Tà Xùa - 'Thiên đường trần gian' nơi cực Bắc đất nước

Ở vùng núi Tây Bắc có một mảnh đất hoang sơ chờ người đến chu du. Tại vùng đất đó, ta bắt gặp những con đường nhỏ hẹp, cánh rừng già và bờ đất rêu phong. Đó là Tà Xùa, vùng đất vẫn nằm ngủ đông suốt mấy mươi thập kỷ. Và hành trình đi về Tà Xùa là hành trình khám quá vẻ đẹp của sự quên lãng, của đất trời và của tình người. 

Tà Xùa được hợp thành từ ba đỉnh núi xinh đẹp hùng vĩ, nằm giữa ranh giới của hai tỉnh Yên Bái và Sơn La, cách Hà Nội hơn 200km. Hành trình đến Tà Xùa gian nan nhưng thành quả gặt hái được xứng đáng hơn cả những gì người ta đánh đổi. Vùng núi đồi chứa đựng vô vàn thứ mộc mạc, chân phương mà con người không thể tìm được ở phố thị.

Vẻ đẹp của Tà Xùa thật khó mà diễn tả chỉ bằng vài câu chữ trên mặt giấy. Phải đến khi người ta đặt chân tới nơi sườn núi, tận mắt ngắm nhìn mới cảm hết được cái gì khiến nhân gian 'xiêu lòng'. Đó là vẻ đẹp tinh tươm, trong trẻo tựa như những trang giấy trắng. Có khi là vẻ dịu dàng, e thẹn của một cô gái tuổi đôi mươi. Lắm lúc lại tràn trề sức sống như chàng trai tuổi mười bảy. Sự hoang sơ nguyên thuỷ của mảnh đất này tựa một miền truyền thuyết xa xưa, khiến người ta nhớ đến câu chuyện 'Con Rồng Cháu Tiên'. Phải chăng, đây là nơi Mẹ Âu Cơ sinh ra 'bọc trăm trứng'?

Nhưng cũng như câu chuyện thuở xưa, bị đôi lần vô tình quên mất. Người ta đã quên Tà Xùa như quên một cuốn băng cũ. Không ai nhớ đến nơi này trong một thời gian dài. Tuy nhiên, sự quên lãng này lại khiến Tà Xùa thêm phần rực rỡ và thơ mộng. Vẻ đẹp của nơi này phủ đầy sự mộc mạc, ban sơ của những ngày đất nước chưa đổi mới. Ở cái nơi mạng Internet chưa đủ sức chạm tới, thì biển mây vẫn ngày ngày trôi lơ đãng và sự sống vẫn trìu mến phơi mình giữa núi rừng.

Ở Tà Xùa có một nơi được xem như chỗ yên nghỉ của khủng long. Người ta truyền tai nhau rằng vì khủng long đã đặt lưng xuống nơi đây hàng triệu năm trước nên cảnh quang mới hùng tráng như vậy. Và từ đó ai ai cũng gọi chỗ này là 'Sống lưng khủng long'. 

'Sống lưng khủng long' là cách gọi tên toạ độ đường rìa núi cao gần 3000m nằm ở Háng Đồng, cách trung tâm Tà Xùa khoảng 4km. Đây là điểm đến mơ ước của những tín đồ thích xê dịch. Vẻ đẹp hùng vĩ đã khiến biết bao người thương nhớ. 

Đường đến Tà Xùa không khó đi nếu may mắn trời có nắng đẹp. Còn không, nếu ngày hôm trước mưa to thì đường sẽ bị sạt và đầy bùn. Muốn đến được 'Sống lưng khủng long' đòi hỏi phải có sự kiên nhẫn và quyết tâm bởi vùng đất này còn nghèo, đường đi lúc bằng phẳng lúc gập ghềnh.

'Sống lưng khủng long' không dễ dàng để tới, nhưng khi đã đi lại chẳng muốn về. Trên đường đến điểm cuối cùng của 'sống lưng', bạn sẽ được chiêm ngưỡng vẻ đẹp nhẹ nhàng, trong veo của tầng tầng lớp lớp những thửa ruộng bậc thang. Rìa núi này có con đường mòn khá hẹp, 2 bên là dốc trượt thẳng xuống đáy thung lũng. Thế nên, đôi khi đường đi hiểm trở cùng sức gió mạnh khiến người ta sợ hãi gục trí mà từ bỏ hành trình chinh phục. Con đường hẹp này thích hợp để đi bộ hơn là đi xe. Còn nếu bạn tin tưởng vào khả năng lái xe của bản thân thì hãy chạy lên đỉnh 'sống lưng khủng long' bằng xe máy. 

Tuy vậy con đường nhỏ hẹp, hiểm trở này lại thu hút đến lạ. Dường như nó khơi dậy ham muốn chinh phục ẩn trong bản năng con người. Và khi bàn chân chạm đến điểm cuối 'sống lưng' thì bạn sẽ hoàn toàn choáng ngợp. Nhiều người đã tự hỏi: 'Tại sao không đến đây sớm hơn?'. Bởi Tà Xùa đẹp quá! 'Sống lưng khủng long' hùng vĩ quá! Ở đây sao mà trong veo và bình yên quá! Khác với phố thị chen chúc người xe cộ, vùng đất Tà Xùa như một bài thơ mùa xuân được viết vội: Nguyên sơ, giản dị, không hoa mỹ!

Tà Xùa đã đang và sẽ kể những câu chuyện rất riêng: Chuyện đất, chuyện trời,  rừng, chuyện núi, chuyện bị lãng quên, chuyện của người từng đến. Bước chân đến rìa núi, chính là lúc con người cảm nhận được rõ ràng nhất về khái niệm 'thiên đường nơi hạ giới'. Bởi ở đây, mọi thứ chậm rãi đến lạ. Dưới chân là mênh mông đất trời, trên đầu là mây nhè nhẹ trôi lững lờ. Đất trời như hòa làm một khi đứng trên đỉnh Tà Xùa. Ngồi xuống một tí, người ta sẽ nghe giọng đất trời thỏ thẻ. Ngọn gió sẽ luồng qua kẽ tóc và thì thầm với bạn về những thứ chúng mang theo. Tia nắng sẽ đậu trên vai và nhảy một điệu vui vẻ. Cánh hoa lạ từ nơi nào bay đến hạ cánh trong lòng bàn tay để kết thúc hành trình phiêu lưu ký. Mọi thứ ở đây đều mang trong mình những câu chuyện rất riêng, và chỉ khi bạn trút bỏ mọi phiền muộn thì mới có thể nghe thấy. 

Cảnh đẹp nơi này tựa một bức tranh không thể dùng tiền để mua, chỉ có thể cảm nhận bằng tất cả các giác quan của cơ thể. Đứng thẫn thờ trên 'Sống lưng khủng long', người ta cảm nhận được một nốt trầm lặng của cuộc đời. Tà Xùa như sợi dây cót kéo mọi thứ từ từ lại. Mỗi đợt sóng mây chảy qua, người ta thấy thời gian chậm thêm một chút, thấy lòng mình nhẹ đi vài phần. Bởi Tà Xùa là một thiên thần hộ mệnh, sẽ lấy đi muộn phiền bên trong mỗi con người và nạp thêm năng lượng tự do yêu đời. Tà Xùa ôm ấp chúng ta bằng những cơn gió của cội nguồn, bằng không khí thuần khiết nguyên thuỷ và vẻ đẹp chân phương mộc mạc. 

Tà Xùa là thiên đường lênh đênh bạt ngàn mây trôi lững lờ. Biển mây Tà Xùa dày đặc, cuồn cuộn nhưng êm đềm và trong trẻo. Không như thành phố Đà Lạt thơ mộng, muốn săn mây nơi này đòi hỏi con người ta phải có lòng can đảm, sự kiên trì và cả cố gắng. Người Tà Xùa hay trêu: 'Ai có duyên mới săn được mây ở cái đất này'. Vì mây ở đây đẹp như cô thiếu nữ đôi mươi, ưa chạy nhảy, 'sớm nắng chiều mưa' không dễ nắm bắt được. Nếu may mắn, bạn sẽ được chiêm ngưỡng cảnh tượng tựa chốn bồng lai tiên cảnh, còn không thì phải ngậm ngùi quay về. 

Tà Xùa có hai địa điểm để săn mây là Háng Đồng và Xím Vàng. Với những người thích sự chắc chắn thì Háng Đồng là sự lựa chọn tuyệt vời. Mây ở Háng Đồng dễ săn nhưng không đẹp và nhiều như Xím Vàng. Đường đến Xím Vàng có phần khó khăn hơn khi xuất hiện những đoạn uốn lượn cùng cung đèo hiểm trở. Nhưng dù là ở đâu đi nữa, bạn đều có thể ngắm nhìn bể mây thong dong phiêu lãng giữa đất trời.

Người ta nói, mây Tà Xùa là loại mây tinh khiết, mây của cuộc sống không bộn bề, mây của vĩnh hằng. Những gì tinh túy nhất của tự nhiên đều được gửi gắm trong mỗi đợt sóng mây. Từng đám mây quyện vào nhau, quãng mây rộng và dày đến nỗi con người ta có thể nghĩ tới một tòa lâu đài được xây trên đó. Nhưng có đôi lúc biển mây lại mềm mỏng, trắng xóa như mái tóc của bà. 

Nhiều lần, người ta nghẹn ngào vì Tà Xùa hệt như một cố nhân. Vẻ đẹp kiều diễm, lơ đãng nhưng lại có chút nghẹn ngào, sâu thẳm, chất chứa đầy tâm sự khiến lòng người thật không nỡ quên. Mỗi đợt sóng mây ập đến là mỗi lần trái tim cảm thấy yên bình đang tràn về, một cảm giác khó nói thành lời. Đã trót bắt gặp đại dương mây thì sẽ không bao giờ quên. Đã nhìn ngắm vẻ đẹp đó thì chỉ muốn ngưng đọng mãi ở khoảnh khắc đó mà thôi. Mây Tà Xùa đẹp đến mức độ không tả xiết, cái đẹp không thuộc chốn nhân gian.

Tà Xùa có những nơi phủ đầy rong rêu, nhiều loài dây leo phủ kín núi đồi. Người ta đôi lần cảm thấy lạc lối vì sự ma mị của thảm thực vật ở vùng đất này nguyên sơ và huyền bí đến khó tả. 

Đà Lạt, Phan Thiết có cây thông cô đơn, làng Hà Cảng có cây Vông Đồng cô đơn, còn Tà Xùa lại cô đơn với cây Táo Mèo cằn cỗi. Cây Táo Mèo ngự trị lẻ loi trên đỉnh Gió, cách ngã ba Xím Vàng 2.5 km. Mỗi sáng, cây vươn mình đón những đợt sóng mây cuồn cuộn. Đến trưa, Táo Mèo lại đưa thân nhận nắng. Tối đêm, nó lại một mình giữa sương giá. Người ta ví cây Táo Mèo như một người lính đang làm nhiệm vụ canh giữ mảnh đất Tà Xùa, dù đơn độc nhưng vẫn oai hùng, mạnh mẽ và kiên cường.

Vào mùa xuân, những cánh hoa đào e ấp nở bên triền núi. Vùng trời màu hồng đó khiến Tà Xùa dịu dàng như một thiếu nữ trong lần đầu hẹn hò yêu đương. Không chỉ có đào, mùa xuân ở Tà Xùa còn ngọt dịu với từng mảng hoa dại đầy màu sắc rực rỡ, tràn ngập sức sống ở khắp các ngả đường. Sau Tết, các nẻo đường ở Tà Xùa lại tràn ngập bóng dáng của cánh đỗ quyên đỏ thắm. Cuối năm, Tà Xùa lại khoác lớp áo đỏ rực được dệt từ những đóa trạng nguyên.

Mảnh đất sương lạnh hiểm trở này không chỉ có vẻ đẹp đa sắc của những loài hoa mà còn có thứ chè tuyệt hảo. Những cánh rừng chè shan tuyết cổ thụ trăm tuổi đầy quý hiếm của Việt Nam đã được đại dương mây tôi luyện. Một chút chát dịu tự nhiên xen lẫn vị ngọt thanh sẽ đọng lại thật lâu trên đầu lưỡi người thưởng trà. Lạ một điều, loại chè shan tuyết này không hề có vị đắng.

Dân sinh sống ở Tà Xùa chủ yếu là người Mông. Họ yêu cái bao la, bạt ngàn của rừng núi như con cá yêu nước. Họ sống với đất trời với cây cối, sự chân phương, mộc mạc thấm đượm trong đôi mắt. 

Trẻ con ở đây không hiểu tiếng Kinh, nhưng chúng giao tiếp với mọi người bằng ánh mắt. Mọi tế bào trong cơ thể có lẽ sẽ được nhân đôi hạnh phúc khi bắt gặp được nụ cười trong trẻo, cái vẫy vẫy tay chào của những em nhỏ vùng cao. Và hình ảnh thấp thoáng những người chị, người mẹ địu con lên nương làm rẫy làm người ta nhớ đến câu thơ từ bao năm về trước: 

"Lưng núi thì to, mà lưng mẹ nhỏ 

Em ngủ ngoan em, đừng làm mẹ mỏi

Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi

Mặt trời của mẹ, em nằm trên lưng" 

(Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ - Nguyễn Khoa Điềm)

Ai đến Tà Xùa cũng phải công nhận vẻ đẹp của con người nơi đây. Họ mến người và người cũng mến họ. Chính những con người này đã gìn giữ mảnh đất Tà Xùa vẹn nguyên như thuở hồng hoang.

Tà Xùa có lúc hứng khởi như đứa trẻ con được cho kẹo, đôi khi lại nghẹn ngào như một bà mẹ tiễn con đi xa. Tà Xùa sẽ vẫn ở đó, đắm mình trong sự tự do của trời đất. Mặc thời gian trôi, Tà Xùa vẫn đợi người đến thăm tựa ngày mùa đông chờ nắng, ngày mùa hạn chờ mưa...