Cần đổi mới đào tạo du lịch

Năm 2020, dự kiến lượng khách quốc tế đến Việt Nam chỉ đạt 3,7 triệu lượt, giảm trên 80% so với năm trước, khách nội địa giảm 50%; ngành Du lịch thất thu khoảng 23 tỉ đô la Mỹ. Đến nay, khoảng 95% doanh nghiệp lữ hành quốc tế đã ngưng hoạt động, công suất sử dụng phòng của nhiều khách sạn ở các thành phố lớn, các khu du lịch chỉ đạt từ 10-15%, nhiều khách sạn phải đóng cửa.

Nhu cầu nguồn nhân lực du lịch giảm “thê thảm”

Theo ông Lê Anh Tuấn, “Bộ VHTTDL đã nhìn nhận, đánh giá nghiêm túc về những thách thức và cơ hội đối với đào tạo nhân lực du lịch giai đoạn này, đồng thời, phân tích rõ thực trạng đào tạo hiện nay, dự báo nhu cầu nhân lực du lịch đến năm 2030. Từ đó, đề xuất các giải pháp, khuyến nghị các chính sách nhằm tăng cường đào tạo phát triển nhân lực du lịch đáp ứng với yêu cầu trong bối cảnh và tình hình mới.

Bộ cũng đánh giá tác động của cách mạng công nghiệp 4.0 đối với công tác đào tạo nhân lực du lịch; chỉ rõ vai trò, trách nhiệm và sự phối hợp giữa các chủ thể trong đào tạo nhân lực du lịch; phương pháp đào tạo với các định hướng về nội dung; cách tiếp cận trong xây dựng chương trình, giáo trình đào tạo”.

TS Nguyễn Văn Lưu, nguyên hàm Vụ trưởng Vụ Đào tạo (Bộ VHTTDL) cho biết: “Trước tình hình các trường học đóng cửa, các cơ sở giáo dục phải đối mặt với thách thức to lớn trong việc kết nối với người học và đảm bảo tính liên tục của hoạt động dạy và học trực tuyến.

Trên thực tế, hình thức học này chỉ phù hợp với các thành phố lớn, còn những người ở vùng sâu vùng xa không có kết nối internet ổn định, thiếu thiết bị học tập thì học trực tuyến là một thách thức không nhỏ”. Diễn biến phức tạp của đại dịch Covid-19 cũng đe dọa các cơ sở giáo dục du lịch đối mặt với nguy cơ đóng cửa, phá sản vì không có người học. Lỗ hổng nguồn nhân lực của các cơ sở giáo dục du lịch chắc chắn sẽ có và biểu hiện ngày càng rõ sau đại dịch.

“Theo quy định của Bộ GD&ĐT, giáo dục đại học du lịch theo cơ chế đặc thù phải đảm bảo thực hành 50% thời lượng; quy định của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp), giáo dục nghề nghiệp du lịch phải đảm bảo thực hành 70% thời lượng. Không phải trường nào cũng có cơ sở thực hành tương đương doanh nghiệp du lịch, nên rất cần và phải liên kết với doanh nghiệp.

Nhưng liên kết đó đang bị đứt gãy do đại dịch Covid-19. Doanh nghiệp du lịch “tê liệt” khiến nhu cầu nhân lực giảm “thê thảm”, tác động đến định hướng của người học và tác động dây chuyền đến cơ sở giáo dục nghề nghiệp du lịch”, ông Lưu nói.

Dịch Covid-19 vẫn diễn biến hết sức phức tạp trên thế giới. Ở trong nước, dù dịch được kiểm soát khá tốt nhưng nguy cơ dịch lây lan trong cộng đồng không thể lường trước được.

Vì thế, để thích ứng với tình hình mới, hoạt động du lịch nói chung, trong đó có việc đào tạo nhân lực du lịch rất cần những điều chỉnh và đổi mới phù hợp. Ngành Du lịch cần phải có chiến lược trong mở rộng và xây dựng đề án về quy mô đào tạo; sắp xếp, kiện toàn lại các trường có đào tạo nhân lực du lịch theo hướng bền vững, dài hạn.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục du lịch

Bà Lê Thị Tuyết Ba, Đại học Kinh tế (Đại học Đà Nẵng) cho rằng: “Hiện nay, chương trình đào tạo du lịch còn nhiều bất cập, chưa đáp ứng nhu cầu xã hội và yêu cầu doanh nghiệp. Vì vậy, chương trình đào tạo cần phải gắn với thực tiễn; cập nhật và đổi mới theo hướng nâng cao kỹ năng thực hành, giảm lý thuyết; các cơ sở đào tạo xây dựng lộ trình phát triển hướng tới các chuẩn mực chung của khu vực và thế giới”.

Thực tế cho thấy, chất lượng nguồn nhân lực phụ thuộc rất lớn vào đội ngũ tham gia đào tạo. Vì vậy, việc xây dựng một đội ngũ giảng viên đúng chuẩn, đủ tầm có thể coi là một trong những yếu tố quyết định chất lượng nguồn nhân lực cho du lịch.

Thời đại công nghệ 4.0 đòi hỏi các trường đại học, các cơ sở giáo dục, dạy nghề nói chung, đặc biệt là các cơ sở đào tạo nhân lực cho du lịch cần phải đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng thông tin đồng bộ. Ngoài ra, cần liên kết các trường đại học, cao đẳng, dạy nghề để xây dựng quy hoạch mạng lưới đào tạo đồng bộ nhằm cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cho ngành Du lịch.

Khuyến khích mô hình liên kết giữa các cơ sở đào tạo trung cấp du lịch với các doanh nghiệp du lịch liên doanh nước ngoài hoặc doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài để người học có cơ hội tiếp cận với môi trường dịch vụ du lịch và được rèn luyện kỹ năng ứng phó linh hoạt trong bối cảnh đại dịch Covid-19.

Ông Nguyễn Văn Lưu cho rằng, muốn đổi mới toàn diện giáo dục du lịch, Bộ VHTTDL và các ngành liên quan cần kiến nghị Chính phủ và các tổ chức hữu quan xóa bỏ các rào cản công nghệ bằng cách đầu tư vào cơ sở hạ tầng kỹ thuật số, giảm chi phí kết nối nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.

Đồng thời, ông kiến nghị Bộ VHTTDL chủ trì, phối hợp với bộ, ngành liên quan hướng dẫn các địa phương, các cơ sở giáo dục du lịch tháo gỡ khó khăn trong khắc phục các thiệt hại ngắn hạn và dài hạn cả về kinh tế, tư tưởng và môi trường giáo dục du lịch do đại dịch Covid-19 gây ra.

Trong đó, các trường được tự chủ trong lộ trình xây dựng và thực hiện kế hoạch đào tạo; giảm bớt các chương trình đào tạo; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin; linh hoạt trong đánh giá, kiểm tra, thi nhưng phải đảm bảo chất lượng các hoạt động. Nhà nước hỗ trợ đầu tư cơ sở hạ tầng, nhất là hạ tầng công nghệ thông tin. Xã hội hóa trong khắc phục khó khăn để huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực tài chính, kinh nghiệm và công nghệ.

Kiến nghị Bộ Y tế và Bộ TT&TT hướng dẫn hỗ trợ các cơ sở giáo dục nghề nghiệp du lịch và giáo dục đại học du lịch trong việc đảm bảo sức khỏe học đường, nhất là về tư tưởng học viên và đội ngũ nhà giáo, đội ngũ quản lý giáo dục và ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục du lịch. Các doanh nghiệp du lịch, các hội, hiệp hội nghề nghiệp cần hỗ trợ các cơ sở giáo dục du lịch trong việc thực tập nghề nghiệp.