Thị trường homestay chạm đáy, cuộc đua mới cho nhà đầu tư trường vốn

Những năm gần đây, Việt Nam liên tiếp lọt top những nước tăng trưởng du lịch nhanh nhất thế giới. Kéo theo đó là hàng loạt loại hình kinh doanh dịch vụ du lịch nở rộ, trong đó không thể không kể đến homestay - loại hình lưu trú kết hợp “khám phá, trải nghiệm” được người trẻ ưa xê dịch và khách quốc tế đặc biệt yêu thích. 

Khảo sát về xu hướng du lịch toàn cầu của Visa cho thấy, khách du lịch hiện có xu hướng thỏa mãn 3 mục tiêu “khám phá”, “tận hưởng” và “tiết kiệm chi phí". Chính sự thay đổi của xu hướng đã đưa homestay trở thành ngôi sao sáng.

Dù "sinh sau đẻ muộn" so với nhiều loại hình lưu trú khác, nhưng homestay đã bứt phá ngoạn mục với sức tăng trưởng nóng đáng kinh ngạc. Theo báo cáo năm 2019 từ Công ty nghiên cứu thị trường AirDNA, thị trường kinh doanh homestay tại Việt Nam tăng trưởng với tốc độ 452% chỉ trong một năm, lớn hơn so với mức tăng trưởng trung bình toàn cầu 140% và cao hơn rất nhiều so với ngành khách sạn truyền thống chỉ tăng trưởng 40% về nguồn cung chỗ ở.

Cơn bão Covid-19 bất chợt ập đến, càn quét không trừ bất kể loại hình kinh doanh nào, trong đó có homestay.

So với các loại hình lưu trú khác, kinh doanh homestay có nhiều ưu thế, đặc biệt kể đến chi phí đầu tư linh hoạt, chỉ từ vài chục triệu đồng. Chính vì vậy, mô hình kinh doanh này được xem là “miền đất hứa" dành cho người mới. Chỉ tính riêng trong năm 2018-2019, tại hai thành phố lớn Hà Nội và TP.HCM, thị trường homestay chào đón thêm 22.000 tân binh, theo số liệu từ AirDNA.

Nhiều tân binh vừa chào sân đã gặp bão Covid-19 khiến không ít người “ngã ngựa". Du lịch đóng băng, biên giới “cửa đóng then cài" chưa hẹn ngày mở khiến kinh doanh homestay nói riêng đi vào ngõ cụt, nguồn cung nhiều nhưng lượng khách chỉ đếm trên đầu ngón tay. 

Chị Kim Tuyến, chủ một homestay trên phố Phạm Ngũ Lão cho biết, chị là dân văn phòng muốn kinh doanh tay trái. Qua tìm hiểu nhiều loại hình, chị quyết định bắt tay vào làm homestay từ tháng 4/2019. Chị thuê một ngôi nhà nhỏ có 3 phòng ngủ sau Nhà hát lớn với giá 10 triệu đồng/tháng, sửa sang, sắm nội thất, chi phí đầu tư ban đầu khoảng 120 triệu đồng. 

Tình hình kinh doanh bước đầu khá thuận lợi, tỷ lệ kín phòng tăng dần từ 30 lên 70 rồi 80% vào những tháng cao điểm. Chỉ vừa thu lãi chút ít thì Covid-19 ập đến khiến chị Tuyến lao đao. Hai tháng với tỷ lệ khách bằng không, tháng 6 và 7 lác đác khách lẻ nghỉ 1,2 ngày, đến tháng 8 không thể cầm cự được tiếp, chị quyết định sang nhượng lại giá rẻ để vớt vát.

Qua tìm hiểu của phóng viên Vietnam Traveller/TravelMag.vn, khoảng hai tháng trở lại đây, thị trường nhà nghỉ, khách sạn bắt đầu chứng kiến xu hướng bán lại, sang nhượng ở nhiều khu vực, đặc biệt là khu trung tâm các thành phố lớn do sụt giảm lượng khách lưu trú dưới tác động của dịch Covid-19. Trong đó, một bộ phận không nhỏ người đầu tư mô hình homestay cũng buộc phải trả lại mặt bằng hoặc sang nhượng với mức giá thấp, thậm chí 0 đồng.

Anh T.S, chủ một căn homestay ở phố Tạm Thương, Hà Nội cho biết, anh vừa phải đăng sang nhượng “đứa con tinh thần" do gặp khó về kinh tế. “Mặc dù rất tiếc và đã cố gắng cầm cự nhưng vì không đủ kinh tế nên tôi đành sang nhượng căn homestay mà mình đã bỏ nhiều công sức chăm chút với giá 0 đồng, chỉ lấy lại tiền đặt cọc thuê nhà. Hy vọng tìm được chủ mới đủ tiềm lực để duy trì căn hộ vượt qua thời kỳ khó khăn".

Chị Thuỳ Anh và bạn góp 200 triệu đồng đầu tư một căn homestay trên phố Hàng Trống (quận Hoàn Kiếm, Hà Nội). Theo tính toán, với khoản đầu tư ban đầu không quá lớn cùng với hoạt động cho thuê ổn định thì chị có thể hoàn vốn trong 18 tháng đến 2 năm. Tuy nhiên, Covid-19 ập đến khiến lượng khách giảm đột ngột cùng với việc không biết chắc dịch bệnh sẽ kéo dài bao lâu, chị Thuỳ Anh đành chấp nhận trả mặt bằng chỉ sau 1 năm kinh doanh.

"Thời điểm trước dịch, chúng tôi thu về khoảng hơn 20 triệu đồng sau khi trừ đi các khoản chi phí cố định. Bây giờ muốn sang nhượng lại nhưng rất khó nên tôi chỉ có thể thanh lý một phần đồ đạc với giá rẻ rồi trả lại mặt bằng", chị Thuỳ Anh nói thêm.

Từng là một kênh đầu tư sinh lời đầy tiềm năng, nhiều chủ homestay bỗng lâm vào tình thế tiến thoái lưỡng nan, có người ôm nợ vì cạn vốn.

Giới chuyên gia nhận định, thị trường homestay vốn “bát nháo", trong đó có nhiều cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ, hộ gia đình dẫn đến việc quản lý của các cơ quan chức năng gặp không ít khó khăn. Covid-19 cũng là phép thử để thanh lọc thị trường này.

Ông Nguyễn Chí Thanh, Phó Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam chia sẻ: “Không phải chỉ homestay mà khách sạn mini đóng cửa rất nhiều, nếu như không có dòng tiền mạnh thì đóng cửa hoặc chuyển đổi chủ là chuyện không thể tránh khỏi. Đây là lúc thử thách về năng lực của các đầu tư và các nhà điều hành”.

Ông Nguyễn Chiến Thắng, Đại sứ Airbnb tại Việt Nam nhận định: “Thực tế ở Hà Nội rất ít khách trong thời gian này. Các chủ homestay cũng tranh thủ tận dụng các kênh để bán phòng nhằm vớt vát duy trì, nhưng thực tế thì nhu cầu không cao mà lượng cung lại nhiều. Nhiều chủ homestay sở hữu sẵn nhà chấp nhận để trống phòng hoặc chuyển sang mục đích khác. Nhóm phải đi thuê mặt bằng thì kẻ thắng là người vốn mạnh, quyết tâm giữ lại dự án chờ qua mùa dịch. Còn những người vốn nhỏ thì tìm cách sang nhượng để chốt lỗ, chia tay thị trường”, ông Thắng nói. 

Anh T.C (Cầu Giấy, Hà Nội), một người có kinh nghiệm nhiều năm trong lĩnh vực kinh doanh lưu trú, cho biết, anh bước chân vào ngành này từ cách đây 10 năm, hiện kinh doanh 2 khách sạn và 5 homestay trải rộng khắp thành phố Hà Nội. Covid-19 là cú sốc bất ngờ với tất cả mọi người, đặc biệt là những người kinh doanh trong lĩnh vực lưu trú như anh. Du lịch bị hạn chế, khách nước ngoài gần như bằng không khiến công việc kinh doanh của anh bị ảnh hưởng không nhỏ. Nhưng do trước đây homestay của anh vẫn song song duy trì lượng khách dài hạn và ngắn hạn nên thời điểm hiện tại anh vẫn có nguồn thu để “cầm cự". 

Đồng thời, anh T.C nhận thấy bây giờ là thời điểm thích hợp để tung vốn “thâu tóm" homestay với giá hời chưa từng có. “Trước đây để sở hữu một căn homestay ở khu phố cổ Hà Nội, ít nhất người đầu tư phải bỏ ra tiền trăm triệu, chưa kể đến chi phí trang trí nội thất, thiết kế hút khách. Nhưng thời điểm này, chỉ cần vài chục triệu, thậm chí 0 đồng đã có thể nhận sang nhượng một căn homestay với đầy đủ thiết bị, thậm chí có thiết kế đẹp".

Tuy nhiên, người đầu tư cũng cần tìm hiểu kỹ trước khi quyết định “xuống tiền" nhận sang nhượng homestay. “Cần phải tính toán chi tiết chi phí dự tính bạn cần bỏ ra để có thể nuôi homestay ít nhất cho đến khi mọi thứ trở lại bình thường. Ngoài ra cũng cần tìm hiểu về vị trí, giá cả, tiềm năng phát triển. Tránh xảy ra tình trạng tiến thoái lưỡng nan", anh T.C nói.

Để có thể trụ vững giữa cơn bão Covid-19, anh T.C chia sẻ về cách thay đổi để tồn tại: “Tình hình dịch bệnh bắt buộc các chủ đầu tư cần đưa ra những giải pháp phù hợp với tình hình mới. Tôi phải lựa chọn giữa việc trả lại mặt bằng, sang nhượng hoặc cơ cấu, thay đổi cách kinh doanh để có thể tồn tại. Và bên tôi lựa chọn cách thay đổi, đẩy mạnh sang cho thuê dài hạn, từ phục vụ chủ yếu khách “Tây” sang khách Việt. Đến thời điểm hiện tại, tôi vẫn có thể ít nhất là duy trì hoạt động được”.  

Đối với những căn homestay vừa nhận sang nhượng, anh T.C cũng lập tức tìm kiếm khách hàng để cho thuê dài hạn. Thậm chí chấp nhận giảm giá “kịch sàn" ở mức hòa vốn để duy trì hoạt động, cầm cự qua dịch Covid-19.

Long Hoàng - chủ một homestay trên phố Lò Sũ cho biết, trước đây homestay của anh chủ yếu phục vụ khách quốc tế, 4 tháng nay chuyển hướng phục vụ khách Việt và tung ra nhiều chương trình giảm giá, khuyến mại để kích cầu nhằm thu hút lượng khách đủ để cầm cự qua dịch. Ngoài ra anh và nhân viên cũng kiêm thêm nghề bán đồ ăn online kiếm thêm thu nhập, chờ ngày du lịch khôi phục.

Anh T.C, anh Long Hoàng cũng như rất nhiều người khác vẫn hy vọng vào tương lai tươi sáng của ngành homestay Việt Nam nói riêng và thế giới nói chung. Nốt trầm Covid-19 có thể không tệ như nhiều người nghĩ, đây là thời điểm thích hợp để thay đổi suy nghĩ về cách kinh doanh, giúp chúng ta tìm ra hướng đi bền vững trong tương lai.

Covid-19 chỉ là phép thử để những người bản lĩnh chứng tỏ năng lực.