Nhiều khách du lịch Pháp bị mê hoặc bởi những cảnh quay về sông nước đồng bằng sông Cửu Long trong bộ phim “Người tình” hoặc về cảnh trí kỳ bí của Hạ Long trong phim “Đông Dương” và ấp ủ mong muốn đi du lịch Việt Nam sau nhiều năm xem phim. Ở Việt Nam, nhiều bạn trẻ háo hức tìm đến để tận mắt thấy và hòa mình vào khung cảnh đầy lãng mạn của ngôi nhà được quay trong bộ phim “Chuyện của Pao”.

Sức mạnh của phim ảnh chính là ghi dấu ấn sâu sắc tới đông đảo công chúng bởi các cảnh quay đẹp. Có lẽ những thước phim chuyên đề giới thiệu về phong cảnh, đất nước, con người của các chuyên mục về du lịch, văn hóa có thể mang đến những thông tin chi tiết nhưng lại không hẳn thuyết phục và ghi dấu ấn sâu sắc như phim truyện hay phim truyền hình. Bởi nó gắn trong đó những cốt truyện, nó gắn những mảnh đời và nhân vật hòa quyện trong cảnh trí mang đến cho người xem sự thuyết phục hoàn toàn và ghi nhớ sâu sắc.

Chủ động đầu tư làm phim giới thiệu các điểm đến và văn hóa của đất nước.

Có thể nói Hàn Quốc là quốc gia thành công nhất “xuất khẩu văn hóa” và thu hút du lịch thông qua chiến lược “Làn sóng Hallyu”. Mặc dù cần đến 20 năm thực hiện nhưng chiến lược sử dụng điện ảnh để quảng bá này của Hàn Quốc đã đạt được sự lan tỏa và tầm ảnh hưởng lớn. Làn sóng phim truyền hình dài tập Hàn Quốc (K-drama) cùng sau này là nhạc trẻ Hàn Quốc (K-pop) là chiến lược thuyết phục thị trường một cách bền bỉ và mạnh mẽ.

Với Chiến lược Làn sóng Hallyu họ đã giới thiệu được hình ảnh đất nước, con người rộng rãi, tạo ra sự hâm mộ lớn, giới thiệu được hệ thống thương hiệu hàng hóa (xe hơi, mỹ phẩm, điện thoại, thời trang…) và đặc biệt đó là cảnh quan và điểm đến. 

Nghiên cứu thị trường chỉ ra rằng hơn 50% số lượng khách châu Á tới Hàn Quốc lần đầu biết đến và mong muốn tới Hàn Quốc sau khi xem những bộ phim truyền hình của Hàn Quốc. Việt Nam cũng là một trong những thị trường được thu hút bởi Làn sóng Hallyu và tăng trưởng mạnh mẽ đến Hàn Quốc trong những năm gần đây khi điều kiện kinh tế của người dân được cải thiện. 

Kinh nghiệm về chiến lược Làn sóng Hàn Quốc cho thấy ảnh hưởng của điện ảnh đối với việc quảng bá hình ảnh, thương hiệu quốc gia và phát triển du lịch. Sự gắn kết giữa điện ảnh và du lịch được các cơ quan chức năng nước này coi trọng và đặt trong chiến lược đầu tư. Việc sản xuất và phát hành phim có chiến lược rõ ràng và sự huy động hiệu quả về thu hút đầu tư từ khối doanh nghiệp, cũng như sự bền bỉ theo đuổi và thâm nhập thị trường, đón đầu xu hướng và tạo ra trào lưu.

Cho các hãng làm phim lớn quốc tế thuê địa điểm làm bối cảnh giúp giới thiệu hình ảnh điểm đến.

Nhiều quốc gia đã được biết đến nhanh chóng và có lượng khách tăng đột biến sau khi các bộ phim “bom tấn” của Hollywood lựa chọn làm bối cảnh quay. Có thể kể đến Campuchia với những hình ảnh quay tại phim “Bí mật ngôi mộ cổ”, Thái Lan với những bộ phim “Điệp viên 007”, “Chúa tể của những chiếc nhẫn”, “Nhiệm vụ bất khả thi”, New Zealand với “Chúa tể của những chiếc nhẫn 3” và “Người Hobbit" và gần đây nhất ngành du lịch Việt Nam cũng đã thu hút hàng triệu khách du lịch trong và ngoài nước nhờ bộ phim “bom tấn” Kong: Skull Island (Kông: Đảo Đầu lâu).

Kinh nghiệm của các quốc gia này cho thấy một mặt là đất nước có phong cảnh tự nhiên đẹp hay những di tích phù hợp nhưng mặt khác chính do chính sách và nỗ lực của các quốc gia trong chiến lược kết hợp điện ảnh để quảng bá và thu hút du lịch. Họ nhìn nhận rõ lợi ích to lớn và hiệu quả từ việc quảng bá du lịch mà không tốn kém nhiều ngân sách thông qua việc cho thuê bối cảnh làm phim. Thái Lan, New Zealand, Hàn Quốc đều thể hiện chiến lược mạnh mẽ và chính sách đặc thù trong việc thu hút các đoàn làm phim nước ngoài tới quay.

New Zealand đầu tư một khoản tiền lớn của Chính quyền liên bang là 150 triệu USD để tài trợ quay bộ ba phim “Chúa tể của những chiếc nhấn”, đồng thời ngay khi bộ phim “bom tấn” này bắt đầu được thực hiện, ngành du lịch cũng đã bắt đầu ngay chiến dịch quảng bá lớn xoay quanh bộ phim nhằm không chỉ giới thiệu những cảnh quan và trải nghiệm có thể có được tại những địa danh được quay tại bộ phim mà còn rộng hơn về những điểm đến khác ở New Zealand.

Hàn Quốc có chính sách rất mạnh mẽ, tài trợ khoảng 20% chi phí làm phim cho các bộ phim nước ngoài quay ở Hàn Quốc. Bên cạnh đó, chủ động cử các đoàn khảo sát tới các nước để giới thiệu và tìm kiếm cơ hội thu hút các đoàn làm phim.

Cơ hội cho ngành du lịch Việt Nam phát triển

Nhìn nhận về thực tế ở Việt Nam có thể thấy chúng ta có tiềm năng thiên nhiên phong phú với nhiều cảnh đẹp tự nhiên tuyệt mỹ như vịnh Hạ Long, hệ thống hang động Phong Nha – Kẻ Bàng, núi non Tây Bắc, các bãi biển và đảo ven bờ hoang sơ thuần khiết…có thể trở thành những bối cảnh quay phim hết sức hấp dẫn nếu được các nhà làm phim quốc tế để mắt đến. Tuy nhiên, việc này đòi hỏi cần có sự đầu tư nhất định và có chủ trương và kế hoạch cụ thể vì bản thân các nhà làm phim cần địa điểm quay nhưng các quốc gia cũng đều có chiến lược giới thiệu và thu hút mạnh mang đến nhiều lựa chọn. 

Bên cạnh đó, điện ảnh hướng đến thị trường khách nội địa đi du lịch các địa điểm trong nước cũng cần được quan tâm thúc đẩy. Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam năm 2020, tầm nhìn 2030 đã xác định phát triển về cả thị trường khách du lịch nội địa và quốc tế.

Nhu cầu và xu hướng du lịch nội địa đang gia tăng nhanh chóng. Nếu như những trào lưu du lịch phượt, trào lưu đi ngắm hoa tam giác mạch ở Hà Giang, hoa cải ở Mộc Châu đều tự phát và có thể được bắt nguồn bằng những khung cảnh của phim thì sao chúng ta không chủ động xây dựng chiến lược để thâm nhập vào xu hướng tiêu dùng và chủ động tạo ra trào lưu đến những địa bàn đang có định hướng phát triển để đảm bảo việc phát triển đúng hướng và phục vụ được nhu cầu của khách. 

Một số đề xuất

Việt Nam cần có sự đầu tư ngân sách và sự quan tâm xứng đáng cho vấn đề này mà xuất phát không chỉ bởi ngành du lịch hay ngành điện ảnh mà cần cả sự ủng hộ của các ngành, lĩnh vực khác vì mục tiêu chung. Trước hết, có lẽ ngành du lịch và điện ảnh cần chủ động liên kết, học tập kinh nghiệm các nước đi trước để có các giải pháp hữu hiệu trong điều kiện Việt Nam.

*Xây dựng chủ trương, chiến lược rõ ràng, kết nối hai lĩnh vực trong những mục tiêu chung; kế hoạch gắn kết với các hoạt động cụ thể giữa hai ngành trong khuôn khổ điều kiện ngân sách nhưng với lộ trình cụ thể

*Các địa bàn ưu tiên phát triển trong định hướng chiến lược của ngành du lịch cần được quán triệt với ngành điện ảnh để có chiến lược lồng ghép, lựa chọn địa điểm cho bối cảnh phù hợp với định hướng thu hút phát triển du lịch

*Cần có chính sách đặc thù để thu hút các nhà làm phim nước ngoài; đơn giản hóa các thủ tục cấp phép; đầu tư ngân sách phù hợp

Tranh thủ các cơ hội để giới thiệu và tạo quan hệ tại các Liên hoan phim quốc tế

Thu hút liên doanh liên kết quốc tế; tạo thuận lợi cho các đoàn làm phim là Việt kiều để liên kết làm phim tại Việt Nam

Tổ chức các đoàn khảo sát cho các nhà làm phim quốc tế tại Việt Nam.

Du lịch chính là cách quảng bá hình ảnh quốc gia. Điện ảnh cần chung tay cùng ngành Du lịch giới thiệu văn hóa truyền thống và hình ảnh đất nước lan tỏa, truyền cảm xúc ra thế giới…