Grab đang hoạt động chui ở nhiều tỉnh thành Việt Nam?

Công ty TNHH Grab (Grab) phản ứng với Tổng cục Thuế về những vấn đề liên quan đến thuế là câu chuyện được đông đảo dư luận và tài xế đặc biệt quan tâm. 

Ngay từ thời điểm Grab mới xuất hiện ở Việt Nam, câu chuyện định danh DN này đã khiến các cơ quan chức năng và nhiều chuyên gia tranh cãi nảy lửa. Phía Grab luôn khăng khăng cho rằng mình chỉ là đơn vị cung cấp phần mềm gọi xe trong khi phần lớn các ý kiến khác khẳng định, Grab là đơn vị kinh doanh vận tải bởi DN này nắm quyền quyết định giá cước.

Nghị định 10/2020/NĐ-CP quy định về kinh doanh và điều kiện kinh doanh vận tải chính thức ra đời và có hiệu lực từ 1/4/2020 đã khiến cuộc tranh luận đi đến hồi kết khi Nhà nước đã phân rõ những quy định cụ thể cho loại hình doanh nghiệp này. Theo quy định, những đơn vị cung ứng phần mềm kết nối vận tải quyết định giá cước vận tải hoặc trực tiếp điều hành phương tiện, nếu muốn hoạt động phải được cấp giấy phép kinh doanh vận tải.

Chiếu theo quy định này, Grab muốn hoạt động tại các tỉnh, TP ở Việt Nam phải được Sở GTVT địa phương đó cấp giấy phép kinh doanh vận tải. Tuy nhiên, trên thực tế, đến thời điểm hiện tại, chỉ có một địa phương duy nhất cấp phép kinh doanh vận tải cho Grab là TP Hồ Chí Minh. Điều đó có nghĩa, Grab đang hoạt động kinh doanh trái phép luật tại Hà Nội, Bắc Ninh, Đà Nẵng, Cần Thơ và nhiều địa phương khác. 

Theo đó, để được hoạt động hợp pháp tại một địa phương nào đó, đầu tiên Grab phải được Sở KH&ĐT địa phương đó cho phép đăng ký ngành nghề kinh doanh vận tải. Khi đạt được điều kiện đó, Grab phải đáp ứng đủ các điều kiện theo quy định của Nghị định 10/2020, đó là thành lập DN, tuyển dụng lái xe, mua sắm phương tiện, người quản lý điều hành vận tải, điểm đỗ xe, quy trình quản lý an toàn giao thông...Sau khi hoàn thành các điều kiện trên, Grab mới có thể làm hồ sơ đề nghị Sở GTVT địa phương cấp giấy phép kinh doanh vận tải.

Chỉ khi nào cầm trên tay giấy phép kinh doanh vận tải này, Grab mới được quyền hoạt động. Thậm chí, đối với địa bàn TP Hồ Chí Minh, dù Grab đã được cấp giấy phép kinh doanh vận tải nhưng nếu muốn kinh doanh vận tải ở tỉnh, TP khác thì Grab cũng phải có văn phòng ở tỉnh, TP đó và văn phòng này đương nhiên cũng phải được Sở GTVT địa phương cấp giấy phép kinh doanh vận tải. Nghị định 10/2020 có hiệu lực từ 1/4/2020, nghĩa là trong suốt gần một năm qua, Grab vẫn đang hoạt động ở nhiều tỉnh, TP dù chưa được cấp giấy phép kinh doanh vận tải. 

Trước đó, các Hiệp hội Taxi Hà Nội, Đà Nẵng và TP HCM cũng có văn bản gửi Chủ tịch Quốc hội liên quan đến những vấn đề trong hoạt động kinh doanh của Grab. 

Trong văn bản gửi đi, Hiệp hội Taxi cho rằng: đến nay đã qua hơn 6 tháng Nghị định 10 quy định về kinh doanh và điều kiện kinh doanh vận tải bằng xe ô tô có hiệu lực, nhưng qua thực tế, hoạt động của Grab chưa có gì thay đổi so với trước khi có nghị định và còn có nhiều sai phạm, bất cập.

Theo đó, với mô hình hoạt động hiện nay, Grab là chủ thể quyết định giá cước vận tải. Trong khi đó, theo quy định tại khoản 2, điều 3, nghị định 10/2020/NĐ-CP, Grab phải được xác định là đơn vị kinh doanh vận tải và chỉ được được hoạt động khi đã được Sở Giao thông vận tải cấp Giấy phép kinh doanh vận tải.

“Chúng tôi được biết cho đến nay Grab chưa được một Sở Giao thông vận tải nào cấp Giấy phép kinh doanh vận tải, nhưng Grab vẫn ngang nhiên hoạt động, vì vậy hoạt động của Grab hiện nay là trái phép – việc này vi phạm các quy định tại nghị định 10/2020/NĐ-CP”, văn bản này cho biết.

Ngoài ra, văn bản còn nêu ra nhiều vi phạm của Grab như trên giao diện phần mềm của Grab không thể hiện đầy đủ các thông tin của hợp đồng điện tử theo quy định như: không có thông tin về người đại diện đơn vị vận tải ký hợp đồng, không có logo của đơn vị vận tải trên giao diện.

Phương tiện của Grab không dán đầy đủ nhận diện theo quy định như: không dán chữ “XE HỢP ĐỒNG” ở kính trước và sau xe, không dán niêm yết logo của đơn vị vận tải bên thân xe.

Grab hoạt động "chui", ai chịu trách nhiệm?

Nói về vấn đề này, trao đổi với Báo Kinh tế và Đô thị, chuyên gia giao thông Nguyễn Văn Thanh – nguyên Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam khẳng định, Nghị định 10/2020 là hành lang pháp lý quan trọng nhất trong lĩnh vực kinh doanh vận tải, do đó, bất cứ DN nào hoạt động trong lĩnh vực này ở Việt Nam đều phải chấp hành nghiêm chỉnh. "Nghị định 126/2020 là văn bản được rất nhiều cơ quan nghiên cứu, soạn thảo, lấy ý kiến góp ý... sau đó mới trình Chính phủ xem xét, ban hành mà Grab lại nói Nghị định 126/2020 đang bị Tổng cục Thuế áp dụng không hợp pháp. Tôi cho rằng Grab đang cố tình không chấp hành pháp luật của Việt Nam. Trước đó, Nghị định 10/2020 yêu cầu DN này phải có giấy phép kinh doanh vận tải nhưng Grab không chấp hành” – ông Nguyễn Văn Thanh phân tích. 

Đồng quan điểm trên, PGS.TS Nguyễn Trọng Thịnh – giảng viên Học viện Tài chính khẳng định, việc để Grab hoạt động tại nhiều địa phương khi chưa được cấp giấy phép kinh doanh vận tải có trách nhiệm của cơ quan chức năng những địa phương đó. “Để một DN hoạt động trái phép như Grab mà không có biện pháp xử lý sẽ tạo ra những tiền lệ xấu về sau, đặc biệt Grab là DN nước ngoài. Điều này sẽ khiến các DN nước ngoài khác đặt câu hỏi về môi trường đầu tư, kinh doanh ở nước ta” – PGS.TS Nguyễn Trọng Thịnh nói; đồng thời cho rằng, đã đến lúc phải tiến hành thanh tra, kiểm tra toàn diện hoạt động của Grab trên toàn bộ lãnh thổ Việt Nam để làm rõ những sai phạm và có hình thức xử lý nghiêm khắc.  

Phó Vụ trưởng Vụ Quản lý thuế doanh nghiệp nhỏ và vừa và hộ kinh doanh, cá nhân (Tổng cục Thuế) Tạ Thị Phương Lan: "Hầu hết hãng taxi công nghệ đã kê khai theo hình thức là đơn vị kinh doanh vận tải từ khi có Nghị định 10/2020 quy định về kinh doanh và điều kiện kinh doanh vận tải. Tuy nhiên, hãng taxi công nghệ Grab vẫn tự cho mình nằm ngoài đối tượng đó và không chịu kê khai hạch toán."