Thực trạng du lịch homestay

Hiện nay, loại hình du lịch cộng đồng, trải nghiệm đang là một loại hình dịch vụ mới trên địa bàn tỉnh ta. Du lịch homestay tại tỉnh ta tuy mới hình thành trong thời gian ngắn nhưng cũng khá hấp dẫn đối với du khách. Bởi tỉnh ta có 22 dân tộc anh em cùng sinh sống với truyền thống văn hóa đa dạng, phong phú và giàu bản sắc. Thông qua các hoạt động “cùng ăn, cùng ở, cùng làm” với hộ gia đình, du khách đã được trải nghiệm và hiểu về đời sống cũng như văn hóa của người dân địa phương. 

Toàn tỉnh hiện có 35 hộ gia đình phát triển dịch vụ homestay, trong đó tập trung chủ yếu ở các huyện Lâm Bình, Sơn Dương, Na Hang, Yên Sơn. Loại hình này đang thu hút khách du lịch tham quan và khám phá. Đây là loại hình du lịch gắn với đời sống của người dân, trong đó có các dịch vụ như: Du lịch nông thôn, du khách sẽ được sống cùng người dân, hòa mình vào những công việc thường ngày của họ và tìm hiểu văn hóa truyền thống dân tộc tại địa phương; du lịch ẩm thực, văn hóa, du khách sẽ được thưởng thức các món ăn đặc sắc, hòa mình vào những điệu múa, hát truyền thống...

Khi tham gia các loại hình du lịch này, du khách sẽ cùng sống, sinh hoạt trong các gia đình để tìm hiểu những phong tục tập quán của người dân nơi đây, cùng tham gia vào các hoạt động của người dân. Tối đến, trong những nếp nhà sàn truyền thống, du khách có thể thưởng thức những món ăn truyền thống của người dân bản địa vô cùng hấp dẫn như: Thịt trâu hun khói, cá nướng, măng đắng, lợn rừng quay... trong tiếng hát Then, đàn Tính, ngất ngây trong men rượu ngô thơm ngọt… Từ đầu năm đến nay, riêng dịch vụ homestay, toàn tỉnh đã thu hút trên 20 nghìn lượt khách du lịch. Qua đó, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.

Anh Đặng Việt Vũ, thành phố Uông Bí (Quảng Ninh) đã từng trải nghiệm dịch vụ homestay tại xã Lăng Can (Lâm Bình) chia sẻ, anh cùng gia đình đã đi du lịch tại huyện Lâm Bình và lựa chọn dịch vụ homestay. Anh đặc biệt ấn tượng với phong cảnh nguyên sơ, tự nhiên của mảnh đất này. Người dân ở đây cũng còn giữ được những nét văn hóa truyền thống của dân tộc. Anh rất thích những món ăn của chính những người dân chế biến như: Lợn mán, thịt trâu gác bếp, cá suối, rau rừng…

Song hiện nay, loại hình này vẫn chưa thực sự được các cấp, các ngành và cả chính những hộ làm dịch vụ du lịch quan tâm, chú trọng đúng mức. Nhiều du khách đã đánh giá, sản phẩm du lịch cộng đồng tại các bản văn hóa du lịch của tỉnh so với các tỉnh bạn còn nghèo nàn và đơn điệu; cơ sở vật chất để phục vụ du khách còn chưa được đầu tư đầy đủ; cách quản lý, hướng dẫn du khách còn chưa chuyên nghiệp… Hiện nay, hầu hết mới chỉ dừng lại ở hai hình thức là thưởng thức ẩm thực dân tộc và giao lưu văn nghệ. 

Thượng Lâm hiện là xã có nhiều hộ phát triển dịch vụ homestay nhất trên địa bàn huyện Lâm Bình (6 hộ), tập trung ở 2 thôn Nà Đông và Nà Tông. Người dân của 2 thôn chủ yếu là người dân tộc Tày. Đa số các hộ gia đình làm dịch vụ này mới chỉ đáp ứng được du khách về dịch vụ ăn uống, nghỉ và thưởng thức các tiết mục văn nghệ, còn các phong tục tập quán, bản sắc văn hóa… lại chưa được khai thác triệt để. Chị Quan Thị Nhạ, thôn Nà Đông, xã Thượng Lâm cho biết: Gia đình chị làm dịch vụ này được gần 2 năm nay. Ngoài việc phục vụ chỗ nghỉ cho khách du lịch, gia đình chị còn làm dịch vụ ăn uống tại nhà phục vụ các đoàn khách du lịch đến tham quan. Ngoài ra, nếu đoàn nào có nhu cầu sẽ tổ chức chương trình văn nghệ do đội văn nghệ gồm chính chị em trong bản biểu diễn để quảng bá văn hóa truyền thống của người dân tộc Tày. Nhưng do hoạt động chủ yếu thông qua giới thiệu từ các công ty du lịch hay người thân nên lượng khách tới cũng không thường xuyên. Chính vì vậy hiệu quả kinh tế mang lại chưa cao. 

Cần sự phát triển đúng hướng

Du lịch cộng đồng là loại hình phù hợp với xu thế thời đại, đáp ứng nhu cầu khám phá của đông đảo du khách muốn tìm hiểu bản sắc văn hóa dân tộc truyền thống. Tuy nhiên, cơ sở vật chất phục vụ du lịch homestay ở các địa phương còn hạn chế, kiến thức về làm du lịch homestay của người dân chưa nhiều, chủ yếu bằng kinh nghiệm… Vì vậy, để homestay thực sự là loại hình thu hút khách du lịch, góp phần thúc đẩy du lịch của tỉnh ngày càng phát triển cần có sự quan tâm, đầu tư phù hợp. Muốn du lịch cộng đồng phát triển thì điều quan trọng là phải giữ nguyên văn hóa bản địa, đó cũng là mong muốn của du khách khi chọn loại hình du lịch cộng đồng. Vì vậy, cần có sự định hướng, quan tâm của cấp ủy, chính quyền và các ngành liên quan để giúp đồng bào các dân tộc gìn giữ được những nét văn hóa truyền thống vốn có, bởi với tốc độ đô thị hóa nhanh như hiện nay thì nhiều giá trị truyền thống đang bị mai một.

Giải pháp cho du lịch homestay

Theo ông Đỗ Trung Kiên, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến đầu tư tỉnh,  hiện nay, đơn vị cũng đang đề xuất những giải pháp để phát triển loại hình du lịch cộng đồng tại một số thôn, bản có đủ điều kiện thuận lợi. Hướng phát triển du lịch cộng đồng phải gắn với phát triển kinh tế địa phương, tôn trọng những giá trị văn hóa bản địa, giá trị cộng đồng thì du lịch cộng đồng mới phát triển đúng hướng và bền vững. Để có thể triển khai được cần sự ủng hộ của nhiều cơ quan, ban ngành liên quan cũng như sự đồng thuận của nhân dân địa phương.

Bên cạnh đó, tỉnh cũng cần có quy hoạch phát triển du lịch homestay, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho người dân phát triển loại hình này và có sự đầu tư phù hợp về cơ sở vật chất, từng bước nâng cao chất lượng phục vụ du khách. Các ngành chức năng tiếp tục tạo điều kiện, mở các lớp tập huấn về kỹ năng giao tiếp và quản lý cho người dân địa phương để họ tham gia có hiệu quả vào các hoạt động du lịch một cách chuyên nghiệp. Đồng thời, khuyến khích doanh nghiệp, người dân phát triển thêm các sản phẩm du lịch độc đáo, đặc trưng của từng vùng để vừa có thể quảng bá văn hóa dân tộc, vừa đem lại thu nhập cho người dân. 

Ông Lê Thanh Sơn, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch nói, từ đầu năm đến nay, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phối hợp với các địa phương trong tỉnh mở được 3 lớp về kỹ năng, nghiệp vụ làm dịch vụ du lịch homestay cho hơn 100 người dân tham gia. Ngành cũng đang phối hợp với các ngành liên quan tham mưu với tỉnh về xây dựng quy hoạch phát triển dịch vụ homestay để tạo điều kiện cho loại hình dịch vụ này ngày càng phát triển phù hợp với phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. 

Homestay là loại hình du lịch độc đáo, phát huy được thế mạnh của các địa phương vốn giàu truyền thống văn hóa, cảnh đẹp thiên nhiên hoang sơ… thu hút du khách trải nghiệm và khám phá. Tuy nhiên, để loại hình du lịch homestay phát triển bền vững, cấp ủy, chính quyền địa phương cần có sự quan tâm, chỉ đạo cụ thể. Bên cạnh đó, người dân cũng cần có sự chủ động, tích cực học hỏi, đầu tư về cơ sở vật chất, kỹ năng nghiệp vụ và phối hợp chặt chẽ với những hộ cùng làm trên địa bàn để phục vụ du khách được tốt hơn. Từ đó, đem lại nguồn thu cho gia đình, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.