Vụ kiện CEO Telio: Nếu xử ở Việt Nam, kết quả cũng tương đồng như xử ở Singapore

Ông nhận định sự trung thực của doanh nhân trong vụ này là yếu tố quan trọng quyết định thắng thua trong bản án của toà án Singapore. Theo ông, trong vụ án này và trong quản trị startup nói chung, sự trung thực được hiểu như thế nào?

Sự trung thực là khai báo đúng sự thật vụ việc và đúng ý chí của người khai báo. Khi vụ việc xảy ra, anh cần khai báo đúng các chi tiết, diễn biến và ý định của anh từ khi bắt đầu cho đến khi kết thúc vụ việc. Trong một vụ kiện, sự trung thực đôi khi rất khó đánh giá nếu chỉ dựa trên hồ sơ vụ án, chứng cứ, lời khai và nhất là theo quan điểm của người đáng giá là thẩm phán. Và đôi khi, văn hoá, tư duy, chuẩn mực đạo đức khác nhau cũng có thể nhận tới nhận định sai về "ý định" của đối phương và khi đó có thể dẫn đến nhận định sai về việc đối phương có trung thực hay không. Hiện tượng "tình ngay lý gian" cũng rất dễ gặp trong quá trình nhận định một ai đó trung thực hay không.

Đối với vụ kiện này, chúng ta cần lưu ý, thẩm phán nhận định bị đơn không trung thực. Tuy nhiên, theo quan điểm cá nhân của tôi, thẩm phấn chưa xét đến yếu tố "thói quen đặc thù" của startup công nghệ. Nhất là startup Việt Nam. Thói quen đó là khi một dự án thất bại, người sáng lập xem đó là một thất bại và nghĩ rằng, "thua keo này ta bày kèo khác". Sau đó anh ta sẽ làm một dự án mới và có thể mời nhà đầu tư dự án cũ sở hữu miễn phí một phần cổ phần trong startup mới.

Đó coi như là hành động để thể hiện thiện chí và bù đắp cho thiệt hại của nhà đầu tư khi khoản đầu tư trước đó thất bại. Tất nhiên, thói quen này không phù hợp với các nguyên tắc cơ bản của luật công ty cũng như cách làm kinh doanh chuyên nghiệp. Vì vậy, có thể ý định ban đầu của bị đơn là tốt, nhưng thói quen này không phù hợp với luật công ty Singapore cũng như Luật Doanh nghiệp Việt Nam và tập quán kinh doanh chuyên nghiệp. Thẩm phán sẽ không thể tin nổi là anh ta có thể "ngây ngô" như vậy nên cho là anh ta không trung thực.

Dưới góc độ pháp lý, nếu vụ kiện này diễn ra ở Việt Nam thì các quy phạm pháp luật, cũng như án lệ có thể đưa ra kết quả tương tự hay không?

Các quy định pháp luật doanh nghiệp, pháp luật sở hữu trí tuệ Việt Nam có các nguyên tắc khá tương đồng với nhiều quy định pháp luật khác trên thế giới. Nên nếu vụ án được xử lý nghiêm theo quy định pháp luật tại Việt Nam, thì kết quả cũng sẽ tương tự như bản án tại Singapore. Ngoại trừ phần khoản bồi thường thì có thể thẩm phán ở Việt Nam sẽ không chấp thuận cho các khoản chi của nguyên đơn để thu thập chứng cứ, nhất là khoản chi để thuê chuyên gia kế toán phân tích số liệu mà số liệu đó lại không được Thẩm phán chấp nhận trở thành chứng cứ của vụ án.

Bài học với giới doanh nhân, các startup là gì? Có phải chỉ là trung thực và đạo đức kinh doanh hay không?

Không hẳn chỉ là trung thực và đạo đức kinh doanh. Hai điều này là tất nhiên rồi.Vấn đề cần lưu ý mà các startup Việt Nam hay nhầm lẫn và bỏ qua về quyền sở hữu của tài sản trí tuệ là các phần mềm, công nghệ, sản phẩm công nghệ, data .... Về nguyên tắc, ai đầu tư tài chính cho anh làm ra tài sản trí tuệ đó thì tài sản đó thuộc về người đầu tư cho anh. Thậm chí, anh tự ý sử dụng máy tính do công ty cấp cho để tạo ra phần mềm, dù là anh làm ngoài giờ làm việc thì phần mềm này cũng sẽ có phần đóng góp của công ty và công ty sẽ có một phần sở hữu phần mềm đó. Khi đó, anh phải chia sẻ quyền sở hữu phần mềm này với công ty.

Điểm tiếp theo cần lưu ý là vấn đề quan hệ với nhà đầu tư cần rạch ròi, tránh cả nể dẫn đến sự hiểu lầm về ý chí của anh. Khi làm một dự án song song với dự án hiện tại, anh trao đổi, thảo luận với nhà đầu tư về dự án đó và hứa hẹn sẽ cho họ một phần sở hữu. Dù ý định của anh là dự án này là độc lập, anh sẽ tặng cho nhà đầu tư số cổ phần trong dự án này. Nhưng với những chứng cứ và quy định pháp luật, nhà đầu tư hoàn toàn có thể chứng minh dự án mới đó nằm trong phạm vi của dự án hiện tại.

Những vấn đề trên chỉ nảy sinh khi xảy ra vụ kiện. Trong hoạt động hàng ngày, rất ít startup để ý đến vấn đề này. Nó có thể do chưa nắm rõ các nguyên tắc, quy định pháp luật hoặc nó đến từ việc người ấy chưa có thói quen thận trọng và tham vấn luật sư/cố vấn trong các ứng xử kinh doanh hàng ngày. Điều này khác với các startup, doanh nhân quốc tế. Họ có thói quen tham vấn các chuyên gia liên quan như pháp lý, tài chính, rủi ro, marketing cho các kế hoạch kinh doanh, ý định, quyết định của mình.

Nhận xét của ông về môi trường kinh doanh và môi trường pháp lý cho startup Việt Nam hiện nay?

Môi trường kinh doanh tại Việt Nam đang khá hấp dẫn để thu hút các giải pháp, dự án startup triển khai tại Việt Nam. Về môi trường pháp lý, mặc dù có một số điểm đặc thù của quy định pháp luật Việt Nam nhất là các rào cản với nhà đầu tư nước ngoài (điều kiện kinh doanh, ngành nghề không mở cửa cho nhà đầu tư nước ngoài, thủ tục đầu tư, ứng xử của cơ quan quản lý trực tiếp) nhưng chính phủ đang rất nỗ lực để tạo điều kiện, môi trường thông thoáng cho các hoạt động kinh doanh, khởi nghiệp. Nên tôi tin, các dự án startup chuyên nghiệp và bài bản hoàn toàn có thể triển khai tại Việt Nam.

Cám ơn Luật sư.

Vụ kiện này mở ra một góc nhìn mới hữu ích cho các doanh nhân khởi nghiệp tại Việt Nam. TravelMag.vn tiếp tục cập nhật thông tin đa chiều về sự kiện.