Nhà vườn An Hiên – chốn bình yên xứ Huế mang hơi thở lịch sử

Huế nổi tiếng là địa danh thơ mộng với nét đẹp lịch sử hào hùng có sông Hương trữ tình và phong cảnh nên thơ. Có một bề dày hệ thống di sản kiến trúc, văn hóa nổi bật và phong phú. Những di tích lịch sử còn sót lại như thành quách, cung đình, lăng tẩm… của vương triều phong kiến xưa, Huế còn có một di sản kiến trúc khác – đó là nhà vườn – một dấu ấn đậm nét tinh hoa quý tộc, lại vừa có màu sắc dân gian truyền thống của dân tộc Việt Nam. 

Được xây dựng với kiến trúc chính là ngôi nhà có 3 gian 2 chái, sân nhà có hồ nước lớn xây bằng gạch. Kiến trúc đặc sắc của nhà vườn Huế vẫn luôn mang được nét riêng biệt, tồn tại cùng cuộc sống, cùng thời đại qua bao nhiêu thập niên vẫn chưa đi vào dĩ vãng. Trải qua nhiều năm, có trên một nghìn nhà vườn từ thành nội ra ngoại ô, trong đó tiêu biểu nhất vẫn là nhà vườn An Hiên. Nơi này vẫn lưu giữ được nét nguyên vẹn dù đã trải qua vài lần hình thái quy hoạch – kiến trúc, môi trường, và thể hiện rõ cốt cách văn hóa của người dân cố đô Huế nói riêng và dân tộc Việt Nam nói chung. Những chi tiết mang đậm hơi thở lịch sử vẫn còn được giữ nguyên như: Hiên nhà với những hàng cột gỗ kê trên chân tảng hình vuông, lịch sử lâu đời cùng những thăng trầm qua các thời kỳ, tấm bình phong trước nhà có hoa văn hình chữ “Thọ”, chi tiết trang trí trên bờ mái...

Bà Xuân Yến là chủ nhân lâu nhất của ngôi nhà, đã có công gìn giữ toàn vẹn và giúp nâng cao giá trị nhà vườn An Hiên cho tới năm 1997 khi bà qua đời. Sự nghiệp của người nữ chủ nhân này đóng vai trò rất lớn trong lịch sử Việt Nam là một người yêu nước, một nhà hoạt động chính trị xã hội đã đóng góp rất nhiều cho quê hương của mình là Huế. 

Là mẫu nhà tiêu biểu, mẫu mực trong tất cả các nhà vườn của xứ Huế, kiến trúc hòa quyện cùng thiên nhiên nhằm giữ được nét nguyên tắc phong thủy của kiến trúc truyền thống Phương Đông, nơi này được quy hoạch rất quy củ và tuân theo quy định của nhà nước đặt ra. Quay ra phía sông Hương là hướng chính của ngôi nhà. Diện tích gần như là một hình vuông, với chiều rộng gần 5.000m2, cây cối luôn bao phủ xung quanh. Cổng nhà thiết kế khá đơn giản ẩn sau những hàng cây rợp bóng và xanh ngát. Bộ khung với kết cấu gỗ chuẩn mực của thể loại kiến trúc nhà rường. Không gian rất lớn về cả chiều rộng và chiều sâu.

Hàng mơ đan xen vào nhau ở lối vào nhà cũng tạo được nét huyền bí cho ngôi nhà này và chiều sâu cảm nhận được cũng tăng lên, cảm giác tĩnh lặng, trang nghiêm như đang bước vào một trang lịch sử của dân tộc. Vì là kiến trúc nổi tiếng nên dường như mọi bố cục, mọi chi tiết của ngôi nhà đều được tính toán rất kĩ lưỡng phù hợp cảnh quan, với vố cục hài hoà và đẹp mắt. Phía trước nhà, nơi kết thúc lối đi với hai hàng mơ là một tấm bình phong có vai trò như một “tiền án” trước nhà. Sau bức bình phong là một bể nước thả hoa súng, đây là yếu tố “minh đường” trong phong thủy. Kiến trúc chính là một ngôi nhà rường 3 gian 2 chái nằm gần như ở trung tâm khu vườn, lòng nhà sâu với 5 hàng cột.

Đã tồn tại với thời gian hơn 100 năm, nhà vườn An Hiên đã trải qua bao đời chủ nhân, chịu bao thăng trầm của lịch sử và sự khắc nghiệt của thời gian. Có những thời gian không ai chăm sóc, trông coi bỏ hoang không người ở, ngôi nhà bị nhiều mất mát, hư hại. Dẫu vậy thì cho đến ngày hôm nay, An Hiên đã chứng minh được sức sống bền bỉ, cũng như một giá trị kiến trúc – văn hóa – tinh thần sâu sắc. Nơi đây rất đáng để du khách tham quan để hiểu thêm về lịch sử Việt Nam hàng ngàn năm qua.