“Ngoại lệ” ở Châu Âu: Quốc gia duy nhất không đóng cửa vì Covid-19, kiểm soát dựa trên “niềm tin”

Chống theo cây gậy và dừng chân nghỉ giữa đường, bà Birgit Lilja (82 tuổi) cố gắng đứng cách xa đám thanh niên trẻ đang nằm tắm nắng tận hưởng những ngày xuân đầu tiên trong năm ở Thuỵ Điển. "Tôi cố gắng không đến gần họ, nhưng tôi tin là họ cũng sẽ hết sức cẩn thận cho sự an toàn của tôi", bà nói.

Kiên định với chiến lược “ngược dòng”

Niềm tin được đánh giá cao ở đất nước này – từ Chính phủ, các tổ chức đến người dân Thuỵ Điển. Khi Chính phủ Thuỵ Điển bỏ qua bài học từ các nước đồng minh và quyết định không đóng cửa nền kinh tế để làm giảm đường cong dịch bệnh, các quan chức y tế công cộng tại quốc gia này khẳng định "niềm tin" chính là giải pháp trung tâm trong cuộc chiến chống dịch bệnh lúc này.

Chính phủ Thuỵ Điển tin tưởng rằng người dân sẽ ở nhà, tuân thủ các quy tắc cách ly xã hội và rửa tay thường xuyên để ngăn chặn sự lây lan của virus mà không cần đến bất cứ mệnh lệnh bắt buộc hay hình phạt nào cả. Và đến thời điểm hiện tại, Thuỵ Điển dường như đã thành công trong việc kiểm soát sự lây lan của dịch bệnh.

Tỷ lệ tử vong tại quốc gia này là 22 trên 100.000 người, tương đương với Ireland – quốc gia giành được nhiều lời khen ngợi trong việc xử lý dịch bệnh và tốt hơn rất nhiều so với các nước đồng minh khác như Anh, Pháp.

Tuy nhiên, khi những ngày xuân ấm áp vừa đến, hàng chục ngàn người dân Thuỵ Điển lại đổ ra đường mà không quan tâm đến quy định cách ly y tế. Và dường như người ta lại hoài nghi về cách mà Thuỵ Điển xử lý dịch bệnh trong khi vẫn không hề đóng cửa nền kinh tế.

Dọc con đường Skanegatan trong khu phố Sodermalm tại Stockholm, bà Lilja bắt gặp rất nhiều thanh niên trẻ tuổi tại các quán bar, nhà hàng và công viên. Họ ngồi uống rượu và trò chuyện vui vẻ như chưa có gì xảy ra.

"Tôi tỏ lòng thành kính đối với những người đã mất vì dịch bệnh. Nhưng chúng tôi cũng đang làm những điều bình thường trên đất nước của mình. Số liệu thống kê của chúng tôi không khác gì so với những người bạn láng giềng khác. Cuộc sống vẫn phải tiếp tục và tôi rất vui mừng vì chúng tôi không phải đóng cửa đất nước", Johan Mattsson (44 tuổi) chia sẻ khi đang ngồi tại một quán cafe ở đường Skanegatan.

Trong khi hầu hết các quốc gia phải đóng cửa, Thuỵ Điển vẫn mở cửa biên giới và cho phép các nhà hàng, quán bar tiếp tục duy trì hoạt động; trường học vẫn mở cửa, không giới hạn các phương tiện giao thông hay các khu vui chơi ngoài trời. Bên cạnh đó, cửa hiệu làm tóc, phòng tập gym, yoga, thậm chí rạp chiếu phim vẫn mở cửa.

Tuy nhiên, Thụy Điển quy định cấm tụ tập trên 50 người. Bảo tàng đóng cửa và các sự kiện thể thao bị huỷ. Cuối tháng 3 vừa qua, các cuộc viếng thăm tới viện dưỡng lão cũng bị cấm. Chừng đó, đều chỉ dừng lại ở quy định, hầu như không có hình phạt nào được đưa ra và cảnh sát chỉ có nhiệm vụ duy nhất là... yêu cầu người dân tuân thủ nếu phát hiện trường hợp vi phạm. Những người đeo khẩu trang ra đường vẫn sẽ bị nhìn như... vừa ở trên Sao Hoả xuống!

Lợi thế “độc quyền” của Thụy Điển

Dù vậy, trên một vài khía cạnh, Thụy Điển rõ ràng được chuẩn bị tốt hơn so với nhiều quốc gia khác để đối phó với "cơn bão" Covid-19. Khoảng 40% lực lượng lao động của quốc gia này làm việc ở nhà thường xuyên, thậm chí trước cả khi có dịch Covid-19. Ngoài ra, Thụy Điển cũng có tỷ lệ lớn người dân sống trong nhà riêng của họ, thay vì sống trong những gia đình đa thế hệ như ở miền nam châu Âu.

Jeff Mold - một người Mỹ sinh sống và làm việc tại Stockholm chia sẻ với Forbes rằng anh cảm thấy hài lòng với chiến lược của Thụy Điển. "Miễn là những người có nguy cơ mắc bệnh được bảo vệ phù hợp và được chăm sóc thì việc cho phép mọi người thực hiện các hoạt động bình thường khi họ nhận thức được những chỉ dẫn cơ bản, là một giải pháp khôn ngoan. Tôi cho rằng với bản thân tôi và bạn bè của mình, chúng tôi đều cẩn trọng nhằm tránh những tình huống có thể đặt bản thân vào rủi ro".

Hơn nữa, về cơ bản, sở dĩ Thụy Điển có thể thực hiện các biện pháp đối phó với dịch Covid-19 như hiện nay là bởi người dân nước này có sự tín nhiệm cao với chính phủ.

"Không phải tất cả mọi người nhưng phần lớn là vậy", Gabriel Mellqvist - một nhà báo tại Thụy Điển cho biết.

Ngày 11/4, Thụy Điển chỉ ghi nhận 17 ca tử vong, trong khi số ca mắc Covid-19 mới trong ngày là 466, giảm đáng kể so với 2 ngày đạt đỉnh trước đó với hơn 700 ca/ngày.

Theo các chuyên gia, tháng tới sẽ là thời điểm quyết định liệu Thụy Điển đã có một chiến lược "ngược dòng" đúng đắn hay đã đi một nước cờ sai lầm đầy mạo hiểm trong cuộc chiến chống Covid-19 cam go với nhiều bước ngoặt bất ngờ.