Quảng Ngãi: Lễ hội đua thuyền tứ linh được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Lễ hội đua thuyền tứ linh là lễ hội cổ xưa, gắn liền với lịch sử lâu đời khi cư dân Việt từ đất liền ra đảo định cư từ cuối thế kỷ XVI đến đầu thế kỷ XVII. Sở dĩ gọi là "đua thuyền tứ linh" là do có 4 thuyền đua được trang trí theo hình dáng tượng trưng và mang tên con vật trong bộ tứ linh: Long, Lân, Quy, Phụng. Đây là hình thức sinh hoạt văn hóa tinh thần, kết hợp nghi lễ và vui chơi dân gian có quy mô lớn nhất, thu hút đông đảo người dân tham gia.

Hàng năm, người dân Lý Sơn thường tổ chức lễ hội đua thuyền tứ linh vào các ngày lễ, Tết, đặc biệt là Lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa. Mặc dù lễ hội đua thuyền diễn ra ở nhiều địa phương nhưng không nơi nào có được giá trị độc đáo như ở Lý Sơn.

Theo đó, lễ hội đua thuyền tứ linh diễn ra theo 3 giai đoạn: trước lễ hội, trong lễ hội và sau lễ hội. Trước lễ hội thì đóng thuyền mới, sửa sang thuyền cũ, tuy nhiên nhất thiết phải hoàn thành vào đầu tháng Chạp. Sau đó chọn ngày lành làm lễ hạ thủy với đầy đủ lễ vật và nghi thức cổ xưa.

Trường đua thay vì trên sông thì ở Lý Sơn, đua thuyền trên biển gần bờ, gần các đình làng. Đường đua là khoảng đường biển mà các thuyền phải vượt qua trong cuộc đua 4 vòng đôi, chiều dài khoảng hơn 4 hải lý.

Sau khi kết thúc, các vị chức sắc của làng cùng tay đua, người dân về lại các dinh (miếu) để làm lễ lạy thần và khấn thành linh phù hộ. Thuyền đua nào về nhất thì năm đó làng chài được mùa. Quy, Phụng về nhất thì ngư nghiệp được mùa. Rồng, Lân về nhất thì nông nghiệp được mùa.

Lễ hội đua thuyền tứ linh ở huyện đảo Lý Sơn cho thấy ý thức cộng đồng, gắn kết tình làng nghĩa xóm và tình yêu quê hương, tình yêu biển, đảo đã ăn sâu trong tâm thức của cư dân đất đảo.

Vì vậy, ngày 27/4, UBND huyện Lý Sơn (tỉnh Quảng Ngãi) đã tổ chức lễ công bố và đón nhận bằng công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Lễ hội đua thuyền tứ linh và tổ chức hội đua thuyền truyền thống.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Lê Văn Ninh - Phó Chủ tịch UBND huyện Lý Sơn, cho biết, việc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trao Bằng công nhận Lễ hội đua thuyền tứ linh huyện Lý Sơn là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia là niềm vinh dự của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân huyện đảo. Đồng thời cũng là trách nhiệm của các cấp ủy đảng, chính quyền, nhân dân trong việc giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa của di sản này.

Như vậy, tính đến thời điểm này, huyện Lý Sơn đã có 2 Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia là: Lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa (được công nhận năm 2013) và Lễ hội đua thuyền tứ linh.

Ngoài ra, ông Ninh cũng cho biết, dự kiến trong kỳ nghỉ lễ 30/4 - 1/5 sắp tới, huyện đảo Lý Sơn sẽ đón khoảng 10.000 du khách đến tham quan.