Hoạ sĩ Quốc Huy: 'Thái độ ứng xử với những tác phẩm, với người làm văn hóa như vậy khó có thể chấp nhận'

Những ngày qua, thông tin về vụ việc một số tác phẩm tại Triển lãm mỹ thuật Việt Nam 2020 có dấu hiệu bị hư hỏng, phá hoại đang nhận được sự quan tâm lớn từ cộng đồng mạng và những người yêu nghệ thuật. Không chỉ khiến các nghệ sĩ tham gia triển lãm bức xúc bởi cách quản lý, tổ chức lỏng lẻo mà còn bởi một số thành viên trong ban tổ chức vẫn còn những cái nhìn thiển cận, thiếu tôn trọng và coi thường giá trị của nghệ thuật.

Những tác phẩm nghệ thuật không còn nguyên vẹn, trách nhiệm thuộc về ai?

Được biết đến là một nghệ sỹ đã dành ra 30 năm không ngừng đam mê, sáng tạo với nghệ thuật tranh sơn mài, họa sĩ Nguyễn Quốc Huy (Huy Sơn Mài) sở hữu một kho tàng những tác phẩm sơn mài đồ sộ bậc nhất Việt Nam và nhiều tác phẩm được trưng bày ở các triển lãm trong nước và quốc tế.

Lần này khi tham gia Triển lãm mỹ thuật Việt Nam 2020, họa sĩ Quốc Huy đã vô cùng bực bội và khó chịu khi phải rút tác phẩm nghệ thuật của mình về trong tình trạng không còn được nguyên vẹn.

"Ngay sau khi nhận được thông tin tranh của mình bị như vây, ngay trong chiều hôm đó tôi đến và yêu cầu gặp gỡ những bên có liên quan. Ban đầu thái độ của ông Thế Anh (Trưởng ban tổ chức) khá khó chịu và chưa hề nhận lỗi thành khẩn như khi tổ chức họp báo, nếu không thì tôi đã không muốn làm mạnh mẽ để họ phải khó khăn như thế. Cho đến khi xác minh tất cả những biên bản nhận tranh và biên bản bàn giao giữa Cục Mỹ Thuật và Nhà Triển Lãm về tình trạng ban đầu của bức tranh là hoàn toàn nguyên vẹn thì khi đó ông Thế Anh mới chấp nhận câu chuyện này", vị họa sĩ chia sẻ.

Tất nhiên đây không phải là lần đầu họa sĩ Quốc Huy tham gia những cuộc triển lãm tranh và anh chia sẻ rằng, tình trạng tranh bị hư hại, hỏng hóc trong quá trình vận chuyển, trưng bày anh cũng đã từng gặp qua. Lần đầu tiên vào những năm 90, khi vị họa sĩ tham gia Triển lãm Mỹ thuật toàn quốc, tác phẩm khi trả về đã bị mốc do điều kiện trong quá trình vận chuyển khá ẩm thấp và lần thứ hai khi anh gửi tranh tham gia một cuộc triển lãm ở Hàn Quốc khoảng mười mấy năm trước, thì bức tranh khi nhận về đã bị đóng mấy lỗ đinh lên bề mặt.

"Tại thời điểm đó, họ cũng xin lỗi, bồi thường với tâm thế thoải mái và khá cầu thị nên tôi cũng sẽ dễ dàng chấp nhận trong trường hợp mà người ta nhận lỗi nhưng lần này thái độ của người đứng đầu không được thỏa đáng nên tôi mới quyết định làm cho ra nhẽ".

Tác phẩm "Địa linh nhân kiệt" lần này họa sĩ Quốc Huy mang đến triển lãm đã tốn hơn 1 năm rưỡi với biết bao công sức và tâm huyết để hoàn thành. Điều đáng buồn là khi muốn đem tác phẩm của mình đến gần hơn với công chúng thì những tác phẩm chứa đựng tiếng nói và tâm hồn của người nghệ sĩ lại phải chịu tình cảnh hư hỏng không đáng có như trên. Hơn nữa, việc khôi phục lại một bức tranh sơn mài về hiện trạng nguyên vẹn như ban đầu là điều gần như không thể và quá trình này sẽ tiêu tốn rất nhiều thời gian của người họa sĩ. 

Cho đến thời điểm hiện tại, họa sĩ Quốc Huy cũng như những tác giả khác vẫn chưa nhận được một phương án giải quyết chính thức nào đến từ những bên liên quan. Anh chia sẻ rằng: "Phía ban tổ chức họ vẫn vẫn đùn đẩy trách nhiệm cho nhau, sau nhiều cuộc họp báo cũng chỉ là các bên thay mặt đứng ra xin lỗi còn về việc đền bù thì chưa thấy anh nào nhắc đến câu chuyện đó."

Cần một cái nhìn thấu hiểu và sâu sắc hơn của những người đứng đầu về văn hóa và nghệ thuật

Khi câu chuyện nhận được nhiều sự quan tâm của nhiều khán giả, người ta chú ý hơn cả là một câu nói của Phó cục trưởng phụ trách Cục Mỹ thuật - Nhiếp ảnh - Triển lãm: "Các anh vẫn treo và sửa sau. Có một chút xước thì vẫn treo. Có một chút có gì đâu mà làm như cháy nhà”. Bên cạnh câu nói này, Họa sĩ Quốc Huy cũng đã thẳng thắn bày tỏ quan điểm của mình với chúng tôi về lời phát biểu "gây sốc":

"Thứ nhất câu nói này biểu hiện một sự vô văn hóa, cái thứ hai là vô tổ chức và cái thứ ba là sự tùy tiện, không coi ai ra gì. Thái độ ứng xử như vậy đối với những tác phẩm văn hóa, đối với những con người làm văn hóa là khó có thể chấp nhận và hơn nữa lại xuất phát từ người đang ngồi ở cương vị Cục phó phụ trách về những lĩnh vực văn hóa, vậy nên khi phát ngôn ra câu nói này chắc hẳn sẽ khiến nhiều người cảm thấy nực cười. Bản thân tôi khi nghe câu trả lời này ban đầu cũng khá bực nhưng sau đó lại thấy thương hại cho ông ấy bởi đứng trên cương vị là một người lãnh đạo cục mà có những phát ngôn kiểu dạng như trẻ con như vậy thì tôi cũng không buồn giải thích hay muốn soi xét rạch ròi câu nói của người ta nữa".

Cũng như thắc mắc của nhiều bạn đọc, xảy ra những sự cố không đáng có này, họ cảm thấy bất bình thay về cách thức hoạt động, tổ chức và giám sát lỏng lẻo của những người đứng đầu. Nếu sự vô trách nhiệm này còn tiếp tục tái diễn như vậy thì thử hỏi có tác giả nào tin tường, mang tranh đến những sự kiện để trưng bày nữa hay không? Trả lời cho vấn đề trên, riêng họa sĩ Quốc Huy thì có ý kiến chắc cũng "xin rút" bởi cũng đến lúc phải dừng lại "'Mình cũng đến cái tuổi không có nhu cầu tham gia thi thố mà có tiếp tục tham gia thì cũng chẳng để làm gì mà nó lại gây ra những sự phiền hà như này".

Qua sự việc lần này, đa phần khán giả có thể thấy rằng việc sáng tạo ra một tác phẩm nghệ thuật là cả một quá trình với biết bao sự hy sinh, cống hiến của người nghệ sĩ mà dĩ nhiên không phải ai cũng hiểu được điều đó. Khi đã đứng ra tổ chức những sự kiện về nghệ thuật, văn hóa thì trước hết cần phải là người biết trân trọng những tác phẩm, hiểu về những nét đẹp của nghệ thuật và văn hóa bởi một khi đã yêu và trân quý chúng thì lương tâm sẽ không cho phép họ vô trách nhiệm và cẩu thả như vậy. Nếu không, những câu chuyện tương tự sẽ còn tiếp diễn nhiều trong tương lai và những giá trị tốt đẹp mà nghệ thuật tạo ra sẽ mãi chỉ nằm lại trong sách vở.