Núi Chúa Bà Nà: Vén màn bí ẩn hơn 100 năm

Núi Bà Nà là nơi tọa lạc của khu du lịch nghỉ dưỡng hàng đầu Việt Nam Sun World Ba Na Hills. Bên cạnh các công trình kiến trúc ấn tượng, dịch vụ vui chơi, giải trí đẳng cấp, Ba Na Hills còn thu hút bởi sự tích và ý nghĩa lịch sử kỳ bí qua hơn 100 năm.

Lý giải tên gọi Núi Chúa Bà Nà

Có nhiều truyền thuyết xung quanh tên gọi Núi Chúa Bà Nà. Truyền thuyết dân gian cho rằng, trên núi có miếu Đức Bà linh thiêng. Miếu thờ một vị thần núi nên mới gọi là Núi Chúa. Bác sĩ Pháp Albert Salle khi tới Bà Nà đã nghiên cứu rất kỹ về nơi đây. Ông cho rằng, núi Chúa vốn yên tĩnh nhưng khi đêm đến là cả một thế giới huyền bí. Đó là sự hiện diện của thần thiện nữ mọi người gọi là Đức Bà.

Nhắc đến tên gọi Bà Nà thì có người cho rằng, khi người Pháp tìm thấy vùng núi này thấy có rất nhiều chuối. Vì vậy họ đã gọi đây là núi Banane – núi Chuối. Người Việt đọc chệch đi thành Bà Nà. Cũng có truyền thuyết cho rằng tên núi được viết tắt bởi tên của bà Thiên Y A Na Thánh Mẫu hay bà Ponagar. Nhà văn Nguyên Ngọc lại cho rằng Bà Nà là tiếng của người Cơtu có nghĩa là “núi của tui”.

Hoặc xa hơn, có sự tích khác cho rằng tên gọi này bắt nguồn từ di tích liên quan đến Chúa Nguyễn Ánh. Khi bị truy kích, ông đã rút về Bà Nà để ở ẩn thời kỳ chống quân Tây Sơn. Tất cả những truyền thuyết quanh tên gọi núi Chúa Bà Nà bao phủ khiến Bà Nà thêm phần huyền bí, kích thích trí tò mò và sự khám phá của khách du lịch.

Tour đi Núi Chúa Bà Nà hơn 100 năm trước

Năm 2019 chính là năm kỷ niệm tròn 100 năm ngày ngôi nhà đầu tiên được dựng trên đỉnh Bà Nà. Các công trình đầu tiên tại đây chính là sự bài bản của người Pháp trong việc xây dựng một "Đà Lạt xứ Trung Kỳ".

Ngay từ năm 1901, khi trại kiểm lâm đầu tiên của Pháp do đại úy Debay dẫn đầu được xây dựng tại Núi chúa Bà Nà, Debay đã thổ lộ: "Khi Đà Nẵng phát triển một mức nào đó, có nhiều người Pháp đến ở thì thiết nghĩ cần có một nhà trạm bồi dưỡng sức khỏe". Điều thuận lợi mà Debay nhìn thấy chính là việc chỉ cần bỏ ra 2-3 giờ leo núi là có thể lên tới đỉnh cao 1.350m để thấy được một quang cảnh đẹp mắt.

Tuy nhiên, phải mất tới 18 năm sau thì ngôi nhà "bồi dưỡng sức khỏe" trong suy nghĩ của Debay mới trở thành hiện thực khi một luật sư bào chữa tên Beisson xin chính quyền Pháp tại Đà Nẵng chấp nhận cho phép ông được xây một ngôi nhà trên đỉnh Bà Nà để ở. Và ý tưởng về ngôi nhà này được hình thành sau khi Beisson có cuộc vui thú 18 ngày trên Bà Nà vào năm 1918.

Được làm từ tháng 5-1919, hai tháng sau thì ngôi nhà gỗ hoàn thành. Đây được xem là một dấu mốc của Bà Nà bởi từ đây đã có nhà dân, khiến đỉnh núi này không còn là địa điểm của riêng lực lượng kiểm lâm nữa.

Cũng trong thời điểm này, Toàn quyền Đông Dương công bố một bảng quy hoạch mới ở Bà Nà, tách một khu đất để xây dựng trung tâm dân cư trong tương lai. Việc vẽ bản đồ và phân lô Bà Nà được thực hiện nhanh chóng, chỉ trong một thời gian rất ngắn các miếng đất ở đây đã có chủ, các đỉnh núi được khai phá và nhà cửa mọc lên.

Tiếp tục ý đồ  xây dựng một "Đà Lạt xứ Trung Kỳ". Trong thời kỳ phát triển hoàng kim, Bà Nà là một thị trấn thu nhỏ phục vụ riêng cho người Pháp với các dịch vụ bưu điện, ngân hàng, sở điện báo, thậm chí có cả lò bánh mì, nhà giặt là, sân tennis...sự bài bản của người Pháp trong việc khai phá Bà Nà không những được thể hiện rõ qua các ghi chép về đường đi, bản đồ quy hoạch mà còn trong những báo cáo về y khoa, dịch tễ, bệnh truyền nhiễm...

Sau khi một nhóm bác sĩ đến khảo sát Bà Nà và có tờ trình về giá trị "bổ dưỡng" của khí hậu châu Âu ở nơi này, công trình khách sạn đầu tiên ở đây mang tầm vóc hai tầng với 22 phòng ra mắt từ thời điểm tháng 5-1923 do thương gia Đà Nẵng Emile Morin làm chủ.

Có nhà khách nhưng để đưa khách tham quan lên núi cần phải có đường. Bấy giờ Bonlangé là chủ sự kiểm lâm vùng Trung Kỳ đã thực hiện tu sửa những con đường mòn lên núi, đường lui tới cao điểm 200 cũng được mở rộng để có thể đi được bằng ôtô. Nhờ thế lúc bây giờ người Pháp có thể "ăn sáng Tourane, ăn trưa Bà Nà".

Trong cuốn sách Những người bạn của cố đô Huế được xuất bản năm 1924, bác sĩ Sallet - người nhiều lần đến Bà Nà và chứng kiến sự đổi thay của nó - đã có nhận định về mặt y tế rằng đây là điểm nghỉ dưỡng "đủ tính chất hảo hạng". Sallet tính toán khi chính thức đón khách năm 1920, Bà Nà có 54 người lớn và trẻ nhỏ đến lưu trú; vào ba năm sau đó trung bình 120 người chủ yếu đến đây vào tháng 7-8.

Trong cuốn sách trên, bác sĩ Sallet cũng cung cấp thông tin du lịch lên Bà Nà. Theo đó tour Bà Nà phục vụ từ ngày 13-5 đến 15-7, khởi hành bằng xe hơi từ khách sạn Morin Đà Nẵng lúc 4g30 các ngày lẻ (thứ ba, năm, bảy) trong tuần. Lịch trình đến chân núi khoảng 6h và tiếp tục hành trình lên đỉnh bằng ghế gánh khoảng 11h.

Ngược lại, khởi hành từ Bà Nà về Đà Nẵng vào những ngày chẵn (thứ hai, tư, sáu). Kèm lịch trình là giá chỗ ngồi xe hơi, giá ký gửi hành lý, giá người giúp việc bản xứ, giá phu gánh ghế lên đỉnh núi... Mỗi chuyến đi chỉ nhận 10 khách và phải thông báo trước ít nhất 48 tiếng với hành lý tối đa 30kg.

Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Phước Tương, đến năm 1924, theo thiết kế xây dựng Bà Nà do ông Spick ký thì tại đây có thêm một số bất động sản của cơ quan y tế, đường sắt, kiểm lâm, vận tải đường biển, đài quan trắc...

Ngoài ra, hạ tầng còn có các giếng nước, bể trữ nước mưa, bể giặt... Thêm vào đó là một số công trình nhà ở tư nhân của người Pháp, tuyệt nhiên không có nhà của người Việt. Những năm cuối thời Pháp thuộc ở đây có tới 170 ngôi nhà nghỉ mát bằng gỗ. Theo ông Tương, giá ăn ngủ tại khách sạn Morin trên Bà Nà phải trả từ 8-9 đồng Đông Dương là rất cao so với mức lương tháng 6 đồng của giáo viên vùng nông thôn lúc bấy giờ.

Sau Cách mạng Tháng 8, Pháp kiều rút đi nên Bà Nà vắng bóng người. Khi thực dân Pháp trở lại vùng đất này, để ngăn chặn không cho địch tái chiếm Bà Nà, du kích dưới chân núi đã quyết liệt thực hiện tiêu thổ kháng chiến. Vì thế, thị trấn giữa ngàn mây trở thành bình địa.

Hiện Núi Bà Nà đã trở thành địa điểm du lịch thu hút nhất của thành phố Đà Nẵng với khu du lịch nghỉ dưỡng Ba Na Hills. Dịch vụ đẳng cấp, cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp cùng những truyền thuyết kỳ bí, Bà Nà sẽ khơi gợi cho bạn những trải nghiệm thú vị nhất.

Linh thiêng miếu Bà trên Núi Chúa Bà Nà

Kế bên con đường bộ lên Bà Nà có một con dốc dựng đứng tức ngực dẫn lên miếu Bà. Ngôi miếu uy nghiêm trên đỉnh núi vẫn ngày ngày nghi ngút khói hương. Những nhân viên ở đây cho biết ngôi miếu này rất linh thiêng và bất cứ nhà thầu, công ty nào trước khi "động thổ" đều đến đây để thắp hương. Nơi đây còn tấm bia ghi rõ năm 1931 những người ở sở Dương Sanh đứng ra lập miếu. Đặc biệt, có cả tên các quan Tây là ông Laborde - quan công sứ, ông Spick - quan đại lý.

Khi bác sĩ Pháp Albert Sallet đặt chân đến Bà Nà gần trăm năm trước, ông đã có nghiên cứu công phu về nơi này. Sallet đã nói rằng Núi Chúa yên tĩnh là thế nhưng đêm đến thì trở thành một thế giới huyền bí. Có một vị thần thiện nữ mà mọi người đều công nhận được gọi là Đức Bà. Bà có quan hệ bà con hoặc trùng hợp với Phật Bà.  "Trong tất cả mọi trường hợp, từ Đức Bà tỏ ra mọi sự tốt lành và tin tưởng. Mọi người tôn kính bà" - Sallet viết. Miếu thờ Đức Bà ở một cái động được trang trí một bàn cờ bằng cẩm thạch trắng...

Cũng theo bác sĩ Sallet, truyền thuyết kể lại thời kỳ chiến tranh, lúc Gia Long đánh nhau với quân Tây Sơn, ông đã có tiếp xúc với Núi Chúa. Cư dân bản địa đã chỉ cho Sallet một chỗ khuyết trên đỉnh Núi Chúa, một chóp nhọn hình Kim tự tháp. 

Truyền thuyết cho rằng trên đỉnh chóp này có một khoảng đất trống, chính giữa có bàn bằng cẩm thạch, bốn ghế đá bốn góc và một con đường chạy bao quanh sườn. Chính nơi đây Gia Long thu tô, thuế của những "bộ tộc mọi" trung thành với ông.

Sallet cũng cho biết qua một cuộc điều tra trong những làng xóm cuối cùng nằm ở các triền dốc, được biết Nguyễn Ánh khi bị truy kích đã rút lui về Bà Nà và ra lệnh trồng mít, trồng chè. Một người tên Mạc ở làng Hội Vực đã cung cấp trâu, nếp cho quân đội của Nguyễn Ánh. Khi Nguyễn Ánh lên ngôi vua đã phong cho người này phẩm tước Bình hương xử sĩ...

Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Phước Tương, truyền thuyết dân gian ở trên núi Bà Nà có miếu Đức Bà thờ một nữ thần núi. Và còn có di tích liên quan đến chúa Nguyễn Ánh ẩn tránh ở đây thời kỳ chống Tây Sơn. "Có lẽ vì vậy mà Bà Nà có tên gọi Núi Chúa" - ông Tương đặt giả thuyết.

Núi Chúa Bà Nà có kho báu vàng?

Ông Hồ Văn Ánh - nguyên trưởng BQL khu du lịch Bà Nà, Suối Mơ (1997-1999) - chia sẻ rằng sau khi tách tỉnh, chủ trương của lãnh đạo Đà Nẵng là "vực dậy" khu nghỉ dưỡng bậc nhất Trung Kỳ này. Vậy là ông Ánh cùng các cộng sự trong Sở Du lịch tiến hành khảo sát lại núi Bà Nà. Họ tiếp xúc với rất nhiều bà con sinh sống dưới chân núi và cư dân bản địa đều cho rằng dưới núi có vàng. 

Theo ông Ánh, từ năm 1997 và những năm sau đó, khi con đường lên Bà Nà đã có cầu qua suối An Lợi là lúc nhiều người đổ về vùng núi này để tìm vàng. "Ai cũng biết ngày xưa ở đây từng có mỏ vàng non người Trung Quốc làm thế kỷ 19 và tin đồn người Pháp cất vàng dưới chân núi sau khi tháo chạy vì Việt Minh chiếm cứ Bà Nà" - ông Ánh cho biết.

Còn theo nhà nghiên cứu lịch sử Lưu Anh Rô, trong một lần đi sưu tầm tư liệu về Đà Nẵng ông cũng tình cờ tiếp cận những thông tin về "kho báu Bà Nà". Trong chuyến công tác tại TP.HCM, ông tìm đến thăm giáo sư Trần Kim Thạch - một nhà địa chất học. 

Khi đề cập đến truyền thuyết "kho báu Bà Nà", vị này cho biết: "Kho vàng đó mình có nghe song không biết thực hư thế nào. Tuy nhiên, nguồn Lỗ Đông của Đà Nẵng có trữ lượng vàng rất lớn, từng được người Pháp khám phá và khai thác... Tại Đà Nẵng, những nơi nào anh thấy trồng "3 cây thông" chụm nhau hình tam giác là nơi người Pháp đánh dấu có vàng...".

Cũng theo ông Rô, một trung tâm lưu trữ có lưu lá thư của dân biểu Quảng Nam là Dư Phước Thuận gửi cho Ngô Đình Diệm, tổng thống Việt Nam cộng hòa, có đoạn: "Ở Sông Vàng thuộc quận Hòa Vang, cách núi Bà Nà 40km (phải đi đến đấy mất hai ngày đường) có một mỏ vàng từ rất lâu không được khai thác. Trong một lần tiếp xúc với dân địa phương gần núi Bà Nà, tôi gặp ông Cao Đắc Ẩn. 

Sau đó vài hôm, ông Ẩn trao cho tôi một bức thư nhờ tôi kính trình lên tổng thống mà tôi xin đính kèm theo đây. Tôi xin thưa thêm rằng người Pháp trong bức thư của ông Cao Đắc Ẩn chính là Meitel, rể của viên cảnh sát trưởng người Pháp thời bấy giờ ở Đà Nẵng tên là Chevalier. Meitel là một kỹ thuật gia về hầm mỏ, là đại diện của một công ty Pháp khai thác vàng ở Sông Vàng...".

Lá thư tay của ông Cao Đắc Ẩn gửi cho ông Ngô Đình Diệm có ghi: "...Trong thời kỳ Pháp thuộc năm 1942, tôi có làm công dẫn đường cho một người Pháp để mở xưởng làm vàng tại xứ Sông Vàng. 

Sau khi thành lập cơ xưởng làm vàng được ba năm, số vàng rất nhiều, gặp phải Việt Minh cướp chính quyền thì người chủ tôi đem số vàng trên 100kg đi chôn giấu. Một thời gian sau ông ấy biệt tích. Từ lâu nay, nhiều người tìm hỏi nhưng tôi không dám hở môi...". Tuy nhiên tung tích về chiếc vali vàng hay "kho báu Bà Nà" vẫn là một bí ẩn huyền bí như cánh rừng già Núi Chúa.

Những điểm vui chơi giải trí tại Núi Chúa Bà Nà

1, Cầu Vàng

Được giới thiệu từ tháng 06/2018, câu cầu Vàng đã trở thành một hiện tượng thu hút sự chú ý của đông đảo người đam mê du lịch trong nước cũng như quốc tế. Và mới đây, tạp chí Times còn bình chọn cây cầu Vàng thuộc Top 10 điểm đến hấp dẫn nhất hành tinh năm 2018.

2, Fantasy Park

Với diện tích ‘’khủng’’ 21.000m2, Fantasy Park được biết đến là là khu trò chơi giải trí  trong nhà lớn nhất khu vực châu Á sẽ mang đến cho du khách những phút giây thật vui vẻ cùng nhiều trò chơi mới lạ và thú vị.

Fantasy chia làm 3 tầng với hàng ngàn trò chơi từ nhẹ nhàng tới mạo hiểm với tổng số hơn 90 trò chơi miễn phí như phi công Skiver, tháp rơi tự do, công viên kỷ Jura, ngôi nhà ma ám, đua xe Outrun, cối xay gió, khu rừng thần tiên, vòng đua tử thần 4D,… Ngoài ra, ở Fantasy Park còn có 3 khu ẩm thực rất phong phú phục vụ nhiều món ăn Á, Âu cùng với một khu quầy hàng lưu niệm nơi bày bán nhiều sản phẩm đa dạng.

3, Vườn hoa Le Jardin d’Amour

Là một vườn hoa với diện tích khổng lồ 8.206m2 nằm tại phía Đông của núi Bà Nà. Vườn hoa thu hút du khách bởi khí hậu luôn mát mẻ dễ chịu và muôn vàn loài hoa đẹp. Đặc biệt, ở đây gồm có 9 khu vườn nhỏ với kiến trúc độc đáo khác nhau là vườn Suối Mơ, vườn Địa Đàng, vườn Bí Ẩn, vườn Uyên Ương, vườn Suy Tưởng, vườn Thần Thoại, vườn, Ký Ức, vườn Thiêng và vườn nho.

Đến với vườn hoa phong cách Pháp ‘’Le Jardin d’Amour’’, du khách còn được đắm say với nhiều loài hoa quý hiếm và đầy màu sắc như cẩm tú cầu, lavender,  Xác pháo Nữ Hoàng,  đào chuông,  cúc bách nhật…

4, Chùa Linh Ứng

Được xây dựng trên đỉnh Bà Nà, chùa Linh Ứng có độ cao đạt 1500m đã trở thành du lịch tâm linh nổi tiếng mà du khách không nên bỏ qua. Ngôi chùa này có phong cách kiến trúc giống với các loại chùa Việt Nam với mái ngói cong, diện tích khoảng sân rộng lót bằng đá và phía trước trồng cây thông có 3 loại lá khác nhau.

Đặc biệt, du khách đến đây sẽ vô cùng ấn tượng trước tượng Đức Bổn Sư Thích Ca Mâu cao 27m, thiền định trên một đài hoa sen và bên dưới có 8 bức phù điêu chạm khắc tinh tế, tất cả tái hiện lại cuộc đời của Đức Phật Thích ca. Ngoài ra, du khách khi đến đây còn được ngắm nhìn toàn cảnh thành phố Đà Nẵng, bán đảo Sơn Trà, bãi biển Mỹ Khê…

5, Ngôi làng Pháp

Đến với ngôi làng Pháp, các bạn sẽ được trải nghiệm một nước Pháp đầy lãng mạn và cổ điển với dấu ấn phong cách từ thế kỷ thứ 20 với những công trình kiến trúc độc đáo như hàng loạt lâu đài lãng mạn, Thánh đường St Denis, Brittany, ngôi làng nhỏ nhắn Apremont sur Allier, quảng trường, khách sạn, làng mạc, thị trấn…

Ngoài ra, tại ngôi làng Pháp xinh đẹp này còn sở hữu nhiều dịch vụ tiện ích hiện đại như: bể bơi khép kín, hệ thống spa đẳng cấp, phòng hội nghị, khu vực mua sắm, café quán bar, chương trình giải trí bốn mua dành cho trẻ em và người lớn…

6, Tháp Nghinh Phong Tự

Là một trong những địa điểm du lịch nhận được sự chú ý của đông đảo du khách khi đến với Bà Nà Hills. Tháp Nghinh Phong Tự được xây dựng với lối kiến trúc cổ kính, uy nghi cao tới 9 tầng, trong đó mỗi tầng đều được đặt 4 chiếc chuông đồng tại 4 góc với mục đích biểu tượng cho âm vang linh thiêng. Bên cạnh đó, du khách khi đứng từ trên tháp sẽ chiêm ngưỡng được cả một khung cảnh núi non hùng vĩ, hít hà bầu không khí trong lành và có được những phút giây thư giãn yên bình.

7, Thác Tóc Tiên

Có vị trí địa lý chỉ cách Bà Nà Hills khoảng 2km về phía Đông, thác Tóc Tiên nằm tại Suối Mơ là một dòng thác tuyệt đẹp với độ cao 700m và một năm đủ 12 tháng, nước chảy không ngừng nghỉ về hồ Thùy Dương.

Đặc biệt, thác Tóc Tiên tuyệt đẹp với 9 tầng thác chồng lên nhau tạo nên khung cảnh bọt nước trắng xóa, du khách sẽ ấn tượng với dòng thác hùng vĩ và xung quanh là hệ động thực vật vô cùng phong phú, đa dạng.  Khi ghé thăm nơi này, du khách có thể vừa ngắm cảnh vừa lắng nghe tiếng suối chảy ầm ầm và nghỉ ngơi trên những tảng đá cuội bằng phẳng.

8, Hầm rượu Debay

Theo lịch sử Bà Nà Hill, hầm rượu Debay được biết đến là công trình kiến trúc vô cùng đặc sắc được người Pháp xây dựng với tuổi đời hiện nay đã gần 100 năm tuổi. Hầm rượu Debay rộng 2m với chiều dài 100m được xây dựng từ vật liệu đá núi, vữa và luôn có nhiệt độ lý tưởng từ 16 – 20 độ C để lưu giữ được nhiều loại rượu vang cổ thời Pháp xa xưa. 

Ngoài ra, bên trong nơi này còn có lò sưởi, hầm chưng cất, hầm cất giữ, quầy bar. Chính vì vậy một hoạt động không kém phần thú vị bên cạnh việc tham quan đó chính là thưởng thức thịt nướng, nhấm nháp ly rượu vang cũng như mua sắm về làm quà những loại rượu vang hảo hạng về làm quà.

9, Bảo tàng Sáp

Bảo tàng sáp tại Bà Nà Hills là khu trưng bày tượng sáp diện tích lớn nhất Việt Nam, trong đó mỗi bức tượng sáp đều là một phẩm nghệ thuật vô cùng tinh xảo được làm bởi những nghệ nhân người Ý.

Tại bảo tàng Sáp, các bạn sẽ được ngắm nhìn cũng như chụp ảnh không giới hạn với các bản sao tượng sáp của nhiều nhân vật nổi tiếng đến từ khắp nơi trên thế giới như tổng thống Mỹ Barack Obama, ca sĩ Victoria Adam, vận động viên bóng rổ Michael Jordan, nhà soạn nhạc Park Jae Sang…