Ad Astra: Siêu phẩm điện ảnh mang đề tài không gian

Chúng ta đã từng nhìn thấy những hình ảnh quen thuộc này, đâu đó ngay cả trên những thước phim kinh điển nhất về đề tài không gian. Nhưng ở Ad Astra (tựa Việt: Giải mã bí ẩn ngân hà), bộ phim mới nhất đến từ đạo diễn James Gray, lại không giống như vậy. Ad Astra mang đến một câu chuyện giản dị được đặt trong bối cảnh một tương lai thực với những nút thắt và diễn biến tạo cảm giác hoàn toàn mới mẻ mà không làm mất đi các tuyến nhân vật chính hay ý nghĩa mà nó muốn truyền tải. Ad Astra chính là một trong những siêu phẩm thuộc đề tài Không gian.

Tác phẩm có sự góp mặt của nam tài tử điện ảnh Brad Pitt. Trong phim, Pitt vào vai Thiếu tá Roy McBride, một phi hành gia kỳ cựu vừa may mắn trở về sau một thảm kịch tại trạm nghiên cứu ngoài không gian. Các cấp trên tiết lộ với anh rằng cơn chấn động năng lượng gây ra vụ tai nạn có gốc rễ từ Lima – một dự án cách đây 16 năm nhằm tìm kiếm thể sống thông minh trong Hệ Mặt trời.

Nếu không ngăn cản, một ngày nào đó những cơn bão năng lượng này sẽ khiến toàn Trái đất diệt vong. Người dẫn đầu dự án năm ấy, không ai khác ngoài cha của Roy – Clifford (Tommy Lee Jones). Tin rằng cha mình vẫn còn sống và đang nắm giữ câu trả lời cho vận mệnh của cả nhân loại, Roy quyết tâm tiến vào không gian lần nữa.

Chúng ta nói gì khi nói về du hành không gian?

Bài hát kinh điển Space Oddity của cố ca sĩ David Bowie có lời nhạc kể về Thiếu tá Tom – một phi hành gia bị mắc kẹt giữa không gian vô cùng. Kể cả khi tin rằng mình không còn lối thoát, tín hiệu cầu cứu duy nhất mà Tom gửi đi lúc đó là “Tell my wife I love her very much, she now!” (Nói lại với vợ tôi rằng tôi yêu cô ấy rất nhiều, dù rằng cô ấy thừa biết!)

Có lẽ Thiếu tá Tom hay Thiếu tá Roy của Brad Pitt không khác biệt là mấy, khi niềm hân hoan được “chạm” đến người mình yêu thương lớn hơn cả nỗi sợ cái chết. Trong bộ phim Ad Astra, người xem cảm nhận rõ việc Roy muốn cứu nhân loại chỉ là cái cớ, chủ yếu anh mong gặp lại người cha dấu yêu của mình. Clifford không đơn thuần là một bóng hình phụ tử, ông còn là người hùng trong đôi mắt thuở ấu thơ của nhân vật chính. Tommy Lee Jones dẫu chỉ xuất hiện trong vài phân cảnh quan trọng, nhưng khán giả có thể cảm thấy rõ sự hiện hữu của nhân vật mà ông thủ vai qua những dòng hồi tưởng lặng đắng, qua những đoạn phim ghi hình cũ kỹ, và qua chính gương mặt của Brad Pitt. Nghe hơi phi lý, nhưng lúc Pitt thể hiện tâm trạng lộ rõ trên gương mặt, chúng ta có thể thấy hình bóng của Tommy Lee Jones; như thể họ thực sự là cha con ngoài đời thật.

Khi nhân vật của Matthew McConaughey tỉnh dậy sau hàng chục năm ngủ đông trên tàu vũ trụ trong phim Interstellar, anh ta phát hiện ra cô con gái bé nhỏ của mình giờ đây đã là một bà lão gần đất xa trời. Người xem chợt nhận ra tác phẩm nghệ thuật của đạo diễn Christopher Nolan cũng không khác mấy với câu chuyện về Captain America của Vũ trụ Điện ảnh Marvel, dù cách tiếp cận của hai dòng phim hoàn toàn riêng biệt.

Cũng vậy, người xem nhìn thấy rằng bỏ đi bộ trang phục không gian cùng bối cảnh, nhân vật mà Brad Pitt thể hiện không khác mấy những nhân vật cô đơn từng xuất hiện trong điện ảnh Hollywood, lạc lõng trong hành trình đi tìm kiếm thứ tình yêu mà anh tin rằng anh xứng đáng được hưởng.

Brad Pitt, Brad Pitt… và Brad Pitt

Tựa đề phim Ad Astramang ý nghĩa “Vươn đến những vì sao”, và có lẽ đó không chỉ là câu chuyện của riêng Roy mà còn của cả Brad Pitt nữa. Trước bộ phim của đạo diễn James Gray, trong cùng năm 2019, tài tử người Mỹ đã có dịp thể hiện khả năng diễn xuất của mình trong Once Upon a Time in… Hollywood.

Dù chỉ đóng vai “kép phụ” của Leonardo DiCaprio, nhưng trong nhiều phân cảnh anh còn nổi bật và quyến rũ hơn cả bạn diễn. Bên trong Pitt luôn như có một ngọn lửa, thôi thúc anh vượt lên mọi thử thách để mãi là một ngôi sao sáng trên bầu trời điện ảnh.

Chẳng thế mà đến với phim Ad Astra, thứ mà chúng ta nhìn thấy trong gần hết thời lượng không gì khác ngoài… gương mặt của Brad Pitt. Với một mạch phim khoan thai cùng hầu hết thời lượng máy quay chĩa về phía mình, Pitt như một nhà nghệ thuật độc diễn trên sân khấu là không gian rộng lớn.

Bối cảnh không gian rộng lớn và vô chừng, mang một vẻ hiểm nguy đầy quyến rũ, gợi nhắc người xem đến nhiều câu chuyện quen thuộc trong văn học. Roy chính là Don Quixote lao vào gã khổng lồ cối xay gió với niềm tin vô vọng, là chàng Icarus trong thần thoại Hy Lạp vì quá ngạo mạn nên đã dùng đôi cánh bằng sáp bay thẳng vào mặt trời. Khát vọng của Roy, cũng là khát vọng cuồng si và nỗi ám ảnh với không gian của nhân loại, là câu hỏi mà chúng ta đã đặt ra hằng bao thế kỷ: “Chúng ta liệu có cô độc hay không giữa vũ trụ này?”

Người xem nhìn thấy nhiều trạng thái cảm xúc của nhân vật mà anh thể hiện, cảm thấy những vui-buồn-hờn-giận của Roy McBride, mà nhiều khi tưởng nhầm là của chính Brad Pitt. Tài tử vàng với những vai diễn để đời trong Interview with the Vampire, Fight Club, Seven,… giờ đã vực dậy tấm thân của tuổi ngũ tuần để một lần nữa tỏa sáng.

Nhưng đây cũng là một điều khiến cho bộ phim Ad Astra thiếu tính đa chiều. Ngoài Brad Pitt, các diễn viên còn lại chỉ xuất hiện gọi là “cho đủ quân số”, kể cả tài năng như Tommy Lee Jones cũng không có nhiều đất diễn khi mà tuyến nhân vật của ông quá phụ thuộc vào sự phát triển từ tuyến nhân vật của Pitt. Cũng chẳng sao cả, khi mà với một tựa phim khó hiểu cùng một đề tài không mấy dễ xem, người ta có thể bước ra rạp chỉ để được chiêm ngưỡng Brad Pitt, Brad Pitt,… và Brad Pitt.

Cũng bởi tập trung quá nhiều ở mảng tâm lý, nên nhịp phim trở nên dàn trải và có phần chậm chạp. Ad Astra hợp với khán giả thích nghiền ngẫm, nhưng có thích đến mấy thì vẫn phải kiên nhẫn để thưởng thức trọn vẹn bộ phim.

Thay cho lời kết, chúng ta có thể ví Roy với một nhân vật đơn giản và ít tính học thuật hơn – Buzz Lightyear. Trong loạt phim hoạt hình Toy Story (Câu chuyện đồ chơi), chàng anh hùng phải mất một thời gian để “giác ngộ” ra rằng mình chỉ là một món đồ chơi con nít, và cũng phải mất thêm kha khá thời gian nữa để chấp nhận và hoàn thành số phận của một món đồ chơi. Roy thì là một con người bằng xương bằng thịt, nhưng anh cũng phải tập chấp nhận: Chấp nhận rằng tất cả những nỗ lực, những thành tựu và cả cuộc viễn chinh mà anh theo đuổi không đơn thuần vô ngã, mà thực chất mang đậm tính cá nhân – Một tiếng lòng khao khát vượt qua hình bóng quá lớn của người cha chưa bao giờ được cất thành lời.