Đa dạng hóa các sản phẩm du lịch nhằm kích thích nhu cầu ngoài yếu tố giảm giá

Lời giới thiệu: Diễn đàn "Lữ hành Việt Nam 2021 - Giải pháp khôi phục và phát triển" vừa diễn ra nhằm tìm ra những giải pháp khả thi, thiết thực khôi phục hoạt động lữ hành, tạo động lực thúc đẩy sự phục hồi của các dịch vụ du lịch, đưa Du lịch Việt Nam nhanh chóng trở lại vị trí của ngành kinh tế mũi nhọn của Việt Nam; góp phần chuyển đổi Du lịch Việt Nam trở thành một ngành kinh tế số, đồng thời hỗ trợ trực tiếp cho các doanh nghiệp lữ hành chuyển đổi kế hoạch kinh doanh năm 2021 theo phương châm “vừa phòng chống dịch, vừa khôi phục và phát triển”.

Sau đây, chúng tôi xin giới thiệu bài tham luận có tựa đề: "Tăng cường liên kết nâng cao hiệu quả các chương trình kích cầu du lịch" của ông Nguyễn Công Hoan - Tổng Giám đốc Flamingo Redtours, Trưởng ban Truyền thông VISTA.

Du lịch là ngành kinh tế tổng hợp, liên vùng, liên ngành mang tính xã hội hóa cao. Do vậy, liên kết là nguyên lý cơ bản để phát triển du lịch. Thực tế đã cho thấy, hơn bất kỳ lĩnh vực nào khác, du lịch rất cần liên kết. Bởi mỗi địa phương không thể đơn thương độc mã để phát triển, không đủ tiềm lực tạo ra hiệu ứng mạnh cho các chiến dịch quảng bá ở quy mô rộng, cũng như doanh nghiệp lữ hành không thể xây dựng sản phẩm du lịch hoàn chỉnh nếu thiếu phương tiện vận chuyển, thiếu các nhà cung cấp dịch vụ tại điểm đến như nhà hàng, khách sạn, điểm tham quan… 

Nhận thức được tầm quan trọng của việc liên kết, Liên minh kích cầu du lịch ra đời như một điều tất yếu. Năm 2009, khi nền kinh tế có dấu hiệu suy giảm thì cụm từ “kích cầu” được nhắc tới như là một biện pháp để thúc đẩy ngành công nghiệp không khói. Tuy nhiên, chỉ đến cuối năm 2012, Liên minh kích cầu du lịch, sản phẩm kích cầu du lịch mới chính thức ra đời với sự quy tụ của các đơn vị lữ hành lớn tại Việt Nam và sự hợp tác chặt chẽ cùng các hãng hàng không.

Sau 9 năm đi vào hoạt động, Liên minh ngày càng khẳng định được vị thế, vai trò khi đã tạo được tiếng vang trên thị trường bằng hàng loạt các chương trình kích cầu lớn: Năm 2013 lần đầu tiên người ta chứng kiến cảnh khách hàng xếp hàng dài, chen lấn để săn tour khuyến mại với giá tour chưa từng có với mức giảm tới 50 – 60% so với thông thường đến các điểm hot nhất như Đà Nẵng, Phú Quốc, Nha Trang… 2014, 2015, 2016 rồi các năm tiếp theo kích cầu mở rộng ra cả về quy mô, điểm đến, không chỉ dừng lại ở tour trong nước mà còn vươn ra các tour quốc tế tới Nhật Bản, Hàn Quốc…Doanh thu, số lượng khách tăng trưởng vượt bậc, nhiều sản phẩm ít ai biết đến nhờ kích cầu đã trở thành một xu thế, điểm đến hấp dẫn là minh chứng rõ nét cho những thành công mà liên minh đã làm được.

Bên cạnh những kết quả đáng khích lệ trên thì hoạt động kích cầu cũng bộc lộ ra những nhược điểm:

-   Lực lượng nòng cốt tham gia Liên minh kích cầu vẫn tập trung chủ yếu vào các công ty lữ hành và hàng không mà chưa có sự vào cuộc của các cơ quan quản lý điểm đến, nhà cung cấp dịch vụ tại địa phương như nhà hàng, khách sạn, điểm tham quan… trong khi họ là đơn vị thụ hưởng nhiều nhất từ kết quả của việc kích cầu. Điều đó khiến cho sản phẩm kích cầu vẫn chưa được tối ưu tính hấp dẫn cũng như sự gắn kết giữa các bên;

-   Thời gian kích cầu diễn ra ngắn dẫn đến những hạn chế nhất định trong việc truyền thông và bán sản phẩm tới khách hàng; Số lượng dịch vụ theo giá kích cầu bị hạn chế hay giá thì tốt nhưng kèm theo những điều kiện rất ngặt nghèo khó thực hiện được;

-   Khi chương trình kích cầu bắt đầu tạo được hiệu ứng thì xuất hiện tình trạng phá cam kết của các nhà cung cấp dịch vụ như: Tăng giá; Bổ sung các chương trình khuyến mại hấp dẫn hơn cho khách hàng trực tiếp, các doanh nghiệp/ nhóm doanh nghiệp khác; Tình trạng hình thành thêm liên minh cạnh tranh với nhau thậm chí cạnh tranh trong chính các đơn vị trong liên minh… Điều này đã phá vỡ trật tự kinh doanh, gây hỗn loạn thị trường, quyền lợi của các thành viên không được đảm bảo;

-   Có sự lệch pha trong hoạt động xúc tiến, quảng bá, kích cầu giữa các bên. Nhiều địa phương tiến hành các hoạt động xúc tiến, quảng bá sản phẩm tại những thị trường trong những thời điểm không tương thích, thậm chí trái ngược lại với dòng sản phẩm và thị trường liên minh đang hướng tới.

Những yếu điểm này đã tồn tại nhiều năm nay, nhưng vì nhiều lý do cả chủ quan lẫn khách quan mà chưa thể giải quyết được. Năm 2021 xác định vẫn là năm khó khăn của ngành du lịch thì vai trò của liên minh, liên kết cần phải đi vào chiều sâu, thực chất hơn nữa. Muốn như vậy cần khắc phục triệt để những hạn chế trên bằng các giải pháp cụ thể sau:

1. Hoạt động kích cầu cần bảo đảm thời gian đủ dài và quy mô đủ lớn

Thay vì chỉ diễn ra trong một giai đoạn nhất định, chương trình kích cầu nên kéo dài hơn có thể là 1 năm hoặc 2 năm với các giai đoạn: Mở đầu, kích thích khi thấp điểm, duy trì khi thị trường ổn định, làm mới và bổ sung ưu đãi khi bão hòa hay quay về giai đoạn thấp điểm nhằm duy trì tính ổn định cho thị trường và điểm đến. Không chỉ diễn ra tại một địa phương mà cần mở rộng quy mô gồm sự liên kết của nhiều tỉnh, thành phố, tất cả các vùng trên cả nước, tùy từng thời điểm, tùy từng dòng sản phẩm đều có thể kích cầu.  

2.  Đa dạng hóa các sản phẩm du lịch, bổ sung thêm những giá trị mới nhằm kích thích nhu cầu ngoài yếu tố giảm giá

Như Hiệp hội Lữ hành Việt Nam nhận định: Chương trình kích cầu lần 2 vào tháng 9 năm 2020 khi tình hình dịch bệnh do Covid được kiểm soát thì yếu tố kích cầu bằng cách giảm giá không còn là yếu tố tiên quyết vì giá đã giảm sâu, không còn dư địa để giảm.  

Chúng ta cần xác định du lịch trong nước là chiếc phao cứu sinh của ngành du lịch nói chung và lữ hành nói riêng trong năm 2021. Khi “miếng bánh” chỉ gói gọn trong thị trường nội địa, du khách sẽ khắt khe hơn, đòi hỏi cao hơn về sản phẩm cũng như chất lượng dịch vụ. Giảm giá không còn là yếu tố hấp dẫn hàng đầu mà quan trọng hơn là sản phẩm cần có tính cá biệt hóa cao, đem lại nhiều giá trị, trải nghiệm thú vị từ đó kích thích nhu cầu du lịch của khách hàng. Bên cạnh đó, cần làm mới các điểm đến cũ, bổ sung thêm những dịch vụ gia tăng để thu hút khách chi tiêu quay trở lại nhiều lần.

3. Cần có sự liên kết chặt chẽ giữa các bên

Để Liên minh kích cầu hoạt động một cách hiệu quả, yếu tố then chốt là cần có sự vào cuộc của tất cả các bên từ cơ quan quản lý tại địa phương, cơ sở cung cấp dịch vụ tại điểm đến, phương tiện vận chuyển cho đến công ty lữ hành, cơ quan thông tấn báo chí. Mỗi đơn vị đều giữ những vai trò, trọng trách khác nhau, trong đó công ty lữ hành sẽ là trung tâm của sự liên kết vì hơn ai hết họ là người hiểu tâm lý khách hàng, hiểu thị trường nhất, là trung gian liên kết các nhà cung cấp dịch vụ cũng như chia sẻ quyền lợi giữa các bên liên quan:

3.1  Cơ quan quản lý điểm đến

 Địa phương điểm đến được hưởng lợi trực tiếp từ các hoạt động du lịch như chính sách thuế, tạo công ăn việc làm, tiêu thụ hàng hóa... Do vậy, cơ quản lý phải là người nhạc trưởng, có nhiệm vụ tập hợp các nhà cung cấp dịch vụ “cùng chung vai sát cánh” đưa ra những cam kết về chất lượng, công khai mức giá. Chính quyền địa phương cần chủ động đi đầu trong việc ưu đãi các khoản phí, lệ phí trực tiếp thu, tích cực tham gia phối hợp với liên minh trong công tác xúc tiến quảng bá điểm đến; Trực tiếp tập trung vào các sản phẩm kích cầu để phát huy hiệu quả, tránh chồng chéo, lãng phí ngân sách. 

3.2 Cơ sở cung ứng dịch vụ tại điểm đến

Để trở thành một điểm đến yêu thích, tạo thành thương hiệu hấp dẫn du khách bền vững không thể ngày một, ngày hai. Không thể thấy thị trường mới có dấu hiệu khả quan đã sẵn sàng thay đổi, phá vỡ chính sách, cam kết hợp tác. Những chi phí tham gia vào kích cầu như giảm giá, bổ sung, hỗ trợ dịch vụ nên được coi như một khoản đầu tư cho xúc tiến thị trường, quảng bá điểm đến để phục vụ những mục tiêu lâu dài. Các cơ sở cung cấp dịch vụ trong cùng một lĩnh vực, trong cùng một địa phương cần đoàn kết để có tiếng nói chung, hành động chung theo cùng một thông điệp để tránh xảy ra những cá biệt xấu làm ảnh hưởng tới hình ảnh của điểm đến.

3.3  Nhà vận chuyển (hàng không, tàu hỏa, ô tô…)

Thời gian vừa qua, các đơn vị vận chuyển, đặc biệt là Hãng hàng không Quốc gia Việt Nam (Vietnam Airlines) đã tham gia rất tích cực, góp phần không nhỏ trong thành công của các chương trình kích cầu. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế nhất định: Điều kiện thực hiện khó, biểu giá khuyến mại chỉ diễn ra trong thời gian ngắn khiến cho truyền thông chưa đủ “thấm”, đơn vị lữ hành khó gom khách (đặc biệt đối với các tuyến điểm mới); Đôi khi xảy ra tình trạng cho chính sách giá tốt nhưng không confirm vé, xung đột giá khi triển khai nhiều chương trình khuyến mại cùng lúc. Vì vậy, doanh nghiệp vận chuyển cần có chính sách linh hoạt, lộ trình tăng giá cụ thể; Bảo đảm số lượng chỗ và quyền lợi của các công ty du lịch tham gia kích cầu ngay từ đầu. Bên cạnh đó, khi khai trương đường bay mới, hãng hàng không cần trao đổi với lữ hành xây dựng kế hoạch sản phẩm, truyền thông để cùng cộng hưởng.

Bên cạnh hàng không, ngành đường sắt cũng đã bắt đầu ý thức và tham gia vào chương trình kích cầu du lịch. Điều này đã bổ sung, làm đa dạng, mới mẻ hơn các sản phẩm kích cầu tới những điểm đến mà ngành đường sắt đang là lợi thế. Tương tự như vậy, ô tô, hệ thống tàu thủy cũng hoàn toàn có thể tham gia, chủ động đề xuất các hoạt động kích cầu theo những lợi thế riêng của mình.

3.4. Công ty lữ hành

Như đã nói ở trên, lữ hành là trung tâm của liên kết trong Liên minh kích cầu. Liên minh kích cầu không chỉ dừng lại ở những đơn vị lớn trong Ban Điều hành mà đó là sự liên kết, mở rộng của tất cả các doanh nghiệp lữ hành. Mỗi đơn vị có vai trò và thế mạnh riêng đều có thể hợp tác và chia sẻ quyền lợi trên nguyên tắc: Tôn trọng uy tín, thương hiệu, bình đẳng trong việc ứng xử với khách hàng của nhau. Có thể chia các doanh nghiệp lữ hành tham gia ở 3 vai trò:

- Công ty Lữ hành giữ vai trò Điều hành (Tours Operation): Là đơn vị chịu trách nhiệm đầu mối kết nối các nhà cung cấp dịch vụ và tổng hợp nguồn khách của các công ty khai thác.

- Công ty khai thác (Travel Agent): Là các đơn vị trực tiếp khai thác khách hàng. Mỗi công ty đều có những thị trường, kênh bán, marketing riêng và đều có khả năng sử dụng thế mạnh của mình để bán hàng. Họ không nhất thiết phải làm tất cả các khâu từ A – Z cho tất cả các sản phẩm mà mình bán. Nếu chưa đủ quy mô về doanh số, chưa có những mối quan hệ với đối tác tốt sẽ rất khó để tạo ra các sản phẩm cạnh tranh và chưa chắc đã có hiệu quả bằng việc hợp tác với những công ty khác.

- Công ty Lữ hành cung cấp dịch vụ điểm đến (DMC): Các doanh nghiệp lữ hành tại điểm đến hoàn toàn có thể cung cấp toàn bộ hoặc một phần dịch vụ hay option tours cho chương trình kích cầu. Những lợi thế về kinh nghiệm, kiến thức, trang thiết bị hậu cần tại điểm đến sẽ là những điều kiện cần thiết tạo ra sức hấp dẫn cho sự liên kết với các công ty khai thác và điều hành tours.

Khi các công ty lữ hành nhận thức được đúng những điều kiện, lợi thế của riêng mình để lựa chọn hình thức tham gia phù hợp trong các Liên minh kích cầu thì hoạt động của liên minh mới thực sự tốt, phát huy đúng vai trò của các đơn vị tham gia. Sự liên kết giữa các doanh nghiệp sẽ tạo lên sức mạnh về sản phẩm, tạo ra hiệu ứng tốt cho thị trường và niềm tin của người tiêu dùng. Sự cạnh tranh không lành mạnh không những tự triệt tiêu nhau, gây lãng phí, thiệt hại mà còn khiến thị trường bị méo mó, dẫn đến sự hoài nghi của người tiêu dùng.

Bên cạnh yêu cầu liên kết hợp tác giữa các đơn vị lữ hành thì cần có sự vào cuộc, cam kết của các doanh nghiệp cung ứng dịch vụ (nhà hàng, khách sạn, vận chuyển…). Mối quan hệ giữa công ty du lịch và nhà cung ứng dịch vụ cần phải mang tính chất hai chiều: Nhà cung ứng đưa ra những chính sách ưu đãi thì ngược lại khi thị trường phục hồi các doanh nghiệp lữ hành cũng cần có sự bù đắp những chi phí, thịnh tình mà họ đã bỏ ra. Đó mới là sự hợp tác lâu dài, win - win.

3.5 . Rất cần sự tham gia tích cực hơn nữa của các cơ quan báo chí, truyền thông

Trong suốt thời gian qua, các cơ quan truyền thông nói chung, Câu lạc bộ Nhà báo Du lịch nói riêng đã tham gia rất tích cực và có vai trò rất lớn tạo ra những thành công của các chiến dịch kích cầu:

-  Với thế mạnh tuyên truyền của mình, các sản phẩm kích cầu đã nhanh chóng tới tay người tiêu dùng ở nhiều góc độ khác nhau: Quảng bá điểm đến, giới thiệu sản phẩm trong đó nhấn mạnh những ưu đãi, giải thích các yếu tố tạo ra ưu đãi nhằm tạo niềm tin cho khách hàng;

-  Hiệu quả của việc quảng bá thương hiệu cho doanh nghiệp, địa phương đã khuyến khích rất nhiều các doanh nghiệp lữ hành, nhà cung cấp dịch vụ tích cực tham gia và dành nhiều ưu đãi thực chất;

- Việc theo dõi sâu sát trong suốt chiến dịch kích cầu, các cơ quan truyền thông đã giúp Liên minh kích cầu tìm ra những bất cập cần điều chỉnh, phát hiện những hành vi không trung thực, giả mạo, chộp giật để lên án và cảnh báo cho người tiêu dùng.

Cũng nhân sự kiện này, thay mặt Ban Điều hành Liên minh kích cầu, Ban Truyền thông Hiệp hội Lữ hành Việt Nam xin cảm ơn sự đồng hành, hỗ trợ rất tích cực và hiệu quả của Ban Chủ nhiệm và các thành viên Câu lạc bộ Nhà báo Du lịch thời gian qua. Rất mong tiếp tục nhận được sự quan tâm, ủng hộ trong thời gian tới đặc biệt là các chương trình kích cầu du lịch năm 2021.

Muốn đi nhanh thì đi một mình, nhưng nếu muốn đi xa thì phải đi cùng nhau. Liên kết, hợp tác là một tất yếu trong một nền kinh tế chia sẻ. Với đặc thù của ngành du lịch và trước những khó khăn chưa từng có do ảnh hưởng của dịch Covid thì liên minh, liên kết nhằm khắc phục khó khăn, khôi phục thị trường, từng bước phát triển là một yêu cầu quan trọng mà mỗi doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp lữ hành phải lưu tâm, suy nghĩ. Liên minh, hợp tác phải là thực sự, tránh hình thức, tránh những hạn chế bằng những giải pháp đã nêu.

Kích cầu du lịch này không chỉ dành cho nội địa, rõ ràng ngành du lịch muốn phát triển bền vững cần phải đi bằng kiềng ba chân với 3 lĩnh vực nòng cốt: Nội địa, Inbound và Outbound. Tăng cường liên kết, rút kinh nghiệm trong liên minh kích cầu nội địa cũng là cơ sở để đi tắt đón đầu kích cầu du lịch Inbound và outbound khi thị trường phục hồi.