Hưng Yên 'không núi, không rừng' nhưng lại có làng nghề Thủ Sỹ cực hot

Chắc hẳn trong những lần lướt vội qua vài tin ảnh trên mạng xã hội, chúng ta đều bị thu hút vô cùng bởi những chiếc khung màu vàng nâu được búi lại thành hình như những bó hoa khổng lồ rồi được chở trên những chiếc xe đạp dọc các cánh đồng Bắc Bộ. Hình ảnh ấy vô cùng khó tả, luôn khiến người xem bị níu lại trong những giây phút bắt gặp được. Ít ai biết rằng, những "bó hoa" kỳ công ấy được kết lại từ những chiếc đó, một thứ dụng cụ vô cùng thân thuộc của người dân xứ Hưng Yên. 

Hưng Yên là vùng đất duy nhất ở nước ta không có núi, cũng không có biển. Nhân dân vùng đất hiền hòa này quanh năm sống bằng nghề nông, gắn liền với những con sông, con đập, quanh năm có thể đánh bắt tôm cá. Từ những nhu cầu cũng như điều kiện địa lý ấy, chiếc đó ra đời như một loại ngư cụ cần thiết để người dân đánh bắt cá tôm. 

Ở Hưng Yên, có một ngôi làng chuyên làm đó suốt hai thế kỷ, đó là làng Thủ Sỹ, thuộc huyện Tiên Lữ. Làng Thủ Sỹ có hơn 500 dân sống bằng nghề đan đó, sống chủ yếu ở thôn Tất Viên và thôn Nội Lăng. 

Cùng với cái lờ bắt cá ở miền Nam, chiếc đó ở miền Bắc như một vật dụng gắn liền với hình ảnh hàng ngày của người ngư dân, trông chờ vào việc đánh bắt cá tôm để sinh sống. Cái đó được sinh ra ở làng Thủ Sỹ như một sự thích nghi với tự nhiên. Từ ngày có đó, việc bắt cá ngày càng dễ dàng hơn, giúp người dân khỏi bề nặng nhọc. 

Đó được làm bằng tre, nứa. Những người đan đó chuyên nghiệp ở làng Thủ Sỹ, có người đã đến tuổi bát tuần, nhưng đôi tay vẫn thoăn thoắt, điêu luyện, tạo nên những tuyệt tác cho ngành thủ công mỹ nghệ miền Bắc. 

Muốn đan đó phải sử dụng tre, nứa già, chẻ ra rồi vót thành sợ mỏng. Để hoàn thành một chiếc đó thì phải nói là kỳ công. Vì chiếc đó có nhiều bộ phận, có phần dễ phần khó, nhưng chung quy lại là không đơn giản, cần phải có sự quen tay, thạo nghề. Dễ nhất của cái đó là đan hom miệng, khó nhất là đan cạp, vành miệng và làm sao cho phần đuôi phải nhọn hoắt. Đuôi nhọn để cá chui vào từ miệng đó khó bề mà thoát ra được. Một người thợ lành nghề ở làng Thủ Sỹ muốn đan hoàn thành một chiếc đó phải mất ít nhất 60 phút. Sau đó phải hun trên gác bếp thì chiếc đó mới bền được. 

Đến làng Thủ Sỹ, không khó để bắt gặp những chiếc xe chở đó đi giao khắp đồng bằng Bắc Bộ. Những chiếc đó được búi thành bó tròn, nhìn từ xa như những đóa sen màu nâu nở rộ đang di chuyển trên những cánh đồng thẳng cánh cò bay. Chiếc đó hiện lên trong những tấm ảnh của những nhiếp ảnh tài hoa như một loài quốc hoa xinh đẹp, mà cánh nào cánh nấy đều tít tắp. Đẹp như tinh thần của người làng Thủ Sỹ, hai thế kỷ vẫn một lòng sắc son với làng, với nghề, với bản sắc văn hóa. 

Hình ảnh trang phục "Nàng mây" của Á Hậu Lệ Hằng tại đấu trường nhan sắc Hoa Hậu Hoàn Vũ 2016 đã mang niềm tự hòa dân tộc ra quảng bá khắp thị trường quốc tế. Những chiếc ngư cụ bắt cá được xếp thành đóa hoa sen, hệt như hình ảnh chúng ta bắt gặp ở làng Thủ Sỹ. "Nàng mây" đã làm rạng danh nghề đan mây, tre, lá nói chung và hình ảnh những chiếc đó nói riêng trong mắt bạn bè quốc tế. Hình ảnh hài hòa, định vị rõ nét tinh thần Việt Nam và khẳng định bản sắc văn hóa đã tạo nên một làng mây vô cùng tuyệt vời. 

Hàng trăm năm qua, những chiếc đó vẫn ở làng Thủ Sỹ và làm vẹn toàn nhiệm vụ của nó, nuôi nấng và giữ gìn ngọn lửa đam mê của một phần văn hóa nước nhà. Thế hệ cũ qua đi, sẽ có thế hệ mới đứng lên bảo tồn và phát triển, để hình ảnh chiếc đó không chỉ hiện diện ở làng quê Việt Nam, mà còn là hình ảnh đại diện cho nước nhà trên trường quốc tế.