Lời toà soạn: Là sự kiện lớn của ngành du lịch, Hội thảo Du lịch Việt Nam 2021 thành công với nhiều ý kiến trao đổi, đánh giá tác động của dịch bệnh Covid-19 đến ngành du lịch, cơ hội và thách thức đặt ra đối với du lịch Việt Nam giai đoạn “hậu Covid”.
Diễn ra trong 1 ngày, bên cạnh những ý kiến trao đổi, tham luận tại Hội thảo, còn có nhiều kiến giải, góc nhìn có giá trị được nhiều chuyên gia, nhà khoa học, nhà nghiên cứu, nhà quản lý, các hiệp hội, doanh nghiệp du lịch gửi tới.
Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu tới độc giả chuyên đề "Du lịch Việt Nam phục hồi và phát triển" là tập hợp các phát biểu, tham luận, bài viết trong tài liệu hội thảo do ban biên tập nội dung của Uỷ ban Văn hoá - Giáo dục của Quốc hội phối hợp với Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch thực hiện.
Dưới đây là phần cuối bài viết "THỰC TẾ XÂY DỰNG VÀ TRIỂN KHAI THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH, CƠ CHẾ ĐẶC THÙ CỦA ĐỊA PHƯƠNG TRONG THU HÚT ĐẦU TƯ, PHÁT TRIỂN DU LỊCH; ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ" của ông Phan Văn Mãi - UV BCHTƯ Đảng, Chủ tịch UBND TP. HCM liên quan đến những hạn chế và thách thức mà du lịch TP. HCM gặp phải.
THỰC TẾ XÂY DỰNG VÀ TRIỂN KHAI THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH, CƠ CHẾ ĐẶC THÙ CỦA ĐỊA PHƯƠNG TRONG THU HÚT ĐẦU TƯ, PHÁT TRIỂN DU LỊCH; ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ
Phan Văn Mãi - UV BCHTƯ Đảng, Chủ tịch UBND TP. HCM
I. Những điểm nhấn trong việc thu hút đầu tư, phát triển du lịch trên địa bàn Thành phố
1. Việc định hướng và hoàn thiện thể chế, chính sách đẩy mạnh phát triển du lịch
3. Trong việc thu hút đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng
II. Mặt hạn chế và thách thức
Bên cạnh những kết quả đạt được, việc phát triển du lịch của Thành phố vẫn còn những tồn tại, hạn chế:
1. Dịch bệnh COVID-19 diễn biến phức tạp từ những tháng đầu năm 2020 đến thời điểm hiện nay đã và đang lan rộng trên toàn cầu, “nếu dịch bệnh COVID- 19 ví như cơn bão thì ngành du lịch là trung tâm của sự ảnh hưởng”; hoạt động du lịch quốc tế của Việt Nam nói chung và của Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng bị ảnh hưởng nặng nề, các chỉ số về phát triển ngành du lịch giảm sút mạnh so với 81 cùng kỳ năm 2019, đạt % kế hoạch phát triển du lịch rất thấp, đặc biệt từ cuối tháng 3 đến hết nay khách quốc tế đến Thành phố là 0 lượt và có rất rất nhiều nhiều doanh nghiệp vừa và lớn phải ngưng hoạt động điều này ảnh hưởng rất lớn trong định hướng phát triển ngành du lịch Thành phố “trở thành một điểm đến du lịch sống động hàng đầu châu Á, nơi du khách được trải nghiệm những giá trị khác biệt của di sản văn hoá, lối sống trong một thành phố thông minh, mang đến sự khởi sắc và cảm xúc trên mỗi hành trình”.
2. Qua khảo sát, hầu hết các thành phần trong hệ sinh thái du lịch của Thành phố còn chưa hoạt động hiệu quả, đặc biệt là các nhà cung cấp dịch vụ trực tiếp, mạng lưới hỗ trợ du lịch và cơ sở hạ tầng. Trong đó, có những tồn tại, hạn chế từ nội tại của cơ quan quản lý ngành du lịch, nhưng cũng có không ít tồn tại xuất phát từ đặc thù là ngành “kinh tế tổng hợp” và từ tính “liên ngành, liên vùng, liên cấp, liên cơ quan” của ngành du lịch, đòi hỏi các cơ quan, đơn vị và cả hệ thống chính trị cùng thật sự vào cuộc tham gia thực hiện các giải pháp nhằm góp phần thúc đẩy ngành du lịch Thành phố phát triển. Bên cạnh đó, nguồn lực về tài chính, hạ tầng, các nguồn lực khác cũng như chưa tính đến việc đầu tư mạnh cho ngành du lịch trong việc đầu tư các công trình hạ tầng xã hội dẫn đến có nhiều công trình sau khi xây dựng xong không gắn yếu tố phát triển du lịch hoặc nếu muốn khai thác du lịch thì vướng cơ chế, chính sách và phát sinh đầu tư tốn kém.
3. Các doanh nghiệp hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực du lịch đa số là các doanh nghiệp du lịch vừa và nhỏ, nhỏ và siêu nhỏ, chưa có doanh nghiệp mang tầm quốc tế. Do đó, khi xảy ra tình huống bất khả kháng, cụ thể như đại dịch Covid 19 vừa qua, khả năng “tồn tại và duy trì hoạt động” qua đại dịch của doanh nghiệp ngành du lịch vẫn còn hạn chế.
4. Công tác xúc tiến du lịch nước ngoài tuy có sự cải tiến về chất lượng lẫn quy mô nhưng chưa khai thác hết hiệu quả quảng bá, chưa kết nối các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nước ngoài tham gia và đầu tư vào Thành phố.
5. Tình hình an ninh trật tự du lịch tuy có chuyển biến, nhưng chưa bền vững. Những vấn đề phức tạp tái diễn và tồn tại lâu như nạn chèo kéo hàng rong; cướp giật; taxi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản của du khách; tình hình khách du lịch nước ngoài vi phạm pháp luật Việt Nam còn diễn biến ở tỷ lệ cao tạo nên tâm lý e dè của các nhà đầu tư trong và ngoài nước trong việc đầu tư phát triền du lịch.
III. Kiến nghị
Từ những kết quả đạt được và những khó khăn, hạn chế nhất là trong bối cảnh ngành du lịch bị ảnh hưởng nặng nề bởi dịch bệnh COVID-19. Thời gian qua, Đảng, Nhà nước đã có chủ trương đẩy mạnh phân cấp giữa Chính phủ với chính quyền địa phương và được cụ thể hóa qua các Nghị quyết, Nghị định của Chính phủ, Thông tư hướng dẫn của các Bộ quản lý chuyên ngành. Việc đẩy mạnh phân cấp cho chính quyền địa phương đã có tác dụng quan trọng, hiệu quả trong quá trình thực hiện cải cách hành chính. Việc phân cấp giữa Chính phủ với chính quyền địa phương khi được đẩy mạnh sẽ đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính, bảo đảm sự chỉ đạo, điều hành thống nhất của Chính phủ và phát huy sự chủ động, sáng tạo của chính quyền địa phương các cấp, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tinh gọn bộ máy hành chính. Do đó, Thành phố đề nghị Chính phủ tiếp tục phân cấp, uỷ quyền cho Thành phố tiếp tục áp dụng các cơ chế chính sách ưu đãi đặc thù trong thu hút đầu tư phát triển du lịch chất lượng cao trên địa bàn Thành phố, cụ thể:
1. Kiến nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài chính xem xét các nội dung sau
Về thuế thu nhập doanh nghiệp: Giảm 50% số thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) phải nộp của năm 2021, tiếp tục giảm 30% thuế TNDN năm 2022, 2023 cho các doanh nghiệp du lịch có doanh thu năm dưới 200 tỷ đống. Chấp nhận được trừ vào chi phí tính thuể TNDN của tất cả các chi phí phòng, chống dịch của doanh nghiệp như: chi phí xét nghiệm COVID-19 và điều trị y tế (nếu có); chi phí ăn uống, sinh hoạt, chi phí đồ bảo hộ cá nhân. Miễn giảm thuế thu nhập doanh nghiệp trong 10 năm đầu (kể từ khi doanh nghiệp phải chịu loại thuế này) và các ưu đãi khác theo Nghị định 31/2021/NĐ-CP ngày 26 tháng 3 năm 2021 của Chính phủ về quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của luật đầu tư.
Về thuế thu nhập cá nhân: Miễn thuế thu nhập cá nhân đối với người lao động có thu nhập từ tiền lương, tiền công thuộc diện nộp thuế bậc 1 và bậc 2. Không tính thuế thu nhập cá nhân đối với các khoản chi hỗ trợ trực tiếp bằng tiền cho người lao động để phòng chống dịch bệnh COVID-19 và thực hiện phương án 3 tại chỗ của doanh nghiệp du lịch.
Về tiền thuê đất: Kiến nghị giảm 100% tiền thuê đất phải nộp của năm 2021 đối với doanh nghiệp du lịch và liên quan du lịch do lĩnh vực du lịch chịu tác động trực tiếp và nặng nề nhất trong đại dịch COVID-19.
Về gia hạn thời gian nộp thuế: Kiến nghị kéo dài thời gian gia hạn nộp thuế theo Nghị định số 52/2021/NĐ-CP ngày 19 tháng 4 năm 2021 của Chính phủ đến hết Quý II năm 2022. Không phạt tiền chậm khai thuế trong năm 2021 do ảnh hưởng của giãn cách xã họi để phòng chống dịch theo tinh thấn Chỉ thị số 16/CT-TTg của Thủ tướng Chính Phủ.
Về thuế giá trị gia tăng: Giảm 50% mức thuế suất giá trị gia tăng (GTGT) của 3 tháng cuối năm 2021, năm 2022 và năm 2023.
2. Kiến nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
Hỗ trợ Thành phố các nguồn kinh phí trong Chương trình hỗ trợ đầu tư kết cấu hạ tầng du lịch để xây dựng kết cấu hạ tầng du lịch ở địa bàn trọng điểm du lịch Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh vùng lân cận nhằm góp phần phát triển du lịch chất lượng cao Thành phố. Đồng thời, tham mưu Chính phủ cụ thể hoá những chính sách ưu đãi phát triển du lịch tại Khoản 5 Điều 1 Luật Du lịch năm 2017 theo Quan điểm chỉ đạo của Bộ Chính trị về phát triển ngành du lịch: “Phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn là định hướng chiến lược quan trọng để phát triển đất nước, tạo động lực thúc đẩy sự phát triển của các ngành, lĩnh vực khác. Phát triển du lịch thực sự là ngành kinh tế dịch vụ tổng hợp, có tính liên ngành, liên vùng, có trọng tâm, trọng điểm, hiệu quả, có thương hiệu và khả năng cạnh tranh cao; xã hội hóa cao và có nội dung văn hóa sâu sắc; tăng cường liên kết trong nước và quốc tế, chú trọng liên kết giữa ngành Du lịch với các ngành, lĩnh vực khác trong chuỗi giá trị hình thành nên các sản phẩm du lịch” và hướng đến thực hiện mục tiêu phát triển du lịch trở thành “ngành kinh tế mũi nhọn, là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội nhanh, bền vững”.
Triển khai đưa hoạt động Quỹ Hỗ trợ phát triển du lịch quốc gia đi vào thực tế (được thành lập theo Quyết định số 49/2018/QĐ-TTg ngày 12 tháng 12 năm 2018 của Thủ tướng Chính phủ) để hỗ trợ các tỉnh/thành trọng điểm về du lịch nâng cao chất lượng hoạt động truyền thông, xúc tiến du lịch, phát triển sản phẩm và đào tạo nhân lực du lịch theo quy định của Luật Du lịch và phù hợp với chiến lược và quy hoạch phát triển du lịch Việt Nam; đồng thời có kế hoạch triển khai, nhân rộng mô hình quỹ hỗ trợ phát triển du lịch tại một số tỉnh/thành trong cả nước.
Trong các chương trình xúc tiến đầu tư, thương mại, quảng bá du lịch Việt Nam ở trong nước và quốc tế, lồng ghép các nội dung về sản phẩm du lịch đặc thù của Thành phố trong tổng thể du lịch cả nước, của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, vùng Đông Nam bộ và các vùng quy hoạch phát triển du lịch.
Chủ trì làm việc với các bộ, ngành liên quan về công tác thống kê du lịch tập trung ở việc xác định các chỉ số quan trọng: (a) sự đóng góp của ngành du lịch trong cơ cấu kinh tế, (b) khách du lịch nội địa; (c) khách quốc tế đến bằng các đường như đường hàng không, đường biển, đường bộ, đường sắt và đường hàng không nội địa (đối với các tỉnh/thành).
Trong các chương trình khảo sát, tổ chức các đoàn famtrip cho các doanh nghiệp du lịch hàng đầu trong và ngoài nước tìm kiếm cơ hội đầu tư phát triển du lịch, đề nghị đưa Thành phố vào tổng thể các điểm du lịch trọng điểm quốc gia với tư cách là điểm đến chất lượng cao, nơi có nhiều sản phẩm du lịch đặc thù, chất lượng dịch vụ du lịch được quản lý phù hợp với các tiêu chuẩn quốc gia, quốc tế và môi trường du lịch được đảm bảo.
3. Kiến nghị Chính phủ chỉ đạo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Giảm lãi suất cho vay đối với doanh nghiệp du lịch theo hướng lãi suất cho vay không cao hơn 2% so với lãi suất huy động tiền gửi. Đơn giản hóa các thủ tục hỗ trợ, cho vay ưu đãi, gia hạn thời gian thanh toán nợ.
4. Kiến nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Thông tin và Truyền thông
Phối hợp với các cơ quan liên quan tăng cường quản lý đối với các hoạt động kinh doanh du lịch qua mạng, xử lý nghiêm tình trạng nhái thương hiệu, sao chép nội dung các chương trình sản phẩm du lịch.
5. Kiến nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Giao thông Vận tải
(1) Đẩy nhanh tiến độ mở rộng và hiện đại hóa Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất để du khách đến Thành phố không phải mất quá nhiều thời gian cho việc làm thủ tục đến và đi; (2) Giữ và tiếp tục quy hoạch để khai thác 1.800m cầu cảng tại khu vực Sài Gòn - Khánh Hội cho các tàu khách quốc tế, tàu nhà hàng và các phương tiện thủy phục vụ du lịch, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển các tuyến du lịch đường thủy cũng như phát huy hình ảnh gắn liền với Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh của Bến Nhà Rồng.