Following (1998): Tác phẩm điện ảnh đầu tay của Christopher Nolan

Following là phim truyện dài đầu tay của Christopher Nolan - nhà làm phim tên tuổi đã làm nên hàng loạt tác phẩm cực kỳ ấn tượng bao gồm MEMENTO (2000), BATMAN BEGINS (2005), THE PRESTIGE (2006), THE DARK KNIGHT (2008), INCEPTION (2010), THE DARK KNIGHT RISES (2012), INTERSTELLAR (2014), DUNKIRK (2017). Đây cũng là bộ phim thể hiện khá rõ phong cách làm phim của Nolan - lối dựng phim phi tuyến tính, phong cách neo noir (thường thể hiện sự hồi tưởng nối tiếp với những diễn biến hiện tại phức tạp; có xu hướng triết lý, những nhân vật giằng xé nội tâm, hành động lẫn lộn giữa cái thiện - cái ác…).

*neo-noir: Phim noir mới, những tác phẩm ảnh hưởng bởi phim noir của những thời 1940-1950. Phim Noir thuộc thời kỳ này thường có xu hướng triết lý phức tạp và hay được dùng để nhắc đến các phim tội phạm, đòi hỏi người xem phải suy nghĩ nhiều hơn khi xem phim.

Mạch phim được dẫn dắt bởi người kể chuyện – Bill (Jeremy Theobald thủ vai) – là một người đàn ông tầm 30 mong muốn trở thành một nhà văn, không nhận mình thất nghiệp mà chỉ đang “nhảy giữa việc này và việc kia”, sống ở nơi tồi tàn như còn là thời sinh viên. Vì thiếu hụt ý tưởng hay ho, anh bắt đầu “theo dõi ” những người lạ xung quanh thành phố London (Anh), tự biện hộ là đang “thu thập tài liệu cho các nhân vật của tôi.” Trong thực tế, thú vui này khá đơn giản, nhanh gây nghiện và mang tính phiêu lưu cao.

Bill dần gặp rắc rối khi tự phá vỡ “quy tắc cơ bản”: không bao giờ được đi theo một người lạ hai lần. Người đàn ông bảnh bao tên Cobb (Alex Haw) vô tình nhận ra cái đuôi theo mình, thẳng thừng đối mặt với Bill sượng sùng vì bị phát giác. Tuy vậy, hóa ra chính Cobb cũng như Bill, “tôi cũng có hứng thú với mọi người như anh” – hắn ta đột nhập căn hộ của những kẻ xa lạ, đụng chạm vào vật dụng cá nhân để đấm vào sự tự mãn của chủ nhà một cách gian xảo trong lúc trộm tiền của họ. Mặc dù lo lắng, Bill cũng khó lòng cưỡng lại sự mới mẻ của hình thức trộm cắp tinh vi này.

Trong khi đó, các hình ảnh cứ chồng chéo lên nhau, tiết lộ một hậu quả nhất định (cuộc thẩm vấn với cảnh sát, Bill bị đánh tệ hại, mối quan hệ lãng mạn giữa nhân vật và người tình của ông trùm găng-xtơ) trước khi chúng ta biết được điều gì xúi giục những hệ lụy đó xảy ra. Khi Bill bị cuốn vào câu chuyện này nhiều hơn, các sự kiện cũng dần tăng tốc. Anh ta cướp tủ két sắt vì cô tình nhân tóc vàng (Lucy Russell), nhưng kết thúc một cách thảm hại khi người đàn bà này có dính líu đến mối phức tạp trong một âm mưu mà Bill sẽ không phải là nạn nhân duy nhất.

Đầy tham vọng, tăm tối nhưng vụng về và lạnh lùng, bộ phim đầu tay của Christopher Nolan (nổi danh với Inception và The Dark Knight), Following, chứng tỏ nỗ lực vô hạn của người viết kiêm đạo diễn tài năng này khi cho người xem thấy được một loại thủ thuật trong phim ảnh của anh.

Không được đào tạo chuyên sâu bài bản về điện ảnh mà cùng theo học chuyên ngành Văn học Anh tại University College London (UCL), nhưng với tình yêu điện ảnh, trong suốt những năm đại học, Christopher Nolan và Emma Thomas (sau này hai người kết hôn năm 1997 lúc trước khi tốt nghiệp) đã cùng nhau tổ chức CLB phim ảnh, trình chiếu các bộ phim kinh điển cho các sinh viên trong và ngoài trường. Với số tiền kiếm được từ các buổi chiếu cộng với một số tiền riêng, cả hai tích góp được khoảng $6,000 ít ỏi để làm và ra mắt bộ phim Following vào năm 1998.

Được tạo ra hầu như chẳng vì mục đích nào, trong hơn một năm vào những ngày cuối tuần (giữa các công việc làm phim và thu âm cho một công ty), chịu ảnh hưởng của Robert Rodriguez (El Mariachi) và Kevin Smith (Clerks), Nolan đã dự tính về một bộ phim có thể khám phá khía cạnh yêu thích của ông ở phim noir: những kẻ được định danh bởi hành động táo bạo của họ.

Ý tưởng của phim khá liều lĩnh: lấy không quá hai phân cảnh đầu có thể sử dụng được trong một lần dựng, chỉ sử dụng ánh sáng tự nhiên trong các địa điểm quay rẻ tiền và có sẵn; làm việc với dàn diễn viên và đội ngũ đều có công việc toàn thời gian như chính anh.

Following là một ví dụ điển hình về thành công của phim độc lập ngân sách thấp. Không có diễn viên tên tuổi nào, không có hiệu ứng kỹ xảo, thậm chí không đủ tiền để làm ánh sáng và chỉnh màu phim (thế nên phim chỉ có màu đen trắng). Tất cả các diễn viên tham gia trong phim đều không có kinh nghiệm diễn xuất. Họ đều là bạn, là người thân của vợ chồng Nolan, có công việc riêng và chỉ có thể tham gia ghi hình vào cuối tuần trên đường phố London. Thay vào đó, phim ghi dấu ấn và hoàn toàn chinh phục người xem nhờ kịch bản hay, lối kể chuyện lắt léo, cách dựng phim độc đáo cùng cái kết bất ngờ khó quên.