Cơm nắm lá cọ - món ăn dân dã vùng đất tổ

 "Dù ai đi ngược về xuôi

Cơm nắm lá cọ là người Phù Ninh.”

Câu ca dao đã đủ để nói lên món ăn độc đáo của người Phù Ninh ở Phú Thọ rồi đó. Phú Thọ có diện tích trồng cọ đứng đầu cả nước. Đời sống của người dân nơi đây chủ yếu gắn bó với cây cọ. Bởi thế mà những người dân ở đây đã sáng tạo ra rất nhiều món ăn với cây cọ như một cách thể hiện sự trân quý với loài cây này.

Để nấu được cơm nắm lá cọ thì phải dùng gạo mới, dẻo, thơm ngon. Nấu cơm nắm phải dùng nước mưa nước mưa đựng trong những chiếc bể cũ ngoài trời mới ngon.Nước mưa sẽ giữ nguyên hương vị của gạo, cơm cũng cần cho nhiều nước hơn một chút để dẻo hơn cơm ăn hàng ngày. Bởi thế những ngày Phú Thọ không mưa thì cơm nắm cũng giảm ngon đi nhiều phần. 

Vào đúng mùa cọ, người ta lại lên đồi chặt những tàu lá cọ vẫn còn bánh tẻ về để nắm cơm. Những tàu lá cọ non còn chưa xòe hết được lựa chọn cẩn thận, có màu xanh mướt, cao tầm ngang người, lấy những lá bánh bẻ, nhỏ như miệng nón, còn e ấp chưa xòe hết. Lá cọ rửa sạch rồi đem về hơ qua lửa cho mềm, cắt thành những miếng vuông, lau sạch rồi nắm với cơm. 

Kỹ thuật nắm cơm không phải ai cũng biết và dường như chỉ có được ở những phụ nữ khéo tay mới có thể nắm cơm ngon. Cơm khi nấu chín, dùng khăn ướt nắm tròn lại, lăn kĩ cho nhuyễn, bóp chặt để cơm kết dính chặt vào nha. Chia phần cơm thành những phần vừa ăn, rồi cho vào lá cọ, buộc túm một đầu lại, lăn qua lăn lại cho thật chặt, cho cơm chắc và bám vào lá. Những nắm cơm đem để nguội dùng dần.

Bóc lá cọ ra, những nắm cơm trắng mịn, chắc lẳn, in những viền sọc đều, đẹp mắt từ gân lá cọ hằn lên. Bóc đến đâu, mùi gạo, mùi lá quện vào nhau, thoang thoảng, thơm lừng mùi gạo mới, quện trong mùi lá ngai ngái mà hấp dẫn, mà say mê. Cắt miếng cơm trắng, chấm với muối vừng hoặc thịt lợn rang khô, miếng ngon đượm vào mọi giác quan, gợi cho người ăn những cảm xúc giản dị nhất, mà ấm áp nhất về tình người, tình quê.

Ngoài ra, người ta còn cho thêm nhân vào giữa nắm cơm có thể là trứng muối, thịt nguội để hương vị thêm phần đặc biệt. Cơm nắm lá cọ thường được làm để tiện mang đi ra nương ra đồng. Cơm nắm ăn nguội mới ngon và có thể để được từ 1- 2ngày.

Đến Phú Thọ không phải thời điểm nào cũng có thể thưởng thức món ăn này vì không phải lúc nào cũng có nước mưa dự trữ để nấu cơm. Tuy nhiên chỉ cần được thưởng thức hương vị hồn quê đặc biệt này bạn sẽ chắc chắn không bao giờ quên.