Câu 'Mồng một Tết cha, mồng hai Tết mẹ, mồng ba Tết thầy' từ đâu có?

"Mồng một Tết cha, mồng hai Tết mẹ, mồng ba Tết thầy" từ đâu mà có?

Trong những ngày đầu năm, không ít lần ta nghe qua câu "Mồng một Tết cha, mồng hai Tết mẹ, mồng ba Tết thầy". Ứng theo câu nói này, nhiều người sẽ phân chia ngày Tết của mình ứng với đối tượng trong câu nói.

Trong hai ngày mùng đầu, gia đình sẽ là ưu tiên trước nhất, là khi con cái sum vầy bên cha mẹ. Mùng Ba thì bắt đầu ghé thăm thầy cô hay nhân vật nào được xem là "thầy" của họ.

Tuy nhiên, câu nói này không phải là từ ban đầu đã như vậy. Chính xác thì ông cha ta chỉ nói "mồng một Tết cha, mồng ba Tết thầy". Sách "Câu cửa miệng" của Trần Duy Vôn chỉ nói là "Mồng một Tết cha, mồng ba tết thầy" mà không đề cập đến mồng Hai. Câu nói trong sach của Trần Duy Vôn mang ý là mồng Một và Hai dành để báo hiếu cha mẹ, riêng mùng Ba là khi để đền đáp công ơn dưỡng dục của thầy.

Giả thuyết mồng Một là ngày Tết dành riêng cho cha, mùng Hai là tết cho mẹ cũng không được chấp nhận, vì họ đều là đấng sinh thành, không nên "chia" ngày lễ ra như thế.

Ý nghĩa câu "Mồng một Tết cha, mồng hai Tết mẹ, mồng ba Tết thầy"

Các chuyên gia nghiên cứu văn hóa cho rằng "mồng một Tết cha, mồng hai Tết mẹ, mồng ba Tết thầy" đã được nhân gian tự phổ để có vần, chứ không có ý biến đổi nghĩa của câu chỉ có hai mùng ban đầu. Nếu vậy, có thể hiểu rằng, mùng Một tết cha và mùng Hai tết mẹ là: Một ngày Tết dành để thăm hỏi họ nội, ngày kia để thăm họ ngoại cho... đều cả đôi bên.

Cách lý giải này được nhiều người ngầm chấp nhận. Và có thể hiểu tạm rằng cả hai ngày đầu năm mới, ta nên dành thời gian ở bên cạnh cha mẹ, họ hàng nội ngoại. Cũng không nhất thiết phải dành mùng Một chỉ cho bên họ nội và ngược lại, miễn là có ở bên người thân.

Về mùng Ba tết thầy, có thể hiểu vế này theo truyền thống "tôn sư trọng đạo" của người Việt. Vào những ngày đầu năm, sau khi cúng gia tiên và dành thời gian vui vầy bên gia đình, nhiều người bắt đầu đến nhà thầy cô, những người họ kính trọng và có công chỉ dẫn họ... để biếu quà Tết, thăm hỏi. Người Việt ta tâm niệm rằng thầy cô cũng như những người cha, người mẹ thứ hai nên dành ngày đầu năm cho họ là hoàn toàn xứng đáng.

Dù câu nói "mồng một Tết cha, mồng hai Tết mẹ, mồng ba Tết thầy" không hẳn là câu nói gốc, song vẫn mang giá trị tốt đẹp, nhắc nhở ta về truyền thống uống nước nhớ nguồn, tôn sư trọng đạo - dù có đi đâu, làm gì trước và trong Tết thì cũng nên dành ba ngày đầu năm cho những người quan trọng kể trên.

Bài liên quan

Ý nghĩa việc dựng cây nêu ngày Tết, không phải ai cũng biết

Những món quà không nên tặng trong Tết, sẽ gây 'mất cảm tình'

Bàn thờ ngày Tết kiêng kỵ gì? Nên lưu ý để tránh mất lộc