.

Xung quanh nhà nguyện là các dãy nhà hai tầng mang lối kiến trúc kiểu Pháp, có ô cửa vòm ở ban công, hành lang dài và cả những hàng cột thẳng tắp. Tiểu chủng viện có chức năng chính là nơi học tập và lưu trú của các tu sinh. Do khách tham quan đến đây cần phải thực hiện theo nội quy. 

Tiểu chủng viện mở cửa từ 7h - 11h30 và từ 14h - 17h30. Là nơi đào tạo các tu sinh trước khi họ học lên trở thành linh mục.

Nơi in sách quốc ngữ đầu tiên này không chỉ là nơi mang giá trị tôn giáo, lịch sử lâu đời mà nay còn thu hút đông đảo du khách gần xa bởi vẻ đẹp xưa cũ. Điểm nhấn của nhà in Làng Sông chính là lối vào rợp bóng mát gồm 14 cây sao cao vút, khoảng 130 tuổi. Hãy đến và check in nơi lưu giữ văn hóa lâu đời này của nước ta bạn nhé!