Bảo vệ môi trường vì sự phát triển du lịch bền vững

Nói về du lịch và môi trường, rất nhiều người bày tỏ sự quan ngại sâu sắc. Phát triển du lịch luôn gắn liền với việc khai thác tài nguyên thiên nhiên. Điều này tác động không nhỏ đến môi trường, đặc biệt, vấn đề ô nhiễm môi trường do rác thải nhựa đã đạt tới mức cảnh báo. Làm sao để bảo vệ môi trường du lịch, hướng đến sự phát triển bền vững? 

Quan hệ giữa du lịch và môi trường

Hiện nay, ngành du lịch của nước ta phát triển mạnh mẽ. Tiêu biểu là loại hình du lịch sinh thái (hay còn gọi là du lịch tự nhiên). Loại hình du lịch này khai thác tối đa các cảnh quan, tài nguyên môi trường tự nhiên. Du lịch ngày càng phát triển đồng nghĩa với sự tác động đến môi trường ngày càng lớn.

Nếu khai thác tốt, có biện pháp phục hồi, tái tạo tài nguyên sẽ nâng cao chất lượng du lịch, tạo sự thu hút, hấp dẫn du khách tới các điểm du lịch, thúc đẩy sự phát triển kinh tế. Ngược lại, nếu khai thác không hợp lý, không cân nhắc bảo vệ môi trường sẽ dẫn đến hậu quả khôn lường. Như phá vỡ cân bằng sinh thái, giảm sút chất lượng du lịch cũng như chất lượng môi trường.

Ảnh hưởng tích cực của hoạt động du lịch đến môi trường

Sự phát triển nhanh chóng của du lịch góp phần tích cực vào sự phát triển kinh tế – xã hội của đất nước. Hoạt động du lịch đã góp phần làm tăng tính đa dạng sinh học, bảo tồn cảnh quan, thúc đẩy các hoạt động bảo vệ môi trường, bảo vệ di tích lịch sử, di sản văn hoá quý giá …

Tăng hiệu quả sử dụng đất: các quỹ đất còn trống hoặc sử dụng không hiệu quả được khai thác hợp lý để làm du lịch. Giảm sức ép cho những khu vực du lịch trọng điểm như các vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên.Góp phần đảm bảo chất lượng nước: các điểm du lịch có giải pháp cấp thoát nước hiện đại sẽ góp phần đảm bảo chất lượng nước.

Tăng tính đa dạng sinh học thông qua việc bảo tồn hoặc nuôi trồng nhân tạo để phục vụ du lịch.Nâng cấp giá trị của cảnh quan tự nhiên: sửa chữa, nâng cấp các di tích, di sản.

Kiến tạo thêm các công viên, hồ nước, thác nước nhân tạo, tô điểm cho cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, mới mẻ hơn.

Góp phần tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, thu nhập cho dân cư địa phương.

Góp phần cải thiện cơ sở hạ tầng, dịch vụ xã hội cho địa phương (y tế, thông tin, tham quan du lịch, vui chơi giải trí).

Bảo tồn, nâng cao giá trị của các di sản, nghệ thuật, văn hoá vật thể và phi vật thể bằng các nguồn thu từ hoạt động du lịch.

Phát triển giao lưu văn hoá vùng miền: giao lưu các phong tục truyền thống của địa phương (lễ hội, tập quán, trò chơi dân gian).

Ảnh hưởng tiêu cực của du lịch đối với môi trường

Bên cạnh những tác động tích cực, sự phát triển của du lịch có những ảnh hưởng tiêu cực nhất định đến môi trường.

Ô nhiễm môi trường đất và nước: Các trung tâm du lịch là nơi tập trung khối lượng rác thải sinh hoạt rất lớn. Trung bình mỗi khách du lịch thải khoảng 0.67kg chất thải rắn và 100 lit chất thải lòng mỗi ngày. Nhưng khối lượng thu gom mới chỉ đạt khoảng 80%.

Suy thoái chất lượng nguồn nước ngầm do khai thác quá mức, nhiễm mặn. Đặc biệt là vào mùa du lịch.

Tăng sức ép lên quỹ đất tại các vùng ven biển, miền núi trung du do bị khai thác sử dụng để xây dựng các bến bãi, hải cảng, phát triển đô thị.

Đe doạ đến sự đa dạng sinh học: khi phát triển du lịch đến mức quá tải, nhiều loài sinh vật quý hiếm bị săn bắt trái phép nhằm mục đích ẩm thực, buôn bán.

Thực trạng về vấn đề phát triển du lịch và môi trường hiện nay

Người Việt Nam có thói quen sử dụng các dụng cụ làm từ nhựa như túi nilon, ly nhựa, ống hút, … mọi lúc mọi nơi. Bởi sự tiện dụng, dễ xách mang và giá thành rẻ. Hiện nay, tình trạng ô nhiễm tại nhiều điểm du lịch đã đạt mức báo động, đặc biệt là ô nhiễm do rác thải nhựa.

Rác thải nhựa là loại rác thải rất khó phân huỷ. Nhiều địa phương đã chung tay hành động, thu gom rác thải, phân loại rác, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, tại nhiều địa phương, công tác này mới chỉ dừng lại ở xử lý tự hoại, chưa có sự đầu tư cho việc xử lý rác thải.

Tổ chức Liên Nông Liên Hiếp Quốc (FAO) thống kê, năm 2018, Việt Nam đã thải ra hơn 1.8 triệu tấn rác thải nhựa không được xử lý, chiếm gần 6% lượng rác nhựa trên thế giới. Du lịch Việt Nam đứng thứ 4 về lượng rác thải nhựa ra đại dương, khiến cho du lịch Việt Nam dần “mất điểm” trong lòng du khách. Diễn đàn kinh tế thế giới (WEF) xếp hạng chỉ số cạnh tranh du lịch của Việt Nam đứng thứ 129/136 về tính bền vững.

Bảo vệ môi trường để phát triển du lịch bền vững

Để du lịch phát triển bền vững, bắt buộc phải đi đôi với việc tạo dựng môi trường du lịch xanh – sạch – đẹp, an toàn và thân thiện với du khách.

Khi tốc độ phát triển du lịch quá nhanh trong điều kiện phương tiện xử lý môi trường còn hạn chế, cách duy nhất và tốt nhất ngay lúc này là giảm thiểu tối đa lượng rác thải nhựa. Đó là sử dụng các dụng cụ giấy thay thế các sản phẩm từ nhựa. Đây là giải pháp đã được rất nhiều nước trên thế giới áp dụng. Thay vì sử dụng túi nilon, hãy sử dụng túi giấy. Thay vì sử dụng ly nhựa, hãy sử dụng ly giấy thân thiện với môi trường hơn. Hãy cứu lấy môi trường! Hãy thay đổi thói quen và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường ngay từ bây giờ. Thay đổi để bảo vệ môi trường vì sự phát triển du lịch bền vững .