3 quán cà phê vợt lưu giữ ký ức của người Sài Gòn xưa

Hieu Minh Tran

Cà phê vợt từng là thức uống thống trị đường phố Sài Gòn vào đầu thế kỷ 20. Khắp các con đường Sài Gòn – Chợ Lớn khoảng những năm 1930 đâu đâu người ta cũng thấy các quán cà phê vợt chật kín khách.

Ngày này, người ta đã không còn thấy cà vợt trên phố nữa. Nhưng theo thời gian, hương cà phê vợt đã len lỏi và ngấm dần vào thói quen và ký ức của người Sài Gòn. Đã là cà phê lâu đời ở Sài Gòn phải là cà phê được pha bằng vợt. Chẳng hiểu người Sài Gòn say mùi hương cà phê hay nhung nhớ hoài niệm về một thời xưa cũ.

Cà phê vợt – thức uống của người dân lao động bình dị

Cà phê vợt là tên gọi được đặt tên theo dụng cụ dùng để pha cà phê, đó là một chiếc vợt bằng vải. Cà phê vợt còn được biết đến với tên gọi khác như cà phê kho, cà phê bít tất. Thời điểm ấy, cà phê phin chưa thịnh hành, chỉ dành cho tầng lớp trung lưu vì người dân lao động không có thời gian đợi từng giọt cà phê nhỏ xuống bên dưới chiếc phin nhỏ. Cà phê vợt tiện lợi hơn, uống nhanh cốc cà phê để còn quay lại với guồng quay cuộc sống.

Thời đó cà phê vợt là thức uống của người lao động bình dị. Ảnh: Basso.

Mặc dù vậy mà nói cà phê vợt chỉ pha qua loa đại khái là không đúng. Cách pha cà phê vợt đòi hỏi sự công phu, tỉ mỉ hơn rất nhiều so với cà phê phin. Để một ly cà phê vợt đậm đà chuẩn hương thì phải trải qua rất nhiều công đoạn.

Top 3 quán cà phê vợt chuẩn vị Sài Gòn xưa

Cà phê vợt đúng chuẩn khi thưởng thức và cảm nhận thật kỹ bạn sẽ ngửi thấy một chút mùi khen khét nhưng lai cực kỳ dễ chịu, không có vị đậm và đắng nặng nề mà vô cùng thanh thoát, tao nhã. Đối với những người quen uống cà phê đậm vị có thể sẽ cảm thấy cà phê vợt khá nhạt nhòa. Nhưng đối với người Sài Gòn, hương cà phê nhẹ nhàng của cà phê vợt ít có thức uống nào so sánh được.

Hương vị đầy mê hoặc tỏa ra từ chiếc vợt thiếc nhuốm màu thời gian. Ảnh: Oneofd, Zenx.truong.

Người Sài Gòn mê cà phê vợt không chỉ bởi vị cà phê đặc biệt, mà còn say đắm cảm giác hít hà hương thơm cà phê hòa quyện cùng mùi khói bếp củi, mở nắp siêu đất pha cà phê là như mở ra cả một không gian ký ức về Sài Gòn xưa. Sài Gòn ngày nay hiện chỉ còn 3 quán cà phê vợt chuẩn vị nhất được ưa chuộng.

1. Cà phê vợt Phan Đình Phùng

Người dân Sài Gòn sống lâu quanh khu vực quận Phú Nhuận, đặc biệt là các khu Tân Định, Cầu Kiệu hẳn đã quá quen thuộc với quán cà phê vợt nằm trong hẻm 330 Phan Đình Phùng. Ngày nay, khách hàng của quán từ khắp nơi kéo về, dù ở rất xa nhưng vẫn giữ thói quen lặn lội xuống để được thưởng thức cà phê mỗi ngày.

Quán mở từ thời Pháp thuộc, đón khách từ sáng sớm đến nửa đêm. Ảnh: Ngongminh, Kellankhuu.

Quán ngày ngày đón khách từ sáng sớm để nửa đêm, mở cửa 24/7 kể cả lễ, Tết mà không tắt bếp bao giờ. Chủ quán – ông Đặng Ngọc Côn (hay còn gọi là ông Ba Côn) tâm sự: “chỉ một lần duy nhất vì việc gia đình phải đóng cửa một buổi mà khách đến chờ đông nghẹt nên ông bà không dám đóng cửa nữa, sợ phụ lòng khách”.

Con hẻm nhỏ lúc nào cũng chật kín người đến mua cà phê và người ngồi lại. Ngồi và nhâm nhi ly cà phê vợt ở đây, bạn sẽ được dịp quan sát cuộc sống thường nhật của một góc phố Sài Gòn, lắng động và yên bình giữa dòng người nhộn nhịp

2. Cà phê vợt hẻm Tân Phước

Một quán cà phê vợt có tuổi đời hơn nửa thế kỷ được nhiều người biết đến ở Sài Gòn là quán cà phê nằm trong hẻm 313 Tân Phước, phường 6, quận 11 của ôn Lưu Nhân Thanh. Đặc trưng củ kỹ của không gian quán có lẽ chính là điều níu chân bao người trở thành khách quen.

Hương thơm cà phê tỏa ra từ siêu đất lan tỏa đến đỉnh đầu. Ảnh: Amthucsaigon.

Điều làm cho cà phê vợt ở đây khác biệt chính là cà phê được pha bằng siêu đất, cái siêu chuyên dùng để nấu thuốc bắc. Chủ quán cho biết “chỉ có giữ nóng bằng cái siêu đất, hương thơm cà phê mới ngon hơn hẳn cà phê đựng trong cái phin bằng kim loại”. Cà phê pha xong được đựng trong siêu đất, khách đến thì đổ ra ấm nhôm để bán cho khách. Siêu cà phê thường được bắc lên bếp than cho nóng trước khi rót ra cho khách.

Người dân khu vực Chợ Lớn không thể nhớ được cà phê vợt có từ bao giờ, nhưng ai ai cũng đều biết một điều rằng quán cà phê của ông Thanh đang níu giữ cái hồn văn hóa uống cà phê của người Sài Gòn một thời.

3. Tiệm cà phê Cheo Leo

Giữa guồng quay náo nhiệt của cuộc sống hiện đại, hình ảnh những người già ngồi bên tách cà phê vợt cạnh bếp củi khói nghi ngút trở thành một nét duyên riêng của Sài Gòn. Hơn 80 năm đi qua, cà phê ở Cheo Leo vẫn giữ nguyên vẹn cách pha truyền thống của người Hoa xưa, thế hệ cha truyền con nối vẫn giữ được cách pha độc đáo từ chiếc vợt.

Quán cà phê Cheo Leo (hẻm 109 Nguyễn Thiện Thuật, phường 2, Q.3). Ảnh: Kentheroad.

Món bạc sỉu ở Cheo Leo cũng khác lạ so với những chỗ khác, phải pha đúng trình tự đổ sữa trước, cho cà phê nóng vào, sau cùng đổ thêm một chút nước sôi, vậy thì mới ngon. Ngày nay, không chỉ người lớn mà các thế hệ trẻ tìm đến cà phê Cheo Leo để hoài niệm về Sài Gòn xưa nên chủ quán vẫn không sửa quán dù cho quán đã rất cũ theo năm tháng.