Du lịch liên kết 4 tỉnh Phú Yên - Bình Định - Đắk Lắk - Gia Lai: Tiềm năng và nhu cầu thực tế

Giới thiệu

Du lịch liên kết giữa các điểm đến đang là xu hướng mang lại sự thành công, tính mới mẻ cũng như gia tăng năng lực cạnh tranh của các điểm đến du lịch. Xu hướng này có thể hình thành một cách tự phát, hoặc được xúc tiến có chủ đích giữa các điểm đến. Ngành du lịch Việt Nam đã hình thành một số chuỗi liên kết du lịch như liên kết du lịch Thừa Thiên-Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam với sản phẩm “Con đường di sản miền Trung”; liên kết du lịch Nha Trang- Đà Lạt; liên kết du lịch 08 tỉnh Tây Bắc mở rộng và nhiều liên kết du lịch khác. Bài nghiên cứu ứng dụng các lý thuyết về du lịch liên kết để phân tích tiềm năng phát triển du lịch liên kết giữa 4 tỉnh Phú Yên- Bình Định, Đăk Lăk- Gia Lai (PY-BĐ-ĐL-GL) và đề xuất một số giải pháp để phát triển điểm đến du lịch liên kết này.

I. Cơ sở lý luận về du lịch liên kết

Lue, Crompton và Fesenmaier (1993) thống kê rằng 30-50% các chuyến du lịch là liên kết nhiều điểm đến. Stewart và Vogt (1997) đã khẳng định sự quan trọng và tính phổ biến của du lịch liên kết điểm đến qua các số liệu: 70% khách du lịch ghé qua các điểm đến khác trong hành trình của họ và 28% qua đêm tại một điểm đến khác. Du lịch liên kết mang lại rất nhiều lợi ích đối với các bên liên quan. Đối với du khách, du lịch liên kết thoả mãn được nhiều nhu cầu, mong muốn du lịch đa dạng, hạn chế được rủi ro do điểm đến không như mong đợi, tiết kiệm thời gian, tiết kiệm chi phí cho chuyến đi… Đối với điểm đến, sự phát triển của du lịch liên kết giúp các điểm đến được du khách biết đến nhiều hơn, đặc biệt, những điểm đến nhỏ và nguồn lực đầu tư cho du lịch hạn chế sẽ được hưởng lợi từ danh tiếng, thương hiệu của các điểm đến khác và thu hút thêm du khách. Đối với các doanh nghiệp du lịch, du lịch liên kết giúp doanh nghiệp tận dụng hiệu quả hơn các nguồn lực, mở rộng thị trường, chia sẻ tài nguyên, giảm bớt các rủi ro và thích ứng tốt hơn trong môi trường kinh doanh biến động. Việc tăng cường liên kết, phối hợp giữa các ngành, các lĩnh vực, doanh nghiệp và chính quyền địa phương cũng giúp đảm bảo lợi ích giữa các bên liên quan và đặc biệt là mang lại lợi ích từ phát triển du lịch cho người dân địa phương thông qua tạo việc làm, thu nhập và phúc lợi xã hội khác.

Tideswell và Faulkener (1999) tóm tắt lại các lý do khách du lịch thường lựa chọn nhiều điểm đến bao gồm 5 yếu tố chính là: (1) Tìm kiếm thêm và đa dạng các lợi ích; (2) Thỏa mãn các ưu tiên khác nhau; (3) Giảm bớt nguy cơ rủi ro/ không chắc chắn khi du lịch đến một nơi mới; (4) Tiết kiệm thời gian và chi phí; (4) Kết hợp thăm bạn bè và họ hàng.

II. Tiềm năng và nhu cầu phát triển du lịch liên kết 4 tỉnh Phú Yên - Bình Định - Đăk Lăk -Gia Lai

Những điều kiện quan trọng nhất để thực hiện liên kết du lịch chính là các điểm đến trong liên kết phải có vị trí địa lý liền kề; tài nguyên du lịch có thể bổ sung cho nhau để mang lại trải nghiệm đa dạng cho du khách và giao thông thuận tiện. Đứng từ góc độ này, có thể thấy 4 tỉnh PY-BĐ-ĐL-GL có thể tạo thành một liên kết hoàn hảo. Xét về vị trí địa lý, bốn địa phương này có vị trí địa lý tiếp giáp nhau thuận tiện để tạo nên một lãnh thổ điểm đến chung thống nhất. Xét về tài nguyên du lịch, 4 tỉnh có sự bổ sung một cách hoàn hảo những giá trị tài nguyên du lịch đặc sắc của vùng biển đảo Duyên hải miền Trung với vùng cao nguyên Tây Nguyên và để tạo nên những sản phẩm du lịch chung rất đặc sắc. Bình Định và Phú Yên là 2 tỉnh ven biển, nổi tiếng với phong cảnh thiên nhiên hoang sơ với nhiều bãi biển đẹp nổi tiếng như: Kỳ Co, Bãi Xép, Gành Ông…nhiều thắng cảnh hấp dẫn và độc đáo như: vịnh Xuân Đài, đầm Ô Loan, Ghềnh Đá Đĩa, núi Đá Bia, núi Chóp Chài,… (Phú Yên); vịnh Quy Nhơn, Ghềnh Ráng Tiên Sa, bãi tắm Hoàng Hậu, Kỳ Co - Eo Gió, Hầm Hô,... (Bình Định). Khu vực này còn chứa đựng nhiều giá trị văn hóa mà tiêu biểu là quần thể di tích văn hóa lịch sử hào hùng của người anh hùng áo vải cờ đào Quang Trung - Nguyễn Huệ, các tháp Chăm, đặc biệt là hệ thống tháp Dương Long được xem là lớn nhất ở Việt Nam, di tích Hàn Mạc Tử,…Ngược lại, Gia Lai và Đăk Lăk nổi tiếng với rừng nguyên sinh của đại ngàn Tây Nguyên hùng vĩ, các di tích núi lửa mà tiêu biểu là núi Hàm Rồng và Biển Hồ, hệ thống hồ và thác nước kỳ vĩ mà tiêu biểu là hồ Yaly, Biển Hồ T’Nưng, hồ Lắk, cụm thác Gia Long, Dray Nur, Dray Sap, thác Bảy Nhánh,… và đặc biệt là không gian văn hóa cồng chiêng Tây nguyên đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Xét về hệ thống giao thông, Giao thông đường bộ kết nối 4 tỉnh PY-BĐ-ĐL-GL rất thuận lợi với hệ thống các đường QL1A, QL19, QL14 (AH17), QL25, QL26 và QL29. Đặc biệt, cả 4 địa phương đều có sân bay nội địa, là điều kiện thuận lợi để kết nối từng địa phương nói riêng và cả điểm đến du lịch liên kết nói chung với các trung tâm du lịch lớn trong cả nước.

Như vậy, có thể khẳng định bốn địa phương đã có các điều kiện “cần” cho sự hình thành, phát triển điểm đến du lịch liên kết. Tuy nhiên, để hình thành điểm đến liên kết còn phải xét đến các điều kiện “đủ”, chính là nhu cầu và mong muốn liên kết của các bên liên quan. Kết quả của cuộc khảo sát năm 2020 của nhóm tác giả về nhu cầu liên kết du lịch của các bên liên quan, bao gồm Sở Văn hoá- Thể thao và Du lịch (Sở VHTTDL) tại 4 địa phương, các doanh nghiệp (DN) kinh doanh du lịch và du khách (DK) cho thấy tất cả các bên liên quan đều có mong muốn phát triển liên kết du lịch này.

Để khảo sát nhu cầu phát triển du lịch liên kết từ phía chính quyền địa phương, nhóm nghiên cứu đã làm việc với Sở VHTTDL tại Phú Yên, Bình Định vào tháng 2, tháng 3 năm 2020 và Sở VHTTDL  Đăk Lăk, Gia Lai vào tháng 7 năm 2020. Kết quả cho thấy, việc liên kết để phát triển du lịch giữa 04 tỉnh PY-BĐ-ĐL-GL đã được triển khai từ năm 2016 với mục tiêu tạo nên sản phẩm du lịch trọn gói để thu hút du khách. Trong năm 2020, tỉnh đã thành lập “Liên minh” để kích cầu du lịch và thực hiện các chương trình xúc tiến chung. 4 tỉnh cũng đã xây dựng nhiều chương trình, và cả slogan nhằm hướng tới định hướng hình thành một điểm đến du lịch thống nhất như “Biển xanh- Hoa vàng- đại ngàn Tây Nguyên”. Điều này thể hiện nhu cầu liên kết du lịch đã có giữa 4 tỉnh.

Để khảo sát nhu cầu từ góc độ đơn vị cung ứng dịch vụ, nhóm nghiên cứu đã tiến hành phỏng vấn sâu 53 DN kinh doanh du lịch có quy mô lớn trên địa bàn 4 tỉnh: Phú Yên (15 DN), Bình Định (12 DN), Đăk Lăk (14 DN), Gia Lai (12 DN), trong đó số DN lữ hành là 18 (chiếm tỷ trọng 33,9%), các DN cung cấp dịch vụ lưu trú, bao gồm các khách sạn, nhà khách là 14, (chiếm 26,4%), 11 nhà hàng ẩm thực và các quán cafe (chiếm 20,7%), 6 cơ sở cung cấp dịch vụ có liên quan đến du lịch (chiếm 11,3%) và 4 DN vận tải có kinh doanh dịch vụ vận tải du lịch, (chiếm 7,5%). Kết quả phỏng vấn cho thấy 100% các DN tham gia phỏng vấn nhận thức được lợi ích của du lịch liên kết đến hoạt động kinh doanh của họ, và ủng hộ việc phát triển du lịch liên kết 4 tỉnh PY-BĐ-ĐL-GL. Với thang đo Likert 5 mức độ, các DN cho rằng sản phẩm du lịch thế mạnh khi liên kết du lịch 4 tỉnh, sẽ bao gồm du lịch sinh thái (4,70 điểm), du lịch văn hoá (4,59 điểm), du lịch nghỉ dưỡng (4,49 điểm), du lịch cộng đồng (4,45 điểm) sẽ là thế mạnh của khu vực. Họ cũng cho rằng 2 yếu tố quyết định lớn nhất đến sự lựa chọn của du khách về điểm đến liên kết bao gồm: tính độc đáo, hấp dẫn của sản phẩm và sự an toàn, thân thiện của điểm đến (cả hai yếu tố đều đạt 4,59 điểm). Các DN được khảo sát cũng khẳng định họ hoàn toàn có đủ công suất phục vụ hoặc sẵn lòng đầu tư thêm để đón tiếp lượng du khách tăng thêm nếu du lịch liên kết thành công.

Để khảo sát nhu cầu du lịch liên kết của khách du lịch, nhóm nghiên cứu đã khảo sát 1361 DK bằng bảng hỏi trong thời gian từ tháng 4 đến tháng 9 năm 2020. Mẫu khảo sát gồm 47,5% DK từ miền Bắc, 24,8% từ miền Trung và 29,7% từ miền Nam; 53,5% DK chưa từng đến khu vực và 46,5% đã từng đến thăm ít nhất 1 trong 4 tỉnh. Kết quả cho thấy 84% DK đã từng đến khu vực có mong muốn kéo dài chuyến đi để tiếp tục khám phá thêm 1 điểm khác trong liên kết; 46% DK chưa từng đến khu vực mong muốn du lịch liên kết đến ít nhất 2 điểm trong 4 tỉnh. Như vậy, nhu cầu du lịch liên kết 4 tỉnh ở DK là rất lớn (Hình 1a, 1b)

Nhu cầu du lịch liên kết Phú Yên, Bình Định, Đăk Lăk, Gia Lai của du khách

Nghiên cứu về hành vi của các DK có mong muốn du lịch liên kết đến khu vực có thể là một gợi ý tốt để thiết kế các sản phẩm du lịch phù hợp. Trong số các DK đã từng đến khu vực và có nhu cầu du lịch liên kết đến 4 tỉnh, nhiều nhất là nhóm khách gia đình (36-45 tuổi) chiếm 34,2% và nhóm DK trẻ (dưới 25 tuổi) chiếm 31%. Xét về số điểm đến mong muốn trong một tour du lịch, 65,5% DK muốn du lịch liên kết 2 điểm đến, gợi ý rằng các chuyến du lịch liên kết 2 điểm đến trong khu vực là phù hợp nhất. 92% DK đã từng đến khu vực tự tổ chức chuyến du lịch, chỉ có 8% đi theo các loại hình do tour du lịch tổ chức. Xét về hoạt động trải nghiệm, khám phá cảnh quan thiên nhiên luôn là ưu tiên số 1 của các DK khi đi du lịch (trên 90% DK có mục đích này). Tiếp đến là các mục đích nghỉ dưỡng, thưởng thức ẩm thực, khám phá di tích lịch sử, khám phá văn hoá tâm linh. Nhìn chung, với nhu cầu tham quan cảnh quan thiên nhiên, đa số DK hài lòng với Phú Yên, do có nhiều điểm tham quan hấp dẫn, điểm họ ít hài lòng nhất là Gia Lai. Nhiều DK chia sẻ cảm giác hụt hẫng khi các thắng cảnh của Đăk Lăk, Gia Lai khá xa trung tâm, đường đi chưa thuận lợi, rừng nguyên sinh được bảo tồn chưa tốt, và chưa có nhiều dịch vụ trải nghiệm tại những điểm du lịch này.

Trong số các DK chưa từng đến khu vực, du khách trẻ tuổi (dưới 25 tuổi) chiếm tỷ trọng chủ yếu (67%). Nhóm du khách này có thiên hướng sử dụng dịch vụ của các tour du lịch nhiều hơn so với nhóm du khách đã từng đến khu vực (23% so với 8% ở nhóm DK đã từng đến khu vực). Họ cũng có nhu cầu cao hơn nhóm đã từng đến khu vực ở các hoạt động trải nghiệm như vui chơi giải trí, thưởng thức ẩm thực, văn hoá tâm linh và nghỉ dưỡng (Hình 2)

Hình 2: Các mục đích khi du lịch liên kết PY-BĐ-ĐL-GL

Như vậy, có thể khẳng định việc liên kết du lịch giữa 4 tỉnh PY-BĐ-ĐL-GL là rất có tiềm năng phát triển, được hậu thuẫn bởi các yếu tố tự nhiên và tài nguyên du lịch thuận lợi, nhu cầu và mức độ sẵn sàng liên kết của các chủ thể có liên quan. Để liên kết du lịch này có thể thành công và thu hút được đông đảo du khách, cần có các giải pháp đồng bộ của các cơ quan quản lý du lịch, các công ty kinh doanh du lịch và cộng đồng dân cư.

III. Các giải pháp phát triển du lịch liên kết 4 tỉnh Phú Yên - Bình Định - Đăk Lăk- Gia Lai

Nhóm nghiên cứu xin phép được gợi ý một số giải pháp bao gồm:

(1)  Xây dựng mô hình tổ chức quản lý điểm đến du lịch liên kết:  Để hoạt động liên kết đi vào thực chất và đạt hiệu quả như mong muốn, việc có được mô hình tổ chức quản lý điểm đến du lịch liên kết phù hợp là điều kiện rất quan trọng. Mô hình tổ chức đóng vai trò quan trọng trong việc huy động nguồn lực, xây dựng kế hoạch và điều hành hoạt động liên kết. Tuỳ thuộc vào quy mô liên kết, nội dung liên kết mà 4 tỉnh có thể thống nhất mô hình quản lý điểm đến du lịch liên kết hiệu quả nhất.

(2)  Xây dựng định vị và truyền thông cho điểm đến liên kết: Hiện tại, 4 điểm đến chưa có một định vị chung thống nhất. Các thông tin quảng bá du lịch cũng chủ yếu là liên quan đến từng tỉnh riêng lẻ chứ chưa có các chương trình quảng bá cho điểm đến chung cả 4 tỉnh. Việc này phần nào hạn chế hiệu quả tìm kiếm thông tin và ra quyết định du lịch liên kết của DK. Nên muốn phát triển tốt du lịch liên kết, rất cần xây dựng một hình ảnh định vị chung cho cả liên kết, và truyền thông mạnh mẽ cho điểm đến liên kết này.

(3)  Thiết kế các sản phẩm du lịch liên kết hấp dẫn & khác biệt. Dựa trên định vị điểm đến chung đã xây dựng, các DN lữ hành sẽ thiết kế và khai thác các sản phẩm du lịch nhằm đáp ứng nhu cầu của các phân khúc DK khác nhau. Khi thiết kế các sản phẩm du lịch, các DN cần dựa trên nhu cầu, thị hiếu của từng nhóm DK, khai thác được tính hấp dẫn của từng điểm đến với các đặc trưng thiên nhiên, lịch sử, văn hoá... Tuy nhiên, sản phẩm du lịch liên kết không phải là mảnh ghép rời rạc của sản phẩm du lịch của từng địa phương, mà cần kết hợp để mang lại một trải nghiệm thống nhất, hoàn chỉnh cho DK.

Kết luận

Du lịch liên kết là một xu hướng mang lại nhiều lợi ích cho cả khách du lịch, các điểm đến và các DN lữ hành. Các liên kết du lịch có thể hình thành một cách tự nhiên, tuy nhiên, nếu được xúc tiến bởi các cơ quan quản lý du lịch, các liên kết du lịch có thể thành công và bền vững hơn rất nhiều. 4 tỉnh PY- BĐ - ĐL- GL có đầy đủ các điều kiện để hình thành liên kết du lịch mạnh. Sự hợp sức của các cơ quan chức năng, các doanh nghiệp lữ hành, cộng đồng địa phương là hết sức cần thiết để liên kết này sớm được hình thành và phát triển bền vững.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Lue, C. C., J. L. Crompton, and D. R. Fesenmaier (1993), “Conceptualisation of Multi-Destination Pleasure Trips.” Annals of Tourism Research, 20: 289-301.

2. Stewart, S. I., và C. A. Vogt (1997), “Multi-Destination Trip Patterns”, Annals of Tourism Research, 24 (2): 458-61.

3. Tideswell, C., and B. Faulkner (1999). “Multi-Destination Travel Patterns Of International Visitors to Queensland.” Journal of Travel Research, 37: 364–74