Bánh tráng - món ăn nhiều biến tấu trong giai điệu ẩm thực

Chiếc bánh tráng vốn mỏng manh, trong trẻo. Cả ba miền, ai cũng ăn được bánh tráng. Vị bánh tráng mằn mặn, xé ra nghe tiếng giòn tan, ăn lại hơi dai dai, không tạo cảm giác ngán. Hôm nào chán ăn thì có thể pha chén nước tương tỏi ớt cay cay rồi đem bánh tráng nhúng nước chấm vào thì cũng được một món khoái khẩu.

Bánh tráng đơn giản chứ không cầu kỳ. Cái tên bánh cũng từ cách làm mà ra. Lớp bột gạo được người thợ lành nghề pha sẵn, rồi bắt một cái bếp đun lên, căng trên đó một tấm vải mỏng, đổ bột vào rồi tráng thành hình tròn xong đậy nắp lại cho chín. Sau đó dùng que lấy lớp bột lên rồi để lên líp phơi dưới trời nắng.

Chiếc bánh tráng ngon phải đổ mỏng và đều, điều này phụ thuộc vào tay nghề của người đổ bánh. Nếu còn non tay, chiếc bánh tráng được tạo ra dễ bị dày và sượn, rất khó ăn.

Cái tên gọi bánh tráng cũng bắt đầu từ hành động tráng bánh mà nên. Tuy nhiên, người Bắc lại sử dụng một cái tên khác là bánh đa. Sở dĩ gọi như vậy vì khi đó, Đàng Ngoài có chúa Trịnh Tráng, nên bánh đổi tên thành bánh đa cho dễ gọi, tránh kị húy. Việc này ở Đàng Trong không có nên vẫn giữ tên gọi là bánh tráng.

Bánh tráng có nhiều loại, biến tấu ra được nhiều món, nhưng đỉnh cao nhất vẫn là bánh tráng trộn nổi tiếng khắp Nam Bộ.

Bánh tráng trộn có nguồn gốc từ Tây Ninh, là xứ sở của bánh tráng và muối tôm cay nồng. Người dân nơi đây tận dụng những mẩu vụn của bánh tráng bị cắt nhỏ trong các lò làm bánh. Đem về rồi bỏ thêm chút dầu, hành phi, muối tôm rồi trộn lên ăn thử mà thấy ngon. Sự sáng tạo này như mang bánh tráng lên một tầm cao mới, và nhanh chóng lan tỏa đến Sài Gòn và toàn Nam Bộ. Người ta bắt đầu trộn thêm những nguyên liệu khác để bánh tráng có thêm nhiều mùi vị. Từ xoài sống, đậu phộng, trứng cút đến tương ớt và mayonaise sau này, bánh tráng dần phổ biến và trở thành “chúa tể” trong các món ăn vặt đường phố. Từ đó, nhiều món bánh tráng nối đuôi nhau ra đời như để cung phụng cho cái gu ăn uống vô cùng độc lạ cho người dân Sài Gòn,

Bánh tráng cũng dần khẳng định vị thế của mình khi bắt đầu manh nha xuất hiện trong mâm cỗ của người Việt từ lúc ra đời. Thứ gì ngon đều có thể đem cuốn với bánh tráng, như thịt heo, cá nướng đến củ mì quết rồi đem chấm nước mắm chua ngọt là ngon số một. Tùy món ăn có thể ăn kèm với bún, thêm chút xoài non, dưa leo, rau sống rồi cuộn lại, chấm với chén mắm nêm ở miền Trung hay nước mắm ở miền Nam là không gì sánh bằng. Đặc biệt, bánh tráng còn có thể cuộn cả bánh xèo với cải bẹ xanh, tạo cảm giác vừa giòn vừa dai tan dần trong miệng.

Thế nhưng, tuyệt đỉnh về kỹ thuật của chiếc bánh tráng phải kể đến chả giò hay còn gọi là nem rán. Giò sống hay thịt nạt xay được trộn đều với củ sắn, mộc nhĩ băm nhuyễn rồi nêm nếm chút hạt nêm, hạt tiêu. Cho tất cả lên một tấm báng tráng mỏng được phết chút nước, rồi để lên cái dĩa bằng phẳng xong cuộn lại và đem chiên ngập dầu. Đảm bảo đầy đủ dinh dưỡng mà lại giòn tan trong miệng, ăn không hay chấm tương ớt đều được, có thể ăn kèm với bún và thêm chút rau sống cho lạ vị.

Có thể nói, chiếc bánh tráng chính là nhân tố kỳ lạ trong ẩm thực Việt Nam. Bánh tránh biến tấu không ngừng, muôn hình vạn trạng. Và đặc biệt, dù ở bất kỳ trạng thái nào, bánh tráng vẫn luôn là món ngon khó có thể bàn cãi, phản ánh được cái dân dã, bình dị và dễ chịu trong ẩm thực Việt.