Khám phá tập tục xăm cằm độc đáo của người Mảng

Vài nét về dân tộc Mảng

Dân tộc Mảng còn có các tên gọi: Mảng Ư, Xá lá vàng nằm chủ yếu ở  huyện Mường Tè và huyện Sìn Hồ của tỉnh Lai Châu. Người Mảng có nguồn thu nhập chính từ làm nương, họ trồng lúa và xen canh ngô, sắn, bầu, bí và nhất là cây thuốc lá.

Người Mảng có một nền văn học nghệ thuật dân gian khá phong phú và hầu hết là truyền miệng. Phong tục nổi tiếng nhất ở đây là tục xăm cằm như một cách trang điểm độc đáo của những cô gái người dân tộc Mảng.

Tập tục xăm cằm

Tập tục xăm cằm là một nghi thức không thể thiếu của người dân tộc Mảng, nó đánh dấu sự trưởng thành của một con người. Nam nữ đến tuổi cập kê khoảng 14-15 tuổi thì bắt buộc đều phải xăm cằm. Buổi lễ sẽ được diễn ra những ngày tốt trong tháng 10 âm lịch hằng năm và sẽ có hai phần: lễ và hội. Phần lễ gồm nghi lễ và xăm cằm, phần hội sẽ là các hoạt động văn nghệ, vui chơi…

Sau khi thầy cúng đã chọn được ngày tốt, người được xăm cằm và cha mẹ phải đêm lễ vật đến nhà thầy cúng làm lễ. Lễ vật ở đây sẽ bao gồm: 2 bát gạo, 2 quả trứng, 1 chai rượu và 1 con gà. Thầy cúng sẽ tổ chức buổi lễ và khấn xin thần về việc thực hiện xăm cằm cho gia chủ sau đó thì tiến hành việc xăm cằm.

Ý nghĩa của tục xăm cằm

Người Mảng cho rằng, việc xăm cằm thể hiện được bổn phận ở người vợ, người chồng và còn là sự tôn kính đối với thần linh. Đó là biểu tượng của sức mạnh của đấng tối cao, là sự che chở, giúp đỡ cho con người chống lại những rủi ro của bệnh tật, của thiên nhiên.

Theo quan niệm từ xa xưa, nếu ai đến tuổi nhưng không xăm cằm sẽ không được coi là trưởng thành và khi chết sẽ không qua được cổng trời. Người không có hình xăm khi chết hồn sẽ không được nhập cùng dòng họ mà phải đi lang thang. Nếu như muốn vào cổng trời sẽ phải chịu hình phạt, hồn phải đeo một cái cối giã gạo to mà quai đeo được làm bằng một con rắn hổ mang đeo quanh cổ và phải đi qua cây cầu nhỏ làm bằng một cây gỗ bắc qua một khe sâu không có tay vịn…

Người Mảng không xăm cằm một cách tuỳ hứng mà xăm theo hình thù riêng như: con rồng, chim muông, con bướm, bông hoa... như một cách trang điểm độc đáo của phụ nữ dân tộc Mảng.

Hiện giờ, tập tục này đã dần mất đi vì tư tưởng của họ đã dần thay đổi. Nhưng vẫn còn những người cao tuổi với nhiều hình xăm trên mặt còn sống ở các bản làng, họ là nhân chứng cho một nền văn hóa độc đáo ở đây.