'Cây đa cây đề của tuồng cổ rơi rụng trong khi nghệ sĩ trẻ chưa đủ lực kế thừa'

Xuất hiện tại Sao nối ngôi để hỗ trợ cho thí sinh Hoài Thanh, nghệ sĩ Thanh Sơn chia sẻ: “Ngày trước tôi dạy ở trường nghệ thuật sân khấu, Hoài Thanh rất yêu nghề, học vũ đạo thường 2 tiếng nhưng cô bé nhiệt huyết, tôi nâng lên thành 3 – 4 tiếng. Hoài Thanh rất giỏi, điêu luyện, cố gắng học hành, thi thường 10 điểm, tham gia ít cuộc thi, nhưng đều đoạt giải cao và nhận huy chương”.

Trong hậu trường, anh tâm sự một lần anh diễn vai Quan Công thì tự nhiên xây xẩm mặt mày. Một học trò có mẹ là bác sĩ đã khám, phát hiện anh bị cao huyết áp, phải uống thuốc thường xuyên. Năm nay anh đã 59 tuổi rồi, anh vẫn cố gắng làm gì được cho nghề thì làm. Trước hết là dạy thêm cho con cháu trong nhà, sau đó là cho những bạn trẻ còn mê nghề hát.

“Ngày còn trẻ, tôi hát và chạy gối, đánh đấm nhiều. Đa số, nghệ sĩ cải lương tuồng cổ thường bị đau khớp gối. Có hôm, tôi đang diễn trên sân khấu mà đau, tôi nén mà lướt qua con đau, một thời gian sau vết thương cũ ngày càng trở nặng. Tuy nhiên, Tổ nghề cũng thương mà cho tôi tiếp tục với nghề. Mỗi khi đi diễn, khán giả nhìn tôi mà nhắc nhớ về anh trai Thanh Tòng. Điều này khiến cho tôi rất hạnh phúc”, Thanh Sơn tâm sự. Nam nghệ sĩ cũng cho biết thêm anh đi diễn, đi dạy chủ yếu vì đam mê, chứ thù lao không đáng bao nhiêu.

Thanh Sơn cũng nói về những khó khăn của sân khấu tuồng cổ ngày nay: “Lớp nghệ sĩ kế cận chưa đủ lực để kế thừa những tiền bối đi trước về cải lương tuồng cổ. Bởi nhiều em không được đào tạo bài bản, chỉ “học lỏm” các nghệ sĩ trước hay coi theo trên mạng. Sân khấu ngày trước có nhiều nghệ sĩ giỏi nhưng hiện tại đã rụng dần, cây cổ thụ của tuồng cổ đâu còn được mấy người, đa phần giải nghệ, lâu lâu đi hát cho vui hoặc định cư ở nước ngoài. Ở lứa của tôi còn có anh Bạch Long, tuy nhiên anh hoạt động bên kịch, phim nhiều hơn, anh Trường Sơn, Công Minh, Chí Bảo thỉnh thoảng xuất hiện, chỉ còn mình tôi hoạt động để vui cùng tụi nhỏ”.

Nghệ sĩ Thanh Sơn là hậu duệ đời thứ 3 của cải lương tuồng cổ Bầu Thắng - Minh Tơ - Thanh Tòng. Anh sinh năm 1962 tại Sài Gòn. Anh theo nghề của cha mẹ, dòng tộc từ năm 7, 8 tuổi. Ban đầu, anh cũng phải làm quân lượm tiền, cầm cờ chạy hiệu, bắt ngựa, dọn lớp... rồi học cả đánh trống, làm đèn, chỉnh âm thanh, đạo cụ, hậu đài. Nghệ sĩ Thanh Sơn nhớ lại: “Ba nói muốn giỏi nghề thì tất cả những thứ đó phải biết hết để sau này không ai làm khó mình”. Là con trai út cố nghệ sĩ Minh Tơ và là em trai của cố NSND Thanh Tòng, nghệ sĩ Thanh Sơn đang nỗ lực duy trì bộ môn cải lương tuồng cổ, phát triển đoàn cải lương tuồng cổ Minh Tơ - Thanh Sơn.

Khi có tuổi, nghệ sĩ Thanh Sơn lại đau đáu với công tác truyền nghề cho thế hệ trẻ, đó là lý do anh gắn bó 15 năm với vai trò giảng viên vũ đạo tuồng cổ Khoa Kịch hát dân tộc Trường Sân khấu điện ảnh TP.HCM, rồi mở lớp học dành cho các bạn trẻ yêu thích nghệ thuật tuồng cổ. Anh thuê một địa điểm ở quận 5, lặng lẽ dạy cho các bạn trẻ, chừng 3 tháng thầy trò làm một buổi báo cáo, tổ chức buổi diễn ấm cúng cho những người thực sự mê cải lương tuồng cổ. Anh gom nhiều tuồng tích xưa từ thời chú (nghệ sĩ Khánh Hồng) đến thời anh trai Thanh Tòng, biên tập lại rồi dàn dựng mới hơn để thu hút sự quan tâm của khán giả trẻ.

Hiện tại, nghệ sĩ Thanh Sơn hiện đang là cộng tác viên giảng dạy ở Nhà văn hóa sinh viên về tuồng cổ. Đạo diễn Lê Nguyên Đạt, trưởng khoa kịch hát dân tộc từng nhận xét về người đồng nghiệp: “Cái người này có nhà mặt tiền cho thuê hằng tháng sống khỏe vậy mà thương nghề, muốn truyền nghề nên cặm cụi đi dạy hoài, dù tiền dạy chẳng bao nhiêu mà còn hao tốn sức lực!”. Thanh Sơn dạy các bạn cách vẽ mặt hát bội, cách hát bội, hát cải lương tuồng cổ, dạy vũ đạo múa roi ngựa của hát bội Quảng Đông và Việt Nam khác nhau như thế nào...

Hiện tại, gia tộc cải lương Minh Tơ đang tiếp tục nối truyền đến thế hệ thứ 6 gồm con trai của NSƯT Kim Tử Long – nghệ sĩ Trinh Trinh là bé Andy Khánh. Andy Khánh mê diễn xuất giống cha, thích ca cổ, đóng kịch và được cha khuyến khích lên sân khấu diễn xuất từ nhỏ. Hai ái nữ xinh đẹp của nữ nghệ sĩ Tú Sương là Tú Quyên, Hồng Quyên và diễn viên nhí gây "gây sốt" Kim Thư – cháu của NSƯT Trường Sơn cũng đang theo học. Con trai của nghệ sĩ Thanh Sơn là Thanh An, thế hệ thứ 5 cũng là người truyền đạt cải lương tuồng đến thế hệ nghệ sĩ trẻ.