Atonement (Chuộc tội): Ảm đạm, day dứt và đau đớn vô tận

Được ra mắt vào năm 2007, Atonement đã nhận được những đánh giá rất tích cực từ giới phê bình, được đề cử giải Oscar cho phim xuất sắc nhất. Chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Ian McEwan, Atonement đã tái hiện câu chuyện đầy bi kịch giữa ba nhân vật Briony Tallis – Cecillia Tallis – Robbie Turner.

Atonement mở đầu một cách nhẹ nhàng, rồi từ từ dẫn dắt người xem vào một câu chuyện đầy bi kịch và mất mát. Được chuyển thể từ quyển tiểu thuyết cùng tên của tác giả Ian McEwan, Atonement là một trong những bộ phim hay nhất để lại cho người xem nỗi buồn day dứt và ám ảnh khôn nguôi về một mối tình đẹp nhưng đầy bi kịch ở xứ sở sương mù. 

Bằng nhịp kể chậm rãi, trên nền nhạc giao hưởng như thôi thúc và dẫn dụ, nhân vật Briony ngồi trực diện trước máy quay, bộc bạch về nỗi ám ảnh tội lỗi bà mang theo suốt cả cuộc đời: “Đó là điều tử tế cuối cùng tôi có thể làm cho Robbie và Cecilia. Họ xứng đáng được hạnh phúc”.

Bộ phim khép lại bằng sự hối hận muộn màng, bằng nỗi trống trải bất tận trong ánh mắt sâu thẳm của Briony khi nói ra tất cả những bí mật chôn giấu vào những năm cuối đời. Đó là câu chuyện về một mùa hè nóng nực nào đó trong quá khứ, khi bà còn là cô bé 13 tuổi, say mê văn chương và ôm ấp những giấc mộng của riêng mình…

Những năm tháng sung túc, bình yên của gia đình Tallis đáng ra cứ lặng lẽ trôi đi. Đến một ngày, Briony nhận thấy sự xuất hiện của Robbie bên chị gái Cecilia trở nên “nguy hiểm” và bất thường. Những bức thư tình và cuộc gặp gỡ bất ngờ trong thư viện càng khẳng định thêm mối đe doạ đó, dẫn đến quyết định cuối cùng được đưa ra. Briony bằng tất cả sự ngây thơ của mình, đã tố cáo Robbie là hung thủ tấn công và cưỡng bức em họ Lola Quincey. Lời cáo buộc đó đẩy Robbie vào tù và chia cách anh với Cecilia mãi mãi.

Atonement được xây dựng trên cả nỗi nhớ, sự hồi tưởng và tưởng tượng của nhân vật chính Briony. Nhưng dù là ở trường không gian thời gian nào, bóng đen tội lỗi vẫn bao phủ lấy hình hài, vóc dáng và đặc biệt là ánh mắt trống trải đến vô hồn của cô.

Đó là khoảng trống từ miệng vết thương lòng cứ nứt ra, hở ra bất tận khi cô nhìn thấy người đàn ông mình yêu ở bên người con gái khác. Cái cách bàn tay anh chạm vào mặt nước, nơi da thịt Cecilia vừa lướt qua đầy ân cần và trìu mến cũng khiến cô hừng hực lửa lòng. Nhìn từng dòng chữ nắn nót hai người viết riêng cho nhau cũng làm cô căm phẫn.

Không phải trí tưởng tượng về “một con quỷ dâm dục” rình rập chị gái mà chính lòng ghen đã điều khiển từng suy nghĩ và hành động của Briony. Tình yêu mù quáng dành cho Robbie đã biến một thiên thần nhỏ mang váy trắng thành một kẻ tàn nhẫn và quỷ quyệt. Cô thà để mất người mình yêu chứ quyết không để anh thuộc về chị gái mình.

Lời kết tội của Briony cũng chính là phán quyết cuối cùng thay đổi hoàn toàn cuộc đời Robbie. Từ một thanh niên tri thức, anh bỗng nhiên bị chôn chân trong chốn lao tù và hiến dâng tuổi trẻ nơi chiến trường khốc liệt. Mối tình của anh và Cecilia mãi mãi kết thúc ở lời hứa “Anh sẽ trở về” và nụ hôn tạm biệt trước lúc đi xa.

Để chuộc lại lỗi lầm, Briony đã quyết định trở thành y tá phục vụ các bệnh nhân chiến tranh thay vì trở thành sinh viên Đại học Cambridge như ước mơ thời thơ ấu. Tội ác mà cô gây ra cho Robbie, Cecilia và tình yêu của họ khiến cô tự thấy mình không xứng đáng được hưởng những điều tốt đẹp và may mắn trên đời. Ánh mắt đầy căm hờn và thù hận của Robbie ngày anh bị còng tay đưa đi vẫn theo đuổi và ám ảnh tâm trí cô mãi.

Briony đã sống một đời cô độc với một lương tâm dằn vặt và giằng xé. Đó là sự trừng phạt đau đớn nhất đối với cô, cũng là niềm thôi thúc cô phải viết ra cuốn tự truyện nghiệt ngã của đời mình. Ở đó, sự thật phải lên tiếng, Robbie và Cecilia phải được hạnh phúc như họ hoàn toàn xứng đáng.

Joe Wright quả thực đã sáng suốt khi chọn được bộ ba diễn viên với ánh mắt u uẩn, trống trải đến vô hồn hoá thân vào vai Briony ở các chặng khác nhau trong đời: Saoirse Ronan, Romola Garai, Vanessa Redgrave. Ngoài sự tương đồng về ngoại hình với nét trong lành ẩn chứa những bí mật chôn giấu, mỗi Briony đều thể hiện tốt những bước tiến triển trong tâm lý, tính cách của nhân vật từ khi là một cô bé nông nổi, mù quáng đến một thiếu nữ chín chắn, cô độc và cuối cùng là một bà lão từng trải, bình thản đứng giữa cuộc đời.

Tuy nhiên, ấn tượng hơn cả có lẽ phải kể đến Saoirse Ronan – cô bé với mái tóc ngắn cá tính, cử chỉ dứt khoát, lanh lẹ trong chiếc váy trắng vào vai Briony 13 tuổi. Ở cô, người xem nhìn thấy một tham vọng, một ngọn lửa mãnh liệt không thôi nung nấu trong ánh mắt lạnh lùng, tàn nhẫn khi kết tội Robbie.

"Bông hồng nước Anh" Keira Knightney cũng tỏ ra không kém phần gai góc và sắc nét. Cô quyết định chọn vai Cecilia thay vì vai nhiều đất diễn hơn – Briony - như phân công lúc đầu vì muốn thử sức với một nhân vật trưởng thành, một người đàn bà nồng nàn, dạn dĩ trong tình yêu. Và một lần nữa, “người đàn bà yêu” với ánh mắt nồng nàn, đôi môi cháy bỏng đã chinh phục trái tim khán giả.

Bên cạnh diễn xuất xuất sắc của các diễn viên, việc lựa chọn phục trang cũng là một điểm nhấn quan trọng về mặt tạo hình của Atonement. Bộ váy trắng thanh thoát, xinh xắn cho kẻ nói dối Briony, hay chiếc váy xanh mềm mại, quý phái khoe lưng trần gợi cảm của Cecilia đã trở thành những biểu tượng điện ảnh khó quên trong lòng người hâm mộ.

Đặc biệt, chiếc váy xanh duyên dáng của Keira Knightley trong bộ phim đã lọt vào top “Trang phục đẹp nhất mọi thời đại” do tạp chí InStyle bình chọn, cùng với chiếc váy đen của Audrey Hepburn trong Breakfast at Tiffany’s, chiếc váy trắng của Marilyn Monroe trong The Seven Year Itch và chiếc váy đỏ của Vivien Leigh trong Gone With The Wind.

Người xem cũng sẽ dễ dàng nhận ra những thước phim mang đậm tinh thần duy mỹ của Joe Wright. Không chỉ là sự tỉ mỉ đến từng chi tiết như giấy dán tường, rèm cửa, ly, tách, khuôn viên vườn hoa, những lối đi dưới vòm cây xanh mướt mang đậm chất “quý tộc Anh”, kỹ thuật xử lý ánh sáng tinh tế còn khiến cho từng khuôn hình của Atonement như căng tràn khí trời và tưới đẫm ánh sáng.

Joe Wright đã dùng chính cái đẹp để nói về tội lỗi và những vết thương đầy nhân bản của con người theo cách ấy. Cũng như trong tối tăm và khốc liệt của chiến tranh, ánh sáng của tình yêu vẫn soi lối, chỉ đường cho ta đi và sống đến tận cùng hy vọng. Đó là khi, mọi khổ đau trên đời, kể cả cái chết, cũng chẳng còn nghĩa lý gì, huống chi là những lầm lỗi và những lời nói dối.

Khi ra mắt năm 2007, Atonement nhận vô số lời khen và giành Quả Cầu Vàng cho “Phim tâm lý hay nhất”. Tại Oscar, phim cũng nhận được một tượng vàng dành cho “Nhạc phim hay nhất”. Sau 7 năm, Atonement vẫn được coi là một trong những bộ phim tâm lý chuyển thể từ tiểu thuyết hay nhất mọi thời đại.