Cố đô Luang Prabang (Phần 2): Văn hóa khất thực

Nếu bạn đã từng đến với cố đô Luang Prabang, thức dậy và trải nghiệm cảm giác một Luang Prabang yên bình sáng sớm thì sẽ không thể hình ảnh từng hàng nhà sư ở đây đi khất thực. Hình ảnh này ngày nay đã trở thành một tính biểu tượng cho văn hóa của xứ sở cố đô này.

Khất thực - nét văn hóa tôn giáo đặc sắc của vùng cố đô

Khất thực nghĩa là gì? 

Khất thực là một phép tu truyền thống của Phật Giáo. Ở đây, các nhà sư đi chân trần, vận trên mình cà sa rồi bước đi trên những con đường quanh khu phố cổ. Khất thực nghĩa là xin thực của người đời, từ đó truyền bá những tư tưởng tốt lành của Phật Giáo đến với người dân của xứ sở đó. 

Các bước chuẩn bị của việc khất thực ở cố đô Luang Prabang

Các nhà sư sẽ nhận những món đồ mộc mạc như xôi, hoa quả, bánh trái được người dân dâng tặng. Sau đó chia cho người nghèo ở trên đường về chùa, một phần để nuôi sống các loài vật nuôi trong chùa, phần còn lại sẽ để dành cho các nhà sư mỗi ngày một bữa. 

Lễ khất thực còn được gọi là lễ Tak Bat, đây là lễ được thực hiện theo tinh thần của Phật Giáo Nam Tông, tức là Phật Giáo Nguyên Thủy (Theravada), được đức Thích Ca Mâu Ni khai sáng. Mỗi sáng sớm, người dân cố đô Luang Prabang sẽ quỳ hoặc ngồi bên cạnh những hàng dài các nhà sư đi khất thực, dâng những món quà một cách hết sức cung kính và cúi đầu, sau đó nhận được lời chúc của các nhà sư về một cuộc sống yên lành, ấm no, hạnh phúc.

Những nguyên tắc bất di bất dịch trong lễ khất thực ở cổ đô Luang Prabang

Khất thực là một lễ nghi lớn của một tôn giáo lớn, vì thế không thể qua loa mà phải có những qui tắc ràng buộc để nghi lễ diễn ra một cách suôn sẻ và êm đẹp.

Người dân tham gia lễ khất thực không được chen lấn, phải xếp hàng cung kính mà dâng lên lễ vật. Lễ vật cũng không phải là món hàng mua đại ngoài chợ mà không có chọn lọc, vì có thể dẫn đến việc tốn kém mà lễ vật không tươi tốt. Nếu là du khách muốn tham gia lễ khất thực, hãy nhờ chủ của các địa điểm lưu trú lựa chọn giúp mình những tặng phẩm tốt nhất để làm lễ vật dâng lên trong lễ. Khi dâng lễ vật, phụ nữ tham gia phải cởi sẵn giày, dép, quỳ hoặc ngồi trên một cái ghế thấp rồi dâng lễ vật. Đàn ông có thể đứng, nhưng phải cuối đầu thành kình và tay chân, cơ thể phải sạch sẽ khi dâng lễ vật và tránh tuyệt đối việc nhìn thẳng vào mắt các nhà sư. 

Lễ vật được dâng lên không được là đồ sống, đồ chiên xào nhiều dầu mỡ và đặc biệt là tiền bạc. Đối với xôi, trái cây, nước , bánh, thức ăn đã nấu chín nên được đặt trong bát hay khay mà cung kính dâng lên chứ không đựng trong túi ni lông.

Lễ khất thực là một nghi lễ tôn giáo nên mang tính chất tâm linh coi, vì thế, người tham gia khất thực phải là người có tâm lành, ý nguyện tốt, chứ không phải một nghi lễ để tham gia cho biết. 

Ngày nay, lễ khất thực ngày càng phổ biến và nhận được nhiều sự quan tâm và chú ý của truyền thông cũng như du khách. Sự chú ý này dẫn đến việc hình thành những đám đông cản trở hàng khất thực của các nhà sư, việc chụp ảnh, quay phim và chen lấn tạo nên sự bát nháo và khó kiểm soát. Chính phủ Lào đã nỗ lực đưa ra nhiều quy định để bảo vệ được sự trang nghiêm của nghi lễ khất thực nhưng chưa đạt hiệu quả tốt. Chủ yếu vẫn nằm ở ý thức con người, nên tôn trọng những nét độc đáo có phần hơi khác biệt về văn hóa, đặc biệt là những khác biệt về tôn giáo mang đậm dấu ấn tâm linh.