Hina Matsuri - Lễ hội búp bê độc đáo ở Nhật Bản

Hina Matsuri là một lễ hội dành cho các bé gái ở Nhật được diễn ra vào ngày 3 tháng 3 hàng năm. Theo đó, các gia đình sẽ trang trí búp bê truyền thống trong gia đình để chúc mừng và cầu mong sự yên bình, trưởng thành một cách tốt đẹp cho các bé gái. 

Trong văn hoá Nhật, búo bê Hina là những vật trang trọng, được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác và chỉ được trưng bày ở những nơi trang nghiêm chứ không phải dùng để chơi. Khi một bé gái ra đời, những gia đình khá gỉa sẽ mua một bộ búp bê Hina mới cho con gái và có thể dùng làm của hồi môn cho các thiếu nữ khi về nhà chồng. Với các gia đình thượng lưu, kệ trưng bày búp bê còn là niềm tự hào của cả gia tộc đủ để chứng tỏ vai trò của nó trong đời sống người Nhật.

Lễ hội búp bê Hina Matsuri bắt nguồn từ phong tục cổ xưa. Theo đó "hina" có nghĩa là búp bê còn "nagashi" là thả trôi sông. Theo truyền thuyết, vào ngày diễn ra lễ hội, người ta sẽ đem thả những con búp bê được làm bằng giấy và cây ra sông hoặc biển nhằm cầu mong rằng những con búp bê sẽ mang đi tai nạn, bệnh tật và hóa giải những điều ác cho con gái họ. Vì ý nghĩa tôn giáo đó mà từ thế kỷ 11, các gia đình người Nhật đã bắt đầu làm búp bê cho các bé gái.

Quan trọng nhất chính là nằm ở cách sắp xếp búp bê. Kệ búp bê đầy đủ nhất có 5 hoặc 7 bậc với 15 búp bê Hina được trưng bày trên một tấm nhung đỏ. Theo đó, cách sắp xếp búp bê như sau:

• Bậc cao nhất là búp bê Dairi có ý nghĩa đại diện cho vua và hoàng hậu. Thường búp bê vua được đặt bên trái và hoàng hậu được đặt bên phải ( theo hướng nhìn chính diện). Sau lưng búp bê Dairi là một bức bình phong Byobu, hai bên có hai cây đèn giấy in hoa văn Bonbori. Phía trước búp bê thường có hai lọ hoa đào Momo, hai đĩa bánh mochi - một loại bánh dày nhân ngọt truyền thống của Nhật làm từ bột gạo, và rượu ngọt Shirozake.
• Tầng dưới búp bê Dairi là 3 búp bê nữ quan Sannin Kanjo.
• Tầng tiếp theo trưng bày 5 nhạc công cung đình Gonin Bayashi, trong đó 3 người chơi trống, 1 người thổi sáo, 1 người cầm quạt.
• Tầng thứ tư sẽ được đặt 2 búp bê đại thần Daijin.
• Tầng thứ 5 là 3 búp bê lính cận vệ Eji có nhiệm vụ bảo vệ cho vua và hoàng hậu.
• Hai bậc cuối cùng thường dùng để trang trí một số đồ vật như cỗ xe cung đình Goshoguruma, kiệu rước Okago, và hộp đựng thức ăn nhiều tầng Jubako. Bởi thế hai tầng này có thể có hoặc không có.

Đối với các bé gái, lễ hội búp bê không chỉ là một ngày vui vẻ để các em họp mặt bạn bè, chia sẻ bộ sưu tập của mình mà còn để xua đuổi bệnh tật và xui xoẻ. Sau buổi lễ, mọi người trong gia đình cùng bạn bè của bé gái sẽ cùng dùng những món ăn truyền thống tốt cho sức khỏe như cơm đậu đỏ Sekihan, bánh dày Hishi - mochi, rượu ngọt Shirozake và các loại bánh đầy màu sắc.

Ngay từ nhỏ các bé gái đã được chỉ dẫn về các ý nghĩa và cách sắp xếp búp bê sao cho chính xác. Thường sau mùng 3/3, khi lễ hội kết thúc, những con búp bê truyền thống sẽ bị dọn đi càng nhanh càng tốt. Người Nhật cho rằng  nếu trưng bày búp bê quá lâu, những cô gái có thể sẽ lấy chồng muộn. Bởi thế họ sẽ sắp xếp chúng vào nhà kho đến cô gái sở hữu chúng lấy chồng, nhiệm vụ của chúng sẽ hoàn thành. Nhiều người sẽ tặng búp bê cho con cháu, còn những con búp bê cũ quá sẽ được mang đến ngôi đền tại Kuyo để đốt.

Lễ hội búp bê Hina Matsuri được tổ chức tại khắp nơi trên đất nước Nhật vào ngày 3-3. Nếu đến Nhật vàp thời điểm này bạn sẽ không không khí lúc này vô cùng sôi đông và vui vẻ. Đây chắc hẳn là dịp rất thích hợp để bạn tìm hiểu về con người và văn hoá thú vị nơi đây.