Khám phá 3 nghi lễ quan trọng của người Ê đê

Khác hẳn với người Kinh, quan niệm của người Ê đê là không có vòng luân hồi. Mà họ cho rằng trong cuộc đời mỗi con người, thông thường sẽ trải qua 3 nghi lễ quan trọng.

Lễ bỏ mả

Đây là một trong những nghi lễ quan trọng của người Ê đê mang tính tang lễ, được người sống tổ chức để từ biệt người chết, tiễn người thân về thế giới vĩnh hằng. 

Thông thường, để tổ chức lễ bỏ mả, nhà có người chết phải chuẩn bị gạo, thịt, rượu, đồ cúng rồi báo tin cho họ hàng, người dân trong buôn tới dự. Không chỉ chuẩn bị lương thực, mà trước đó cả tháng, mọi người trong gia đình tập trung đẽo tượng, làm nhà mả. Bởi những người còn sống luôn mong muốn được trang hoàng cho người khuất một ngôi nhà đẹp nhất. Do đó, mộ của người đã khuất luôn có mái che, xung quanh có những bức tượng gỗ hoặc bằng sừng trâu. Bên cạnh đó, người sống còn tổ chức chia của cải cho người đã mất. Bằng cách chôn những của cải ấy theo người chết. 

Ngoài ra, trong lễ bỏ mả, người thân trong gia đình còn tổ chức nhiều hoạt động đa dạng, phong phú khác như hiến tế bằng súc vật, lễ cúng, trình diễn âm nhạc, hát múa…

Lễ đặt tên

Đối với người Ê đê, lễ đặt tên cho trẻ sơ sinh cũng là một trong những nghi lễ quan trọng của cuộc đời con người. Do đó, nghi lễ này được tổ chức rất trang nghiêm.

Cụ thể, khi đứa trẻ sinh ra được khoảng 3 ngày, gia đình phải tổ chức làm lễ đặt tên để tổ tiên chứng giám sự có mặt của nó trong gia đình, dòng tộc. Tuy nhiên, lễ đặt tên chỉ được làm trong không gian gia đình, không tổ chức đánh chiêng, hát múa… Lễ vật sẽ gồm có một chén rượu, một con gà trống, một quả cà đắng, một lá ổi rừng, một chén bằng đồng. Nếu là con trai thì thêm một cái dùi, một cái đục và một con dao gọt. Sau khi đặt tên xong, người thầy mới lấy một chút gan gà cho cháu bé ăn, lấy lá ổi nhúng sương bôi lên miệng cháu bé để mong đứa trẻ lớn lên sẽ gan dạ và dù có gặp sương gió cũng không mệt mỏi, vất vả.

Lễ trưởng thành

Nghi lễ này đã tồn tại hàng trăm năm qua và có ý nghĩa rất lớn trong đời sống văn hóa tâm linh của đồng bào Ê Đê. Nó có ý nghĩa là đánh dấu sự trưởng thành của người đàn ông. Từ đây anh ta có thể tham gia giải quyết những việc lớn của gia đình, họ tộc và buôn làng. 

Lễ cúng trưởng thành lớn hay nhỏ tùy thuộc vào điều kiện kinh tế của từng gia đình và do cha mẹ của chàng trai chuẩn bị. Nếu cha mẹ đã mất hoặc không có điều kiện thì những người thân trong gia đình sẽ gánh vác việc này. 

Thông thường, sẽ phải trải qua 5 lần làm nghi lễ. Lần đầu tiên là một chén rượu và một con gà. Sau khi thầy cúng cúng xong, mẹ của chàng trai sẽ đến chén rượu cần để mời mọi người trong làng. Bởi người Ê Đê theo chế độ mẫu hệ nên sẽ là mẹ của chàng trai làm việc đó. Lần thứ hai, nghi lễ cúng là 3 tré rượu và 3 con gà. Lần thứ ba cúng 3 tré rượu và 1 con lợn. Lần thứ 4 cúng 5 tré rượu và 1 con lợn thiến. Lần thứ 5 cúng 7 tré rượu và 1 con lợn thiến.