Bánh pẻng phạ

Thuỷ Mon

Bánh pẻng phạ là một trong những món ăn luôn đứng đầu danh sách 100 món đặc sản của Việt Nam, hấp dẫn các du khách trên thế giới bởi hương vị và cả nguyên liệu làm bánh.

Trong những dịp đặc biệt như lễ đón mừng năm mới, lễ hội ''lồng tồng'' (lễ xuống đồng), mâm lễ cúng của người Tày sinh sống tại vùng Bắc Kạn không thể không có những chiếc bánh pẻng phạ.

Bánh pẻng phạ có vẻ ngoài khá bình thường, chỉ là những viên tròn nhỉnh hơn quả nhãn lồng một chút hoặc có hình dài giống củ khoai lang nhỏ và được áo một lớp bột trắng bên ngoài lớp vỏ nâu đậm màu. Mặc dù chỉ là một chiếc bánh nhỏ xíu, song bánh trời Bắc Kạn lại hội tụ bởi nhiều nguyên liệu và đem đến hương vị đặc trưng của người dân vùng cao.

Thành phần chính của bánh pẻng phạ đơn giản chỉ là là gạo nếp, nước trà mạn, mỡ lợn, đường và rượu - những nguyên liệu luôn có sẵn trong gian bếp của người Tày. Gạo nếp làm bánh phải là loại gạo ngon, không chứa thóc, sạn được đem xay thật mịn cho ra bột nếp. Sau đó bột sẽ được nhào với nước chè mạn đặc thay vì nhào với nước lọc như những loại bánh thông thường cùng một chút rượu trắng nguyên chất để dậy mùi.

Bột nếp được nhào cùng trà mạn lục và rượu thay vì nước lọc

Bột phải nhào rất kỹ để cho dẻo, mịn sau đó đem vê thành những viên hình tròn nhỏ. Cũng có nhường thích nặn thành các hình bánh dài dể dễ ăn hơn.

Bột nếp sau khi nhào rất dính và nhanh chảy xệ. Để khắc phục tình trạng này, người làm sẽ bắc sẵn một chảo mỡ nóng đang sôi bên cạnh để làm tới đâu sẽ chiên tới đó. Bánh chiên trong mỡ đến khi vàng ươm thì vớt ra. Liền đó chuẩn bị một lớp áo bánh sẽ được làm từ gạo nếp rang vàng rồi xay nhuyễn.

Bánh được tráng qua một lớp bột áo làm từ gạo rang

Sau khi chiên bánh xong sẽ bắt tay vào làm đường. Đường đổ vào nồi, thêm một chút nước để rồi đun sôi cho đến khi đường chảy ra và có độ kết dính. Sau đó thả bánh vào cho ngập đường, vớt bánh ra lăn ngay vào lớp bột áo bánh đã làm sẵn. Cuối cùng chỉ cần phủ lên bánh lớp áo bánh hồi nãy là hoàn thành. Bánh pẻng phạ là sự hoà quyện của vị ngọt nhẹ của đường, vị nồng của rượu vị chát và thơm của chè mạn và vị bùi của bột nếp ăn vào vô cùng hấp dẫn.

Người Tày ở Bắc Kạn thường làm bánh pẻng phạ vào đêm giao thừa của dịp Tết Nguyên Đán. Bánh sẽ được dùng để cúng ông bà, tổ tiên như một cách cầu mong bình an may mắn trong năm mới.